Пакистан и Авганистан повторно се на работ на отворен конфликт по размената на артилериски и минофрлачки оган по планинската и слабо следена граница од околу 2.600 километри.
Пакистанскиот министер за одбрана, Хаваџа Асиф, изјави дека трпението на Исламабад е „исцрпено“ и го нарече конфликтот „отворена војна“.
Тоа е нова ескалација во долготрајните и нестабилни односи меѓу двата соседа, при што пакистанската војска – една од најсилните во регионот и единствената нуклеарна сила во Јужна Азија – се соочува со талибанските борци кои зад себе имаат децении герилска војна, вклучително и враќање на власт во Кабул во 2021 година по повлекувањето на САД и НАТО.
Како започна новата ескалација?
Според Кабул, талибанските сили нападнаа пакистански позиции по должината на одредени делови од границата во четвртокот вечерта.
Авганистанските власти тврдат дека тоа е одмазда за бомбардирањето на Пакистан на наводни милитантни кампови за време на викендот, во кое, според нив, загинаа најмалку 18 лица.
Рано наутро во петокот, Пакистан започна операција наречена „Газаб Лил Хак“ или „Операција Праведен гнев“.
Пакистанските воздушни напади ги погодија Кабул, југоисточната покраина Пактија, и Кандахар, кој се смета за духовно упориште на Талибанците и каде, според проценките, се наоѓа нивниот лидер Хибатула Ахунџада.
Исламабад тврди дека целите биле одбранбени објекти на авганистанските Талибанци, што претставува значајна ескалација на претходната стратегија за одговор.
Жителка на Кабул го опиша моментот на нападот за CNN.
„Бев преплашена. Потоа слушнавме истрели. Кога погледнавме низ прозорецот, видовме пламени траги од куршуми како се креваат кон небото“.
Таа додаде дека светлата во повеќето куќи останале вклучени цела ноќ бидејќи жителите се плашеле од повеќе напади.
Двете страни презентираа различни информации за жртвите.
Пакистан тврди дека 133 борци на Талибанците се убиени, додека авганистанските власти велат дека осум од неговите војници се убиени.
Независна потврда за тие бројки сè уште не е достапна.
Во пакистанскиот округ Баџаур, минофрлачка граната, испукана од авганистанска страна, погоди куќа и повреди пет лица, вклучувајќи две деца.
Долга и сложена историја на односи
Иако делат економски и културни врски, односите меѓу Пакистан и Авганистан се оптоварени со длабока недоверба.
Последниот голем конфликт се случи во октомври минатата година, по што беше воспоставено кревко примирје.
Откако Талибанците беа соборени од власт во 2001 година поради тоа што ги криеја организаторите на нападите од 11 септември, Пакистан стана едно од нивните клучни упоришта.
Талибанските борци се засолнија преку границата, а Пакистан, според бројни анализи, обезбедил логистичка и друга поддршка за бунтот против владата во Кабул, поддржана од Западот.
Од враќањето на Талибанците на власт во 2021 година, Пакистан се соочи со зголемување на исламистичкото насилство.
Исламабад ги обвинува пакистанските Талибанци за нападите и тврди дека Кабул им обезбедува засолниште, што авганистанските власти го отфрлаат.
Според пакистанската војска, повеќе од 1.200 луѓе, вклучувајќи војници и цивили, биле убиени во милитантни напади низ целата земја во 2025 година, што е двојно повеќе отколку во 2021 година.
Министерот за одбрана Асиф го обвини Авганистан за „собирање на сите терористи од светот“ и „извоз на тероризам“, велејќи: „Нашето трпение е исцрпено. Сега е отворена војна меѓу нас и вас“.
Нееднаквост во воената сила
Според податоците од Меѓународниот институт за стратешки студии во извештајот „Воена рамнотежа 2025“, Пакистан има околу 660.000 активни војници и дополнителни речиси 300.000 паравоени и полициски сили.
Како нуклеарна сила, има развиена армија, морнарица и воздухопловни сили, вклучувајќи борбени авиони Ф-16 произведени во САД, француски Мираж и заеднички произведени ЏФ-17 со Кина.
Авганистан, под власта на Талибанците, има единствена воена структура со проценет број на помалку од 200.000 членови.
Нема оперативни воздухопловни сили, потпирајќи се на помал број постари хеликоптери и беспилотни летала.
Својата сила ја темели на герилски тактики и искуството од долгорочно асиметрично војување.
Дали пошироката дестабилизација претставува закана?
Претходните ескалации стивнаа по неколкудневните борби, честопати со посредство на земји како Саудиска Арабија и Турција.
Самина Ахмед од Меѓународната кризна група предупреди дека понатамошната ескалација може дополнително да го дестабилизира регионот.
„Пакистан јасно стави до знаење дека повторно ќе дејствува ако авганистанските талибанци не преземат мерки против лидерите и борците на пакистанските талибанци на негова територија“, рече таа.
Таа ги повика Исламабад и Кабул итно да ги продолжат преговорите со посредство на „сигурни партнери како што се Турција, Катар и Саудиска Арабија“.