Претседателот Доналд Трамп им кажал на своите врвни советници во последните денови дека сака да ја продолжи американската поморска блокада на иранските пристаништа, а неговиот тим почна да подготвува терен за такво продолжување, вклучително и долгорочно затворање на Ормузскиот теснец, според извори запознаени со разговорите.
Трамп, барем засега, се држи до стратегија дизајнирана да нанесе што е можно поголема економска штета на Иран, надевајќи се дека тоа ќе го принуди Техеран да се врати на преговарачката маса без потреба од понатамошни воени напади, пишува CNN.
Но, стратегијата за решавање на војната, која влезе во својата деветта недела, носи и ризици за Трамп, кој еднаш предвиде дека конфликтот нема да трае подолго од шест недели.
Цена на конфликтот и политички притисок
Затворањето на теснецот ги зголеми цените на горивата, зголемувајќи го заморот од војна кај Американците и намалувајќи го рејтингот на Трамп, особено во економското управување, на нови најниски нивоа.
Вчера, висок функционер на Пентагон им рече на пратениците дека САД досега потрошиле 25 милијарди долари за војната во Иран.
Сето ова поттикнува загриженост во рамките на Републиканската партија за изгледите за ноемвриските избори.
Исто така, не е сигурно дали оваа стратегија воопшто ќе успее – Иран претходно покажа способност да издржи разорен економски притисок без да попушти на американските барања.
Стратегијата на Трамп за „максимален притисок“
Сепак, Трамп се чини решен да го зголеми притисокот врз економијата на Иран сè додека Техеран не попушти на неговите црвени линии за збогатување на ураниум, верувајќи, според неговите зборови, дека САД „ги поседуваат сите адути“.
„Блокадата е некако поефикасна од бомбардирањето. Тие се задушуваат како лакома свиња. И ќе се влоши. Не можат да имаат нуклеарно оружје“, изјави Трамп за Аксиос во телефонско интервју во среда.
Подоцна во Овалната соба, тој наговести дека САД се подготвени за долга борба, велејќи дека војната во Иран би можела да заврши „по сличен распоред“ како војната во Украина – конфликт кој трае повеќе од четири години и не покажува знаци дека наскоро ќе се смири.
Извори: Иран може да издржи уште неколку недели
Американските претставници анализирале разузнавачки информации кои сугерираат дека економијата на Иран може да трае само уште неколку недели, ако не и денови, пред притисокот од блокадата да предизвика нејзин колапс, рекоа две лица запознаени со разговорите, посочувајќи на тешкотиите на Техеран со складирањето на непродадената нафта.
Трамп посочи дека нема да помине долго време пред вишокот нафта да предизвика трајна штета на енергетската инфраструктура на Иран.
„Она што се случува е дека целиот систем експлодира одвнатре, и механички и во самата земја“, изјави тој за Фокс њуз.
„Нешто се случува и едноставно експлодира. Велат дека им остануваат само три дена пред да се случи. И кога ќе експлодира, никогаш не можете да го вратите онакво какво што беше.“
Откако блокадата започна претходно овој месец, САД пресретнаа или пренасочија речиси 40 бродови кои се обидуваа да влезат или да излезат од иранските пристаништа.
Трамп се обложува дека таков притисок ќе послужи како доволна предност во дипломатијата, велат изворите.
„Иран штотуку нè информираше дека е во „состојба на колапс“, објави Трамп на социјалните медиуми во вторник.
„Тие сакаат што поскоро да го „отвориме Ормутскиот теснец“ додека се обидуваат да ја решат ситуацијата со нивното лидерство“.
Убеден во успехот на блокадата
Истиот ден, Трамп се сретна со раководители на енергетски компании, каде што разговараа за мерките што би можеле да се преземат за продолжување на блокадата со месеци, доколку е потребно, и како да се ограничат последиците за американските потрошувачи, изјавија претставници на Белата куќа за CNN.
