Економијата на Украина поминува низ најлошиот период од првите месеци од руската инвазија, откако непрекинатите воздушни напади го оставија енергетскиот систем во хаос додека војната влегува во својата петта година.
Како резултат на тоа, компаниите го намалуваат производството, а државните приходи паѓаат.
Од челичарници до рудници, производители на цемент и храна, украинската индустрија е принудена да го намали производството и да ги апсорбира растечките трошоци, со постојани промени во работните распореди и обиди за спасување на опремата за време на итни исклучувања, изјавија раководителите на осум компании.
Фабрики без распореди
Сергиј Пилипенко, извршен директор на Ковалска Груп, најголемиот производител на бетон и градежни материјали во Украина, рече дека дизел генераторите што ги купиле не можат да го напојуваат целото производство на големите фабрики.
„Повеќе од два месеци работиме со намалување на електричната енергија без никаков предвидлив распоред. Во одредени периоди, недостатокот на стабилно снабдување со електрична енергија може да го намали обемот на производство до 50 проценти“, рече тој.
Економијата на Украина се намали во првата година од војната за речиси една третина и, и покрај скромниот раст во следните години, сè уште е значително помала отколку пред инвазијата и во голема мера зависи од државната потрошувачка.
Речиси шест милиони луѓе ја напуштија Украина, а повеќе од три милиони беа раселени во нејзините граници, што е повеќе од една петтина од населението пред војната.
Прекини на електричната енергија
Во февруари, месечниот индекс на закрепнување на деловната активност на Институтот за економски истражувања во Киев, кој го споредува бројот на компании кои пријавуваат полошо или подобро работење во споредба со минатата година, стана негативен за прв пат од 2023 година.
Економијата на Украина е клучна не само за обезбедување даночни приходи за финансирање на војната и отплата на долгот и за производство на оружје, туку и за обезбедување работни места и економски перспективи за вратените војници и бегалци кога конечно ќе дојде мирот.
Олександр Мироненко, главен оперативен директор на „Метинвест“, рударско-металуршка група со годишни приходи од околу 7 милијарди долари, рече дека долгите прекини на електричната енергија го отежнале рестартирањето на производството по руските напади.
„Метинвест“, контролиран од Ринат Ахметов, еден од најбогатите луѓе во Украина, беше главен генератор на даночни приходи и челик за воените напори.
Мироненко вели дека очекувале раст оваа година, но не успеале да го постигнат во првите два месеци поради влијанието на руското бомбардирање.
Голема побарувачка
„Ова вклучува штета на производствените капацитети, но и на транспортната инфраструктура, што влијае не само на производителите на челик, туку и на сите производители во Украина. Тие мора да го намалат обемот на производство“, рече тој.
Наталија Колесниченко, економист во Центарот за економски студии во Киев, процени дека побарувачката за енергија во јануари и февруари ја надминала понудата за 30 проценти.
„Енергетската ситуација драматично се влоши во последните месеци“, рече таа.
Министерот за енергетика Денис Шмихал на 12 февруари изјави дека, иако температурите растат, врвната побарувачка била 16,4 гигавати, што е сè уште значително над 12,3 гигавати што Украина може да ги произведе, и дека увезува речиси 2 гигавати во врвните периоди.
Пониски прогнози за раст
Компаниите мора да се справат со помало производство, зголемени трошоци, прекини во синџирите на снабдување и подолги времиња на испорака.
Ова влијае на конкурентноста и може да ја зголеми инфлацијата, која веќе е околу седум проценти, рекоа тројца економисти.
Енергетската криза веќе ја натера централната банка на Украина да ја намали прогнозата за економски раст за оваа година од два на 1,8 проценти.
Dragon Capital предвидува раст од еден процент поради недостиг на електрична енергија, додека инвестициската банка ICU ја намали прогнозата за раст од 1,2 на 0,8 проценти.
ICU наведува дека околу 20 до 25 проценти од економското производство зависи од стабилно снабдување со електрична енергија.
Многу мали бизниси се борат да преживеат за време на најстудената и најтемната зима од војната, а долгите прекини на електричната енергија имаат застрашувачки ефект врз побарувачката на потрошувачите.
Буџетски загуби
Премиерката Јулија Свириденко изјави дека енергетската криза го чинела државниот буџет околу 12 милијарди гривни (236 милиони американски долари) во царински и даночни приходи само во јануари.
Скокот на јавниот долг на речиси 100 проценти од бруто домашниот производ, и покрај двете реструктуирања, ги вознемири некои инвеститори.
Минатата недела, кога мировните преговори во Женева се чинеше дека се во застој, цената на украинските обврзници падна.
Свириденко рече дека Украина е блиску до договор со Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) за нова програма за заем од 8,1 милијарда долари откако ММФ се согласи да олесни некои услови, вклучително и зголемување на даноците.
Одобрувањето од ММФ треба да го отвори патот за помош од Европската Унија во вредност од околу 90 милијарди евра (105 милијарди американски долари) во текот на две години, доколку може да се надмине отпорот на Унгарија.
Тоа е, според текстот, спас откако администрацијата на претседателот Доналд Трамп ја прекина директната буџетска помош.
Спор со Унгарија
Унгарија и Словачка ја блокираа помошта за Киев додека не го обнови снабдувањето со руска нафта преку нафтоводот Дружба.
Тие, исто така, се заканија дека ќе го прекинат извозот на електрична енергија во Украина доколку протокот на нафта не продолжи.
Киев го обвини рускиот напад за оштетувањето на нафтоводот. Словачка во вторникот соопшти дека испораките на нафта преку Дружба ќе продолжат на 26 февруари, но Украина официјално не го потврди ова.
Унгарија и Словачка учествуваа со 68 проценти во увозот на електрична енергија во Украина овој месец, според консултантската фирма ExPro со седиште во Киев.
Иако компаниите инвестирале милиони гривни во резервни извори на енергија, од генератори до батерии, соларни панели и гас, анкетата на Европската бизнис асоцијација на Украина покажа дека прекините во снабдувањето со електрична енергија им го отежнале животот на четири од пет компании.
Половина од нив го намалиле производството, а 61 процент се пожалиле на зголемувањето на трошоците.