Американскиот претседател Доналд Трамп, во нова објава на неговата социјална мрежа TruthSocial, ја нападна Велика Британија и сè поврза со неговата фиксација за преземање на Гренланд.
Во објавата, тој се осврна на одлуката на Лондон да го предаде архипелагот Чагос на Маврициус, кој го вклучува Диего Гарсија, остров со британско-американска воена база.
Трамп го нарече тоа голем идиотизам и заклучи дека тоа е „уште една од долгата низа причини“ зошто САД мора да го преземат Гренланд.
„Шокантно, нашиот „брилијантен“ сојузник на НАТО, Обединетото Кралство, моментално планира да го подари островот Диего Гарсија, местото на витална американска воена база, на Маврициус, БЕЗ ПРИЧИНА. Нема сомнение дека Кина и Русија го забележаа овој чин на апсолутна слабост. Тие се меѓународни сили кои препознаваат само сила, поради што Соединетите Американски Држави, под мое водство, сега, по само една година, се почитуваат како никогаш досега. Обединетото Кралство да даде исклучително важна територија е чин ОГРОМЕН ИДИОТИЗАМ и уште еден во многу долгата низа причини за национална безбедност зошто Данска и нејзините европски сојузници мора да ЈА НАПРАВАТ ПРАВИЛНАТА РАБОТА, ПРЕТСЕДАТЕЛ ДОНАЛД Џ. ТРАМП.
Историја и значење на островот
Диего Гарсија е најголемиот остров на архипелагот Чагос, кој се состои од околу 60 острови.
Откако бил ненаселен до крајот на 18 век, Французите основале плантажи со кокос во 1793 година користејќи робовска работна сила.
Со текот на времето, се развила единствена креолска култура позната како Илос или Чагосци.
Откако Обединетото Кралство ја презеде контролата врз островот на почетокот на 19 век, населението остана до 1971 година, кога сите жители беа насилно преселени за изградба на американска воена база, објавува Index.hr.
Геостратешко значење и спорови за суверенитетот
Диего Гарсија има клучна геостратешка улога поради својата позиција по должината на главните меѓународни трговски патишта меѓу Азија и Африка.
Со текот на годините, базата се користела како логистички центар во разни воени операции, вклучувајќи ги Заливските војни и операциите во Авганистан.
Во октомври 2024 година, британскиот премиер Кир Стармер објави планови за пренесување на суверенитетот над островите Чагос на Маврициус, додека воената база во Диего Гарсија ја задржува под британско-американска контрола во првите 99 години.
Контроверзни и долготрајни преговори со Маврициус
Премиерот Кир Стармер потпиша договор во мај минатата година според кој Велика Британија ќе ја изнајми базата за 99 години, со можност за продолжување за уште 40 години.
Покрај закупот, Велика Британија ќе воспостави фонд вреден 40 милиони фунти за жителите на архипелагот.
Островите беа одвоени од Маврициус во 1965 година, додека земјата сè уште беше британска колонија, а Велика Британија ги купи за три милиони фунти.
Помеѓу 1967 и 1973 година, целото население беше протерано со цел да се подготват условите за изградба на заедничка воена база со САД.
Грант Шапс, поранешен конзервативен министер за одбрана, изјави за CNN на почетокот на 2025 година дека планот е „неразумен“:
„Кина ќе ја користи територијата за да го прошири своето влијание. Има многу чувствителни работи што се случуваат во британските воени бази. Значи, не сакате да бидете опкружени со потенцијални противници“.
Велика Британија го контролира регионот од 1814 година, а во 1965 година го отцепи архипелагот Чагос од Маврициус пред поранешната колонија да стане независна. Лондон ја задржа контролата врз архипелагот и го преименува во Британска територија во Индискиот Океан.
Население раселено поради изградбата на воена база
Потоа речиси 2.000 жители беа преместени во Маврициус и Сејшелите за да се направи простор за воздухопловна база на најголемиот остров, Диего Гарсија, кој САД го изнајмија.
Тајната база е важна за интересите на Вашингтон бидејќи овозможува значително воено присуство во Индискиот Океан.
Нејзината иднина беше доведена во прашање во 2019 година кога Меѓународниот суд на правдата (МСП) пресуди дека Велика Британија треба да го врати архипелагот „што е можно поскоро“ за да го деколонизира „на начин што е во согласност со правото на народите на самоопределување“.
Пресудата беше советодавна, но беше поддржана од големо мнозинство од Генералното собрание на Обединетите нации.