Кина останува посветена на претстојната средба меѓу Си Џинпинг и американскиот претседател Доналд Трамп, без оглед на ситуацијата на Блискиот Исток, и внимателно го следи повеќемесечниот конфликт на својот противник со Иран како настан што потенцијално би можел да ја зајакне нејзината преговарачка позиција, според кинески извори запознаени со ситуацијата, објавува CNN.
Ретката средба лице в лице, која веќе еднаш беше одложена поради американско-израелската војна со Иран, сега е закажана за 14 и 15 мај, според соопштението на Белата куќа.
Неколку извори велат дека Пекинг го гледа овој самит со високи влогови како единствена можност да обезбеди постабилен долгорочен однос со својот најголем економски и воен конкурент.
Сепак, и покрај перцепираната предност, изворите велат дека Пекинг останува исклучително претпазлив, а во владата има поделени мислења за тоа како да се справи со многуте компликации што ги предизвика конфликтот, особено можноста Ормутскиот теснец – преку кој Кина увезува околу една третина од својата нафта и гас – да остане затворен кога Трамп ќе пристигне во Пекинг.
„Посетата на Трамп не е како која било друга посета на шеф на држава“, изјави кинески извор под услов да остане анонимен поради чувствителноста на темата.
„Времето на Трамп на функција веројатно ќе има трајно влијание врз светскиот поредок и веќе фундаментално го промени начинот на кој САД ги гледаат своите интереси“.
„Дали неговата посета ќе биде успешна или не, ќе има долгорочни последици за идните односи меѓу Кина и САД, без оглед на тоа дали демократите или републиканците ќе бидат на власт“, рече изворот.
Посетата првично требаше да има за цел да потврди клучни договори меѓу двете страни во различни сектори, но кризата во Иран „сериозно ги наруши“ плановите и очекувањата на Кина, рече Цуи Хонгџиен, поранешен дипломат и научник за меѓународни односи на Пекиншкиот универзитет за надворешни студии.
„Надворешната политика на Кина има основен став: односите меѓу Кина и САД се врвен приоритет. Кога тие односи се стабилни, тоа може да помогне во стабилизирањето, па дури и подобрувањето на односите на Кина со другите земји“, изјави Цуи за Си-Ен-Ен.
Ненадејното навлегување на Иран, блискиот партнер на Пекинг, во центарот на односите меѓу САД и Кина ги отежна работите „за кинеската страна“, рече Цуи.
Пекинг сè уште официјално не го потврди датумот на самитот, но со оглед на тоа што планираниот состанок е за помалку од две недели оддалечен, можноста за мировен договор меѓу САД и Иран останува далечна – додека обновениот конфликт останува реална опција.
Ниедна од овие ситуации не е без ризици за Кина, според друг кинески извор под услов на анонимност.
„Секако, Трамп би сакал да ја посети Кина откако ќе заврши со Иран, за да ја покаже својата моќ, но ако го нападне Иран по посетата на Кина, би изгледало како Кина да го напуштила Иран“, рече изворот.
„Трамп е многу лукав, не ја таргетира директно Кина, но прво ја „нокаутира“ Венецуела, а потоа се префрли на Иран – практично го намали нејзиното влијание во тие региони“, додаде изворот.
Сепак, војната во Иран не се одвиваше како што планираа САД. Наместо да демонстрира американска моќ, конфликтот ги турна САД во длабоко непопуларна и нерешлива конфронтација со растечки глобални економски последици.
„Трамп сега би сакал што побрзо да го затвори поглавјето за Иран“, рече Ву Синбо, член на Советодавниот одбор на Министерството за надворешни работи на Кина.
„Доколку САД ја добиеа предноста, Трамп ќе имаше многу посилна преговарачка моќ. Но, сега е јасно дека САД не можеа да се справат со Иран. Значи, во извесна смисла, нивната преговарачка позиција со Кина е ослабена.“
Се верува дека кинеските претставници одиграле улога во доведувањето на Иран на преговарачката маса.
Сепак, додека последователното примирје во голема мера ги запре борбите во Иран, Вашингтон и Техеран сè уште не се во можност да се договорат за постабилен мировен договор.
Според изворите, оваа ситуација сега би можела да ѝ обезбеди на Кина единствена можност да ја искористи застојот во преговорите пред она што се очекува да бидат тешки избори за Конгресот за Трамп и републиканците во ноември, при што се верува дека претседателот сака да им претстави конкретни успеси на американските гласачи, како што се големи кинески купувања на американски земјоделски производи и авиони Боинг.
