Претседателот на САД, Доналд Трамп, во телевизиско обраќање во среда навечер изјави дека американската војска речиси ги постигнала своите цели во Иран, но не понуди јасен временски рок за завршување на едномесечната војна и се закани дека ќе ја бомбардира земјата и ќе ја врати во „камено доба“, според Ројтерс.
Соочен со пад на поддршката и притисок од некои сојузници попрецизно и доследно да ги формулира своите воени цели, Трамп рече дека САД ја уништиле морнарицата и воздухопловните сили на Иран и ги оневозможиле неговите балистички ракетни и нуклеарни програми.
Но, тој одби да наведе конкретен план за завршување на војната, која сега е во петтата недела, освен што рече дека САД ќе ја завршат работата „многу брзо“.
– Ги имаме сите карти. Тие немаат ниту една – рече Трамп од Белата куќа во своето прво обраќање во ударниот термин откако САД и Израел влегоа во војна на 28 февруари.
Тој ги занемари некои важни отворени прашања како што се статусот на збогатениот ураниум на Иран и пристапот преку Ормутскиот теснец, канал за глобални испораки на нафта што Иран ефикасно го затвори.
Теснецот, рече тој, ќе се отвори „природно“ по завршувањето на војната.
19-минутниот говор на Трамп не донесе многу позитивни резултати и им понуди малку уверување на Американците и сојузниците на Америка кои чувствуваат зголемен притисок на бензинските пумпи и растечко нетрпение за војната.
Акциите паднаа, доларот зајакна, а цените на нафтата пораснаа кратко по коментарите на Трамп, одразувајќи го широко распространетото чувство дека конфликтот веројатно ќе се одолговлекува уште некое време.
„Назад во каменото доба“
Претседателот и неговите советници понудија различни објаснувања и временски рамки за конфликтот, како и условите што ги бараат од Иран за да го заврши.
Иако го прикажа Иран како воено неутрализиран, Трамп во среда навечер, исто така, рече дека САД ќе ја нападнат земјата силно уште две или три недели.
Доколку новите лидери на земјата не преговараат задоволително, рече тој, САД ќе почнат да го напаѓаат електроенергетскиот систем и нафтената инфраструктура на земјата.
Додека Трамп зборуваше, сирените за воздушен напад се огласија низ Доха и Тел Авив, илустрирајќи како Исламската Република сè уште може да предизвика хаос низ Блискиот Исток, и покрај тешките загуби.
– Ќе ги удриме исклучително силно во следните две до три недели. Ќе ги вратиме во каменото доба каде што им е местото. Во меѓувреме, разговорите се во тек. Но, ако не се постигне договор во тој период, ние сме насочени кон клучните цели – се закани тој.
Еден ден претходно, Трамп им рече на новинарите дека Техеран не мора да постигне договор како услов за прекин на конфликтот.
Додека претседателот во среда накратко ја призна растечката загриженост кај Американците дека војната го прави бензинот недостапен, тој инсистираше дека цените наскоро ќе се намалат и дека зголемувањето на цените е во голема мера вина на Иран.
Тој додаде дека земјите што го добиваат поголемиот дел од снабдувањето со нафта од регионот на Персискиот Залив треба да ја преземат водечката улога во отворањето на теснецот.
Велика Британија, Франција и другите сојузници на САД изјавија дека се подготвени да помогнат да се одржи теснецот отворен, но само откако ќе престанат непријателствата.
– Тие можат лесно да го сторат тоа. Ќе бидеме од помош, но тие треба да ја преземат водечката улога во заштитата на нафтата од која толку очајно зависат“, рече Трамп.
Трамп изрази лутина што сојузниците во НАТО не понудија помош за отворање на теснецот, дури и се заканија дека ќе се повлечат од 76-годишниот сојуз.
Иако претходно во текот на денот за Ројтерс изјави дека во својот говор ќе разговара за односот на САД со НАТО, тој не го спомена блокот.
Јавноста сака крај на војната
Во анкетата на Ројтерс/Ипсос спроведена од петок до недела, 60% од гласачите рекоа дека не ја одобруваат војната, додека 35% ги одобруваат нападите.
Околу 66% од испитаниците рекоа дека САД треба да работат на брзо прекинување на нивното учество во војната, дури и ако тоа значи дека не ги исполнуваат целите поставени од администрацијата.
Во меѓувреме, Трамп разгледа опции и за ескалација и за деескалација на конфликтот, а неговите следни потези се нејасни, дури и за некои блиски советници.
Неговиот говор не разјасни ништо.
Администрациските претставници ја изнесоа идејата за ризична операција за физичко запленување на преостанатите залихи на високо збогатен ураниум во Иран, како и за копнени операции за запленување на стратешки делови од земјата – вклучувајќи делови од крајбрежјето на Иран и островот Харг, преку кој Иран извезува огромно мнозинство од својата нафта, според Ројтерс.
Илјадници дополнителни војници продолжуваат да пловат кон регионот на Персискиот Залив, што укажува дека Трамп сака да ги држи своите воени опции отворени.
Тој ги повика Американците да „го гледаат овој конфликт во перспектива“, истакнувајќи дека во претходните војни во Ирак, Виетнам и Кореја, САД учествуваа многу подолго време.