Приведувањето на седум украински банкарски службеници по пресретнувањето на конвој со големи количини готовина на автопатот М5 во Унгарија предизвика сериозен дипломатски спор меѓу Будимпешта и Киев, со меѓусебни обвинувања и истрага за сомневање за перење пари.
Инцидентот се случи во четврток, кога членови на Унгарскиот центар за борба против тероризмот (TEK) запреа две возила за транспорт на пари со украински регистрации на бензинска пумпа недалеку од автопатот.
Според очевидци, специјални службеници облечени во црно ги извадиле патниците од возилото, ги принудиле да легнат на земја, а потоа ги привеле.
Конвојот потоа бил придружуван во Будимпешта.
Унгарските власти првично не ја открија причината за оваа акција, но подоцна Националната даночна и царинска администрација (НАВ) потврди дека седум украински државјани се приведени како дел од кривична истрага под сомнение за перење пари.
🤦♂️🇭🇺🇺🇦 Even a video of the arrest of the collectors was posted… pic.twitter.com/w31JwqOF7a
— MAKS 25 🇺🇦👀 (@Maks_NAFO_FELLA) March 6, 2026
Властите, исто така, изјавија дека меѓу приведените е и поранешен украински разузнавачки генерал, што дополнително ја зголеми политичката температура на целиот случај.
Украинската амбасада во Будимпешта објави дека вработените во Државната банка Ошчадбанк се приведени и дека учествувале во редовниот меѓубанкарски транспорт на пари помеѓу таа институција и Рајфајзен Банк Интернешнл во Австрија.
Според украинската страна, операцијата била во согласност со меѓународните прописи и царинските процедури на Европската Унија.
Украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха изјави дека унгарските власти „практично зедоа седум украински државјани како заложници“.
Во објава на социјалната мрежа „X“, тој нагласи дека на украинскиот конзул не му е даден пристап до приведените лица и дека Будимпешта не дала објаснување за нивното притворање.
„Бараме нивно итно ослободување и подготвуваме понатамошни чекори, вклучително и на ниво на Европската Унија“, рече Сибиха.
Според Киев, конвојот превезувал околу 40 милиони американски долари, 35 милиони евра и девет килограми злато.
Ошчадбанк објави дека GPS податоците покажуваат дека возилата се наоѓаат во центарот на Будимпешта, во близина на унгарски безбедносен објект, но дека не е познато каде се наоѓаат приведените службеници.
Банката тврди дека транспортот е дел од официјалниот финансиски договор со австрискиот партнер и дека документацијата е подготвена во согласност со европските прописи.
Унгарската влада, сепак, ги доведува во прашање објаснувањата на украинската страна. Министерот за надворешни работи, Петер Сијарто, изјави дека Будимпешта бара детално објаснување за „зачудувачките количини на готовина“ што, според него, биле транспортирани низ унгарска територија во последните месеци.
Според податоците што ги презентираше, од јануари, украинските конвои транспортирале приближно 900 милиони американски долари и 420 милиони евра во готовина, како и околу 146 килограми злато, преку Унгарија.
„Се поставува прашањето зошто таквите суми физички се транспортираат низ Европа, наместо да се пренесуваат преку електронски банкарски канали“, рече Сијарто.
Тој додаде дека некои членови на придружбата на конвојот се поврзани со украинските разузнавачки структури и наговести за можноста дека средствата би можеле да бидат поврзани со криминални мрежи што работат во воени услови.
„Додека не добиеме јасни и проверливи одговори за потеклото и намената на овие пари, унгарските власти ќе продолжат со темелна истрага“, рече шефот на унгарската дипломатија.
Аналитичарите предупредуваат дека овој случај дополнително ги оптоварува веќе сложените односи меѓу Унгарија и Украина.
Двете земји во последните години постојано се вклучуваат во политички спорови, од прашањето за правата на унгарското малцинство во Закарпатија до ставовите на Будимпешта кон војната во Украина и санкциите против Русија.
Доколку Киев навистина го постави прашањето пред институциите на Европската Унија, како што е најавено, спорот би можел да добие поширока правна и политичка димензија.
Во тој случај, ќе се оценува дали Унгарија постапила во согласност со европските правила за транспорт на пари и дипломатскиот третман на странски државјани, според некои унгарски медиуми.
„Физичкиот транспорт на големи количини готовина, иако невообичаен во современото банкарство, не е сосема редок во услови на војна и нестабилност. Банките понекогаш користат физички транспорт на пари кога има ограничувања во финансиските канали или кога е потребно брзо да се префрли ликвидност. Сепак, кога станува збор за стотици милиони евра и долари, логично е да се покренат прашања за транспарентноста и надзорот на ваквите операции“, изјави за „Политика“ банкарскиот експерт Иштван Ујхељи, додавајќи дека очекува истрагата да покаже дали станува збор за вообичаена банкарска практика или потенцијално спорна финансиска активност.
Украинските граѓани ќе бидат депортирани
Унгарија ќе ги депортира сите седум украински државјани кои се приведени, објави портпаролот на Владата, Золтан Ковач.
Тој изјави за мрежата „X“ дека тимот што ги транспортирал парите и златото бил „под надзор на поранешен генерал на украинската безбедносна служба“, додека поранешен мајор на украинските воздухопловни сили дејствувал како негов заменик, со помош на луѓе со воено искуство.
Киев им препорачува на Украинците да се воздржат од патување во Унгарија
Министерството за надворешни работи на Украина објави препорака до украинските граѓани да се воздржат од патување во Унгарија.
„Во врска со киднапирањето на седум украински државјани и кражбата на имот од државната банка во Будимпешта, Министерството за надворешни работи им препорачува на украинските граѓани да се воздржат од патување во Унгарија поради неможноста да се гарантира нивната безбедност поради произволните дејствија на унгарските власти“, се вели во соопштението, објавено од Укринформ.
Министерството, исто така, ги повикува Украинците, доколку е можно, да дадат приоритет на други транзитни правци, а не преку унгарска територија.