Глобалните воени трошоци ќе достигнат 2,887 милијарди долари (2,8 трилиони) во 2025 година, што е реално зголемување од 2,9 отсто во споредба со 2024 година, се вели во извештајот објавен денеска од Стокхолмскиот меѓународен институт за истражување на мирот (СИПРИ).
Според извештаите, воените трошоци се намалени во Соединетите Американски Држави, но се зголемиле за 14 отсто во Европа и за 8,1 отсто во Азија и Океанија, додека трите најголеми воени потрошувачи – САД, Кина и Русија – потрошиле вкупно 1.480 милијарди долари, или 51 отсто од вкупниот глобален износ.
Податоците, исто така, покажуваат дека тоа е 11-та последователна година на раст на воените трошоци, што го донесе глобалниот воен товар – воените трошоци како дел од бруто домашниот производ (БДП) на 2,5 проценти, што е највисоко ниво од 2009 година.
Со 2,9 отсто, годишниот пораст на трошоците беше значително помал од зголемувањето од 9,7 отсто забележано во 2024 година, меѓутоа, ова забавување во голема мера се објаснува со падот на воените трошоци на САД.
Се додава дека надвор од САД, вкупните трошоци пораснале за 9,2 отсто во 2025 година.
„Глобалните воени трошоци повторно се зголемија во 2025 година, бидејќи државите одговорија на уште една година на војна, несигурност и геополитички превирања со големи вооружени акции. Со оглед на обемот на тековните кризи, како и долгорочните цели за воени трошоци на многу држави, овој раст веројатно ќе продолжи во текот на 2026 година и пошироко“, вели истражувачот на СИРП. Програма за производство на оружје.
Со 954 милијарди долари, воените трошоци на САД беа за 7,5 отсто помали во 2025 година отколку во 2024 година, а падот првенствено се должи на фактот што не беше одобрена нова воена финансиска помош за Украина во текот на годината, што беше во целосна спротивност со претходните три години, кога беа одобрени вкупно 127 милијарди долари.
Сепак, САД ги зголемија инвестициите во нуклеарни и конвенционални воени капацитети за да ја задржат доминацијата на западната хемисфера и да ја одвратат Кина во Индо-Пацификот, клучни цели на новата Стратегија за национална безбедност.
„Намалувањето на воените трошоци на САД во 2025 година веројатно ќе биде краткотрајно. Трошоците одобрени од Конгресот на САД за 2026 година се искачија на над 1 трилион американски долари, што е значително зголемување во однос на 2025 година и може дополнително да се зголеми на 1,5 трилиони долари во 2027 година, ако се прифати најновиот предлог-буџетски предлог на претседателот Доналд Трамп за Националната програма за финансирање на ИП“, рече Програма и производство на оружје.
Главниот придонес за глобалното зголемување на воените трошоци во 2025 година беше зголемувањето од 14 отсто во Европа на 864 милијарди долари, додека трошоците на Русија и Украина продолжија да растат во четвртата година од војната во Украина, додека континуираните напори за повторно вооружување на европските членки на НАТО доведоа до најголем годишен раст на трошоците во Централна и Западна Европа од крајот на Студената војна.
Воените трошоци на Русија се зголемија за 5,9 отсто во 2025 година на 190 милијарди долари, што и дава воен товар од 7,5 отсто од БДП.
Украина, седмиот најголем потрошувач во 2025 година, ги зголеми своите трошоци за 20 отсто на 84,1 милијарди долари, или 40 отсто од БДП.
„Во 2025 година, воените трошоци како дел од државните расходи достигнаа највисоко ниво досега забележано и во Русија и во Украина. Нивните трошоци веројатно ќе продолжат да растат во 2026 година доколку војната продолжи, со зголемување на приходите од продажбата на руската нафта и очекуваниот голем заем од Европската унија од страна на Украина“, рече Лоренцо Скаркато, истражувач во SIPRI Experition Programme and SIPRI.
Според методологијата на СИПРИ, 29-те европски членки на НАТО во 2025 година потрошиле вкупно 559 милијарди долари, а 22 од нив имале воени трошоци од најмалку 2,0 отсто од БДП.
Германија беше најголемиот воен трошач во групата, со 24 отсто зголемени трошоци во однос на претходната година на 114 милијарди долари.
Воениот товар на Германија го надмина прагот од 2,0 отсто за прв пат од 1990 година, достигнувајќи 2,3 отсто од БДП во 2025 година.
