Кога денес се споменува Иран, првите асоцијации обично се геополитички превирања, договори за нафта и нуклеарна енергија.
Сепак, скриен зад острите политички наслови е секојдневниот живот на повеќе од 90 милиони луѓе кои живеат, работат и управуваат во економија која со децении функционира под строги меѓународни санкции.
Земја богата со историја и култура сега е дом на луѓе кои ја усовршиле уметноста на адаптација.
Поради долготрајните економски блокади, Иран бил принуден да развие таканаречена „економија на отпор“, потпирајќи се на сопствено производство на речиси сè, од храна до автомобили.
Резултатот е пазар кој изгледа како сосема поинаков универзум за просечниот Европеец, особено кога станува збор за цените.
Државен штит: Гориво и комунални услуги како социјална категорија
Она што редовно предизвикува неверица на социјалните медиуми се цените на енергијата.
Земја која буквално „лежи“ на нафта им нуди на своите граѓани енергетски придобивки кои се незамисливи во остатокот од светот.
Државата силно субвенционира гориво за да го заштити стандардот на граѓаните.
Во рамките на месечната квота од 60 литри, еден литар бензин чини неверојатни 0,26 евра.
Цените на комуналните услуги не заостануваат ни далеку зад овој тренд.
Основните трошоци за комунални услуги (струја, греење, вода) за стан од 85 квадратни метри во Техеран изнесуваат просечно 13 евра месечно.
Брзиот домашен интернет, иако подлежи на одредени ограничувања и филтри, чини во просек околу 6 евра.
Колку чини секојдневниот живот во Иран?
Бидејќи увозот на странски производи е тежок и скап поради санкциите, иранските полици се полни со домашни брендови.
Затоа основните прехранбени производи се многу прифатливи во номинални услови:
– Леб (свеж, 500 г): околу 0,46 евра
– Млеко (1 литар): околу 0,56 евра
– Јајца (12 парчиња): околу 1,16 евра
– Оброк во ресторан: околу 4,24 евра
– Билет за јавен превоз: помеѓу 0,15 и 0,51 евра
– Пилешки гради (1 кг): околу 2,56 евра
Културата на излегување, пиење кафе (и традиционален чај) и дружење во ресторани е исклучително силна, а прифатливите цени на храната им овозможуваат на граѓаните богат општествен живот и покрај економските предизвици. Цената на чајот во Техеран е во просек околу 0,26 евра.
Другата страна на медалот: Плати и инфлација
Иако горенаведените цени звучат примамливо, тие треба да се стават во вистинскиот контекст, контекстот на просечните приходи.
Децениите санкции оставија длабок белег врз валутата на Иран (риалот), што доведе до висока инфлација и пад на вредноста на работната сила во однос на глобалниот пазар.
Просечната месечна плата во Иран е околу 306 евра.
Кога овие две работи се пресекуваат, јасно е дека животот во Иран не е економска утопија, туку постојано балансирање.
Иранците имаат лесен пристап до основните животни потреби, покрив над главата, топол дом, евтин превоз и прифатлива локална храна.
Сепак, купувањето на било што увезено, како што се висококвалитетна технологија, нови автомобили, оригинална облека или патувањето во странство, е огромен, честопати недостижен луксуз за просечниот ирански граѓанин.
И покрај сè, сликата за Иран од перспектива на обичен граѓанин не е толку мрачна како што често се прикажува.
Тоа е високо образована нација со огромен број инженери и лекари.
Луѓето се доста досетливи. Тие користат различни решенија за да ги заобиколат дигиталните ограничувања, развиле свои верзии на популарни апликации (како што се еквиваленти на Uber или Amazon) и го компензираат недостатокот на увезена стока со високо ценета домашна изработка и производство.
Впрочем, секојдневниот живот во Техеран е мешавина од модерен брз живот и традиционални вредности, каде што луѓето, исто како и насекаде во светот, наоѓаат начини да работат, да се дружат и да живеат најдобро што можат во рамките на ограничувањата што им се наметнати.