Војната во Иран не влијае само на цените на горивата и енергетските производи, туку нејзините ефекти сè повеќе се прелеваат и на секојдневните производи.
Експертите предупредуваат дека потрошувачите наскоро би можеле да го почувствуваат зголемувањето на цените на широк спектар пластични производи – од пакување до предмети за домаќинството.
Пластиката е во голема мера нуспроизвод на нафтата, чија цена се зголеми за повеќе од 40 проценти од почетокот на конфликтот кон крајот на февруари.
Затоа, производи како што се прибор за јадење за еднократна употреба, шишиња за пиење и кеси за ѓубре би можеле да бидат првите што ќе бидат погодени.
Професорот по логистика Патрик Пенфилд за CNN изјави дека зголемените трошоци за пакување ќе почнат да се прелеваат на цените на храната во следните два до четири месеци, бидејќи компаниите ги трошат постојните залихи.
Во некои индустрии, како што е автомобилската, каде што цените често се договараат однапред, тој ефект ќе биде побавен, но би можел да се почувствува во рок од една година.
Економистот Џозеф Фауди истакнува дека потрошувачите честопати не можат јасно да ја идентификуваат причината за зголемувањето на цените: зголемувањето на цените може да се припише на инфлацијата, трошоците за изнајмување или логистиката, но дел од товарот всушност доаѓа од поскапите суровини како што е пластиката.
Нафтата и гасот се клучни двигатели
Во позадина на зголемувањето на цените на пластиката, се забележува ненадеен скок на цените на нафтата и природниот гас.
Една од клучните причини е нестабилноста во Ормутскиот теснец, стратешки важен премин низ кој минува околу една петтина од светските залихи на нафта и течен природен гас.
Од почетокот на војната, цената на нафтата се зголеми од околу 67 долари за барел на речиси 100 долари, додека цените на бензинот во Европа и Азија скокнаа за повеќе од 60 проценти.
Со оглед на тоа што повеќе од 99 проценти од пластиката се произведува од фосилни горива, зголемувањето на цените на енергијата автоматски ја зголемува цената на самата суровина.
Полиетиленот и полипропиленот, меѓу најшироко користените видови пластика во светот, се особено погодени.
Блискиот Исток игра клучна улога во глобалното снабдување со пластични суровини, со приближно една четвртина од светскиот извоз на полиетилен и полипропилен.
Голем дел од тој извоз зависи токму од безбедноста на поморските патишта низ Ормутскиот теснец.
Податоците од индустријата веќе покажуваат значително зголемување на цените на пластичните смоли во последниот месец, а некои експерти истакнуваат дека таков скок не е забележан со децении.
Малку алтернативи на пластиката
Проблемот е дополнително усложнет од фактот дека пластиката игра клучна улога во речиси сите индустрии – од пакување и градежништво до автомобилско и здравствено производство.
Замената со материјали како хартија или стакло бара големи промени во производствените процеси и значителни трошоци.
На краток рок, истакнуваат експертите, речиси и да нема реални алтернативи.
Затоа, производителите ќе се обидат да се прилагодат со намалување на количината на пластика во производите или со користење поевтини варијанти на материјалот.
Производите што се состојат речиси целосно од пластика, како што се кесите за ѓубре, веројатно ќе бидат први и најскапи.
Од друга страна, посложените производи како автомобилите ќе го чувствуваат притисокот побавно.
Доколку високите цени на енергијата траат неколку месеци, експертите предупредуваат дека потрошувачите би можеле да плаќаат повисоки цени во следната година или две.
Дури и во случај на брзо завршување на конфликтот, глобалните синџири на снабдување нема да се стабилизираат толку брзо.