Претседателката на Мексико, Клаудија Шајнбаум, објави дека нејзината земја ќе испрати хуманитарна помош на Куба оваа недела, а во исто време ќе „истражи сите дипломатски патишта“ за да обезбеди испораки на гориво за кубанскиот народ, и покрај зголемениот притисок од Соединетите Американски Држави за прекин на испораките на нафта на островот на слободата.
Изјавата на Шајнбаум дојде откако американскиот претседател Доналд Трамп потпиша извршна наредба со која се заканува дека ќе воведе тарифи за земјите што продолжуваат да продаваат нафта на Куба.
Трамп во саботата изјави дека мексиканскиот претседател наводно се согласил да ги запре пратките на негово барање, што Шајнбаум жестоко го негираше.
„Никогаш не сме разговарале со претседателот Трамп за прашањето за снабдување со нафта на Куба“, рече Шајнбаум на јавен настан во северната мексиканска држава Сонора, нагласувајќи дека Мексико ја спроведува својата политика во согласност со принципите на суверенитет и хуманитарна одговорност.
Поддршката на Мексико за Куба стана едно од најчувствителните прашања во односите меѓу Мексико Сити и Вашингтон во последните месеци.
Тие односи се веќе затегнати поради повторените закани на Трамп дека САД ќе испратат трупи јужно од границата за борба против мексиканските нарко-картели.
Во текот на изминатата година, Мексико ја престигна Венецуела во однос на обемот на испораки и стана најголем снабдувач на нафта за Куба, што претставуваше клучна поддршка за земјата, која е во длабока економска криза, со хронични прекини на електричната енергија и акутен недостиг на гориво.
Откако САД спроведоа операција во Каракас минатиот месец за апсење на венецуелскиот претседател Николас Мадуро, венецуелските испораки на нафта за Куба беа суспендирани, што ја направи мексиканската поддршка уште позначајна.
По апсењето и протерувањето на Мадуро, Вашингтон поотворено го насочи своето внимание кон Куба.
Американскиот државен секретар Марко Рубио јавно повика на промена на режимот во Хавана.
Сепак, по заканите за де факто ембарго за нафта, Трамп во неделата објави дека САД се во преговори со кубанските власти за можен договор, без да ја прецизира неговата содржина.
„Куба е ослабувачка нација. Така е долго време, но сега нема повеќе Венецуела да ја поддржи. Затоа разговараме со највисоките функционери во Куба за да видиме што ќе се случи“, им рече Трамп на новинарите. „Мислам дека ќе постигнеме договор со Куба.“
Откако остро ја критикуваше извршната наредба на Трамп како „невообичаена и вонредна закана“, кубанскиот министер за надворешни работи Бруно Родригез во понеделник го омекна тонот, велејќи дека Хавана е „подготвена да продолжи и да ја прошири билатералната соработка со Соединетите Американски Држави“.
Според аналитичарите, ненадејната подготвеност на Куба да преговара може да биде знак за очајна потреба.
Според проценките на консултантската компанија „Кплер“, објавени од „Фајненшл тајмс“, без дополнителни испораки, Куба би можела да остане без гориво во рок од три недели.
Обидите на Трамп да ја донесе Куба на преговарачка маса во голема мера зависат од тоа Мексико да ги суспендира испораките на нафта, што ја става Шајнбаум во исклучително тешка позиција – помеѓу обидот да го намали притисокот од сè понестабилната Бела куќа и потребата да ја задржи поддршката на нејзината левичарска партија Морена, која традиционално ја поддржува социјалистичка Куба.
Вилијам Леогранде, експерт за односите меѓу САД и Латинска Америка, проценува дека ситуацијата е исклучително нејасна.
„Тешко е да се пробие низ маглата и да се разбере како Мексико планира да се справи со оваа тензија – помеѓу долгогодишното пријателство со Куба и желбата да се избегне хуманитарна криза, од една страна, и потребата да се одржи функционален однос со САД, од друга страна“, истакнува Леогранде.
Поддршката за Куба веќе предизвика остри реакции во Вашингтон. Републиканскиот конгресмен Карлос Хименез го обвини мексиканскиот претседател за „поткопување на САД“ и „помагање на бруталната диктатура што го гази кубанскиот народ“.
Додека Мексико и САД се подготвуваат да започнат трговски разговори во јули, заклучуваат аналитичарите, Шајнбаум ќе мора да продолжи да оди по тенко јаже, имајќи предвид дека заканата од царини за снабдување со нафта на Куба останува моќен инструмент за притисок на Вашингтон.
„Тоа е типична форма на влијание што ја користат САД – економски притисок за да ги натераат другите земји да го прават она што го сака Вашингтон“, заклучува Леогранде.
„И тоа мора да биде главната грижа на претседателката Шајнбаум додека влегува во овие исклучително проблематични води“.