Зошто Трамп им се заканува на сојузниците за Гренланд? Еве како Арктикот стана една од најважните воени точки

Сподели со своите пријатели

На крајниот север од Гренланд, повеќе од 1.200 километри северно од Арктичкиот круг, се наоѓа американската вселенска база Питуфик, некогаш позната како воздухопловна база Туле.

Како што пишува германскиот „Дер Шпигел“, тоа е последната активна американска воена база во Гренланд, со клучна улога во системот за рано предупредување за можни руски интерконтинентални ракети.

Околу 150 американски војници, заедно со неколку стотици цивилни вработени, го следат воздухот и просторот таму, а базата се наоѓа речиси точно помеѓу Њујорк и Москва.

Токму поради оваа позиција, Гренланд има големо стратешко значење за Вашингтон, не само поради радарот, туку и како потенцијална оперативна база за модерни борбени авиони како што е Ф-35 и за планираниот американски ракетен штит „Златна купола“.

Американската армија е присутна во Гренланд уште од Втората светска војна, со согласност на Данска, која сè уште ја управува надворешната политика на таа автономна територија со околу 60.000 жители.

Со децении, САД изградија неколку воени објекти таму, а во минатото дури се разгледуваше и складирање на нуклеарно оружје под ледената покривка.

ПРОЧИТАЈТЕ И:  САД тајно префрлија воени авиони во Британија: Дали Трамп подготвува нова акција?

Според „Шпигел“, Данска речиси никогаш отворено не се спротивставила на американското воено присуство.

Доколку Вашингтон денес побара дипломатска експанзија, Копенхаген и Нук веројатно нема да кажат не.

Но, проблемот е што американскиот претседател Доналд Трамп очигледно не сака да „бара љубезно“.

Трамп и неговите соработници постојано јавно се закануваа дека САД би можеле да преземат целосна контрола врз Гренланд, дури и со сила.

Зошто, не е сосема јасно.

Марион Месмер, аналитичарка во британскиот тинк-тенк „Чатам Хаус“, предупредува дека не е објаснето зошто на САД би им била потребна „целосна контрола“ врз островот за сопствена одбрана.

Природните ресурси – злато, ретки метали, литиум, нафта и гас – често се наведуваат како причина, но експертите предупредуваат дека нивната експлоатација е исклучително скапа поради екстремната клима и речиси непостоечката инфраструктура и е повеќе теоретска отколку реалистична.

„За тоа се зборува со децении, но често е фантазија“, изјави геологот Пол Бирман за „Шпигел“.

ПРОЧИТАЈТЕ И:  Ројтерс: Со нападот врз Венецуела, САД сакаат да ја одржат доминацијата на „петродоларот“

Според американските медиуми, Трамп би сакал да го „купи“ Гренланд отколку веднаш да прибегне кон воена сила.

И Данска и Гренланд ги отфрлија ваквите идеи во минатото.

Сепак, од Белата куќа доаѓаат двосмислени пораки.

Додека некои републиканци предупредуваат дека воената анексија би била неприфатлива, портпаролката на американската влада изјави дека „сите опции се на маса“, вклучително и воените.

Во Европа, особено во Данска, ваквите изјави предизвикуваат загриженост.

Данската премиерка Мете Фредериксен јасно стави до знаење дека американскиот напад врз Гренланд би значел крај на НАТО алијансата.

Аналитичарите предупредуваат дека нападот од еден сојузник врз друг би бил невиден шок.

Гренланд нема своја армија, а данските сили на островот се ограничени: неколку постари бродови, хеликоптери и една патролна воздухопловна сила.

Сепак, Данска има елитна единица Сириус, чии војници со санки со кучиња патролираат низ најнепристапните делови на Гренланд, точно таму каде што модерната воена технологија честопати нема смисла.

Интересно е што САД немаат ниту мразокршачи ниту опрема, што дополнително ги комплицира сите операции во арктички услови.

ПРОЧИТАЈТЕ И:  Ова е планот на Европа за одбрана на Гренланд. Постојат четири опции

„Исклучително е тешко да се води војна на Арктикот, особено ако немате искуство“, предупредуваат данските експерти за безбедност во интервју за „Шпигел“.

Затоа Данска најави инвестиции од повеќе милијарди долари во безбедноста на Гренланд: нови ледени бродови, патролни авиони, радари, беспилотни летала, па дури и 750.000 пара топли воени чорапи изработени од мерино волна, прилагодени на екстремен студ.

Официјално, Данска тврди дека овие инвестиции се насочени против можни закани од Русија и Кина.

Но, како што заклучува „Шпигел“, многумина во Гренланд ги перцепираат заканите на Трамп како многу поконкретни од која било руска или кинеска опасност.

Некои аналитичари отворено признаваат дека новата воена опрема има и премолчена цел, да ги држи американските војници на растојание.

Гренланд, така, останува леден остров на работ на светот, но и потенцијална точка на конфликт меѓу големите сили, чија судбина би можела да има последици далеку надвор од Арктикот.