Воените трошоци на Шпанија се зголемија за 50 отсто на 40,2 милијарди долари, со што нејзиниот воен товар над 2,0 отсто од БДП за прв пат од 1994 година.
Како што беше забележано во 2025 година, воените трошоци на европските членки на НАТО се зголемија побрзо од кога било од 1953 година, што го одразува континуираниот стремеж кон европска независност со зголемениот притисок на САД за зајакнување на споделувањето на товарот во алијансата.
Кина не запира: Воениот буџет на Пекинг расте 31-ва година по ред
Извештајот, исто така, проценува дека трошењето на Блискиот Исток е стабилно и покрај тековните конфликти и регионални ривалства – воените трошоци на Блискиот Исток достигнаа околу 218 милијарди долари во 2025 година, што е само 0,1 отсто повеќе отколку во 2024 година, а освен за Израел, повеќето други големи потрошувачи во регионот за кои се достапни податоци ги зголемија своите трошоци.
Воените трошоци на Израел се намалија за 4,9 отсто на 48,3 милијарди долари, што го одразува намалувањето на интензитетот на војната во Газа во текот на 2025 година по договорот за прекин на огнот со Хамас во јануари 2025 година, но израелските трошоци останаа за 97 отсто повисоки отколку во 2022 година.
Воените трошоци на Турција се зголемија за 7,2 отсто во 2025 година на 30,0 милијарди долари, делумно поради тековните воени операции во Ирак, Сомалија и Сирија.
Потрошувачката во Иран се намалува втора година по ред, паѓајќи за 5,6 отсто на 7,4 милијарди долари во 2025 година, а реалното намалување е последица на високата годишна инфлација од 42 отсто, додека потрошувачката номинално се зголеми.
Азија и Океанија го доживуваат најбрзиот раст на воените трошоци од 2009 година – во 2025 година, воените трошоци ќе изнесуваат 681 милијарда долари, што е за 8,1 отсто повеќе од 2024 година – најголем годишен пораст од 2009 година.
Кина, вториот по големина воен трошач во светот, ги зголеми своите воени трошоци за 7,4 отсто на 336 милијарди долари, што е негов 31-ви последователен пораст од година во година, додека Кина ја продолжи својата програма за воена модернизација.
Јапонските воени трошоци се зголемија за 9,7 отсто и достигнаа 62,2 милијарди долари во 2025 година, што е еквивалентно на 1,4 отсто од БДП – најголем удел од 1958 година.
Воените трошоци на кинескиот регион Тајван се зголемија за 14 отсто на 18,2 милијарди долари (2,1 отсто од БДП), што е најголем годишен пораст од најмалку 1988 година, бидејќи Народноослободителната армија ги интензивираше воените вежби околу островот.
„Сојузниците на САД во Азија и Океанија, како што се Австралија, Јапонија и Филипините, трошат повеќе на своите војски, не само поради долготрајните регионални тензии, туку и поради зголемената неизвесност за американската поддршка.
Помеѓу 2024 и 2025 година, воените трошоци на Обединетото Кралство се намалија за 2,0 отсто на 89,0 милијарди долари, додека француската воена потрошувачка се зголеми за 1,5 отсто на 68,0 милијарди долари во истиот период.
Индија, петтиот најголем воен трошач во светот, ги зголеми своите воени трошоци за 8,9 отсто на 92,1 милијарди долари, а пакистанските воени трошоци се зголемија за 11 отсто на 11,9 милијарди долари.
Воените трошоци на Саудиска Арабија се зголемија за 1,4 отсто на 83,2 милијарди долари, што ја прави осмата најголема воена потрошувачка во светот.
Вкупните воени трошоци во Африка се зголемија за 8,5 отсто на 58,2 милијарди долари – Воените трошоци на Нигерија се зголемија за 55 отсто на 2,1 милијарди долари во 2025 година, бидејќи бунтовниците и екстремистичкото насилство придонесуваат за влошување на небезбедноста.
Воените трошоци на Гвајана се зголемија за 16 отсто на 248 милиони долари, поттикнати од ескалацијата на тензиите со Венецуела околу регионот Есекибо, а трошоците на Венецуела остануваат непознати поради недостаток на јавно достапни податоци.
СИПРИ го следи развојот на воените расходи ширум светот и го одржува најсеопфатниот, конзистентен и најобемниот јавно достапен извор на податоци за воените трошоци, се наведува на веб-страницата на организацијата, пренесува Танјуг.