Европа брза да го одбрани суверенитетот на Данска од заканите на САД, повторувајќи ја одбраната на суверенитетот на Украина од Русија – и поставувајќи го непријатното прашање дали двете страни на Атлантикот сè уште можат да работат заедно за да го одбранат Киев.
Во текот на изминатите четири години, европските лидери неуморно работеа на одбрана на суверенитетот и територијалниот интегритет на Украина од руската агресија, честопати составувајќи остри изјави за осуда, одржувајќи телефонски повици доцна во ноќта и собирајќи се на брзо закажани кризни состаноци.
Но, овој викенд, сценариото драстично се промени.
Европските лидери се најдоа во истата ситуација – заеднички изјави, телефонски разговори и кризни состаноци – да го одбранат суверенитетот и територијалниот интегритет на Данска од земјата која, на хартија, требаше да биде нивен долгорочен сојузник и главен гарант на безбедноста – Соединетите Американски Држави.
„Заедно стоиме цврсто во нашата посветеност на зачувување на суверенитетот на Гренланд и Кралството Данска“, изјави претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во неделата, по разговорите со лидерите на Франција, Германија, Велика Британија и Италија.
Таа додаде дека ЕУ секогаш ќе „ги штити нашите стратешки економски и безбедносни интереси“, како и дека ќе се соочи со „овие предизвици на европската солидарност со решителност и непоколебливост“.
Зборовите на претседателката на Европската комисија би можеле да бидат копирани од еден од нејзините многубројни говори во кои таа вети „непоколеблива поддршка“ на отпорот на Киев, пренесува Euronews.
Зборувајќи вчера во Давос, таа рече дека Европската Унија ќе реагира „непоколебливо“ ако Доналд Трамп ја спроведе својата намера да воведе тарифи од 10 проценти против осум европски земји со цел да ја принуди продажбата на Гренланд.
Фон дер Лајен нагласи дека безбедноста на Арктикот е можна само преку заедничко дејствување и дека дополнителните тарифи би претставувале грешка меѓу долгогодишните сојузници.
Фон дер Лајен презентираше четири клучни принципи на ЕУ: целосна солидарност со Данска и Гренланд, зголемени инвестиции во локалната економија, соработка со САД и западните сојузници за зајакнување на безбедноста на Арктикот и поблиска координација со регионалните партнери како што се Велика Британија, Норвешка, Исланд и Канада.
Претстојната безбедносна стратегија на ЕУ вклучува надградба на арктичката стратегија, со принципот дека суверените нации одлучуваат за својата иднина.
Европската комисија подготви список на контрамерки во вредност од 93 милијарди евра, како и Инструментот против принуда, кој овозможува реципрочни економски одговори во неколку сектори, вклучувајќи услуги, инвестиции и јавни набавки.
Спектаклот од изминатите неколку дена јасно ја покажа невозможната загатка со која се соочува Европа, политичко семејство обврзано со заедничка посветеност на меѓународното право, во втората ера на Трамп.
Заканата на Доналд Трамп да воведе царина од 10 проценти за осум европски земји – Данска, Финска, Франција, Германија, Холандија, Норвешка, Шведска и Велика Британија – за да го принуди стекнувањето на Гренланд е извонредна по обем и намера: лидерот на земја-членка на НАТО е подготвен да започне целосна трговска војна против неколку сојузници со цел да ја присвои територијата на друга земја со признат меѓународен статус.
Дали Трамп навистина ја спроведува својата закана или не, тоа е доволно алармантно за да го поткопа принципот на колективна одбрана што е основа на трансатлантската алијанса од крајот на Втората светска војна и преживеал бројни политички промени, според порталот.
„Смртоносен удар за НАТО“
За Европејците, шокот за системот не можеше да дојде во полошо време.
Ескалацијата на Трамп се совпаѓа со координираните напори од двете страни на Атлантикот за дизајнирање на безбедносна гаранција за повоена Украина.
Таа работа, која започна во февруари минатата година откако Трамп ги тргна Европејците настрана за да ги предводат мировните преговори со Путин, доби на интензитет по контроверзниот план од 28 точки, што предизвика координиран притисок од западните сојузници за промена на условите.
Порано овој месец, американските специјални пратеници Стив Виткоф и Џаред Кушнер учествуваа за прв пат на состанок на „Коалицијата на волјата“ предводена од Франција и Велика Британија.
Собирот во Париз резултираше со изјава во која се дефинираат пет безбедносни гаранции за заштита на Украина по војната и спречување на повторен напад од страна на Русија.
Гаранциите би вклучувале високотехнолошки механизам за следење на прекинот на огнот предводен од САД, мултинационални сили на украинска територија предводени од Франција и Велика Британија и правно обврзувачка помош за Киев во случај на уште еден руски напад.
„Мандатот на претседателот Трамп е дека тој сака мир во Украина и ние сме решени во негово име да направиме сè што е можно“, рече Виткоф во тоа време.
Но сега, додека Трамп ги засилува заканите против Гренланд, се појави непријатно прашање: Можат ли Европејците навистина да им веруваат на САД дека ќе ѝ помогнат на Украина, а воедно ќе го нарушат суверенитетот на Данска?
Доколку Трамп директно се обиде да го побара Гренланд, Европејците може да сметаат дека е неприфатливо да седнат на иста маса со своите американски колеги за да разговараат за заеднички начини за заштита на суверенитетот на Украина.
Дури и ако успеат да комуницираат правилно, очигледниот недостаток на кредибилитет и доверба би можел да го направи целиот процес бесмислен.
Повторувајќи го предупредувањето на Макрон, шпанскиот премиер Педро Санчез предвиде дека успешната американска инвазија на Гренланд ќе го направи Путин „најсреќниот човек на светот“.
„Зошто? Затоа што тоа би го легитимирало неговиот обид да ја нападне Украина. Американската демонстрација на сила на Гренланд би била смртоносен удар за НАТО. Путин би бил двојно среќен“, рече Санчез во интервју за „Ла Вангуардија“.