Кина е подготвена да го искористи својот голем домашен пазар и доминацијата во синџирот на снабдување со ретки метали за да го добие она што го сака: САД да изразат „противставување“ на независноста на Тајван, да ги ублажат ограничувањата за извоз на високотехнолошка опрема и да ги отстранат кинеските компании од листата на санкции.
„Трамп веројатно ја одложил посетата на Кина делумно затоа што смета дека не стекнал доволно преговарачка моќ“, рече трет извор, сугерирајќи дека Трамп сакал да го искористи брзиот успех во Иран како политичка моќ на состанокот со Пекинг.
„Но, погледнете сега, застојот во Иран трае долго време без напредок“, додаде изворот, зборувајќи под услов да остане анонимен.
„Кога првпат избувна војната, бевме многу загрижени – не само поради нашите нафтени и деловни интереси на Блискиот Исток, туку и затоа што се плашевме дека ако Иран не се спротивстави, може да се појави прозападен режим, што не би било добро за кинеските интереси“, рече советникот на Министерството за надворешни работи Ву, кој е и директор на Центарот за американски студии на Универзитетот Фудан во Шангај.
„Но, сегашната ситуација всушност се покажа како поволна за Кина“, додаде Ву.
Според пошироко толкување, војната придонела за зајакнување на глобалната позиција на Пекинг, позиционирајќи ја Кина како столб на стабилноста.
За време на конфликтот, Си Џинпинг постојано повикуваше на мир и вети помош на земјите во развој за справување со енергетската криза предизвикана од конфликтот.
Во меѓувреме, западните лидери се чинеше дека ги интензивираат односите со Пекинг.
„САД се борат без да победат, Кина победува без да се бори“, рече Јерг Вутке, поранешен претседател на Трговската комора на Европската унија во Кина и партнер во DGA Albright Stonebridge Group.
„Кинезите секако се негативно погодени поради трошоците за енергија, но во исто време Кина добива многу од оваа ситуација.“
Кинескиот политички систем, кој се залага за долгорочно планирање и независност, исто така ѝ даде предност во справувањето со глобалниот економски шок.
„Тие се докажаа како оправдани во нивната политика за обновлива енергија. Кина е веројатно најдобро подготвената земја. Политички, тие се победници, бидејќи изгледаат како возрасни во просторијата“, изјави Вутке за CNN.
За време на неговата последна претседателска посета на Пекинг во 2017 година, Трамп беше пречекан со раскошен црвен тепих.
Таканаречената „државна посета плус“ вклучуваше низа невидено луксузни почести, вклучувајќи приватен прием во Забранетиот град.
Сепак, секој напредок во добрите односи во тоа време брзо исчезна и беше заменет со речиси една деценија продлабочување на соперништвото меѓу двете страни, кое вклучуваше трговија, технологија, застој околу Тајван, обвинувања поврзани со пандемијата Ковид-19 и необичен инцидент со шпионски балон.
Со оглед на големиот јаз меѓу двете страни, Кина нема да отстапи премногу од својот вообичаен пристап за време на претстојниот состанок, според кинески извори.
Постојат многу области каде што Кина и САД сè уште преговараат и „колку повеќе консензус се постигне, толку позрел ќе биде моментот за самитот на лидерите“, рече првиот извор.
Кина се воздржа од директно критикување на Трамп за време на војната, очигледно во обид да ги намали тензиите пред самитот. Трамп, од своја страна, исто така, се чинеше дека внимателно управува со потенцијалните жаришта.
Кога американските разузнавачки агенции проценија дека Кина се подготвува да испорача нови системи за воздушна одбрана на Иран, Трамп наговести дека Пекинг ќе ги сноси последиците доколку се случи испораката, но избегна какво било споменување на Си.
Додека некои во Кина можеби се чувствуваат охрабрени во врска со нивната преговарачка позиција пред самитот, Вилијам Клајн, пензиониран американски дипломат кој ја организираше посетата на Трамп на Пекинг во 2017 година, се сомнева дека имало фундаментална промена.
„Секоја страна има доволно влијание врз другата во трговските и инвестициските односи, а таа рамнотежа не се променила – не станала посилна или послаба поради војната со Иран“, рече Клајн.
„Очигледно војната во Иран фрла сенка врз посетата и ќе ја обликува, но не би рекол дека ѝ дала на едната или на другата страна посилна преговарачка позиција“, рече Клајн, кој сега е партнер во FGS Global.