На состанокот во Белата куќа, чиј домаќин беше секретарот за финансии Скот Бесент, присуствуваа и потпретседателот Џ.Д. Венс, шефот на кабинетот на Белата куќа Сузи Вајлс, специјалниот пратеник Стив Виткоф и зетот на претседателот Џаред Кушнер, рече еден од претставниците. Извршниот директор на „Шеврон“, Мајк Вирт, исто така беше присутен, како и раководители од „Трафигура“, „Витола“ и „Меркурија“. За состанокот првпат објави „Аксиос“.
Иако Пентагон продолжи со подготовките во случај претседателот да одлучи да ја продолжи кампањата за бомбардирање, Трамп одамна стави до знаење во внатрешните кругови дека би претпочитал да постигне договор со Иранците и да избегне понатамошни воени напади, според извори.
Трамп приватно посочи на ризиците од продолжување на кампањата за бомбардирање – вклучително и веројатното продолжување на иранските напади врз земјите од Заливот – сугерирајќи дека блокадата е поефикасен начин да се изврши притисок врз Иранците да се согласат на преговори.
„Блокадата е генијална“, им рече претседателот на новинарите во среда кога беше прашан колку долго ќе трае.
„Сега тие мора да признаат пораз, тоа е сè што треба да направат. Само кажете: „Се предаваме““, додаде тој.
„Волстрит џурнал“ прв објави дека Трамп планира да ја продолжи блокадата.
Сепак, тој продолжи со закани. Во среда, тој објави слика генерирана од вештачка интелигенција на која држи пиштол, со предупредување: „НЕМА ПОВЕЌЕ ДОБРО МОМЧЕ“.
Политички ризици и застој во преговорите
Неколку од врвните помошници и сојузници на претседателот се свесни за потенцијалната политичка опасност од одржување на статус кво.
Блокадата изврши огромен притисок врз глобалната економија, со цени на американскиот гас над 4 долари за галон – лишувајќи ги републиканците од клучно прашање пред среднорочните избори.
Сепак, неколку советници на Трамп се согласуваат дека дипломатијата е најдоброто решение за брз крај на војната, што Трамп го вети кога првпат ги започна нападите врз Техеран.
Сепак, преговорите за решавање на конфликтот се во застој.
Трамп оваа недела сигнализираше дека е малку веројатно да го прифати најновиот предлог на Иран за прекин на конфликтот, откако Техеран предложи план со кој повторно ќе се отвори теснецот и ги остави прашањата за неговата нуклеарна програма за подоцнежни преговори.
Државниот секретар Марко Рубио изјави во интервју претходно оваа недела дека новиот предлог на Иран е „подобар од она што мислевме дека ќе го решат“, но нагласи дека идниот договор мора да го спречи Иран да добие нуклеарно оружје.
„Доволно е да се каже дека нуклеарното прашање е причината зошто воопшто сме во ова“, изјави тој за Фокс њуз во понеделник, додавајќи дека нуклеарната програма на Иран „останува клучно прашање“.
Отфрлање на предлогот на Иран
Две лица запознаени со ова прашање рекоа дека Трамп ги изнесе своите ставови за време на состанокот за Иран во понеделник со врвни претставници за национална безбедност. Едно од лицата рече дека претседателот веројатно нема да го прифати предлогот.
Повторното отворање на теснецот без да се разгледа збогатувањето на ураниумот на Иран или залихите од ураниум близу до степен на бомба би можело да отстрани клучен дел од преговарачката моќ на САД, изјавија официјални лица.
По состанокот во понеделник, не беше јасно кои ќе бидат следните чекори на Трамп. Американските претставници велат дека остануваат загрижени за она што го сметаат за поделби во иранскиот режим и не се сигурни кој ја има крајната моќ за донесување одлуки за идниот договор.
Засега, претставниците велат дека чекаат одговор од Иран на изменетиот предлог, кој има благослов од врховниот лидер Моџтаба Хамнеи, кој не е виден во јавноста откако започна војната.