Иран го отфрли ултиматумот на американскиот претседател Доналд Трамп за повторно отворање на Ормутскиот теснец до вторник, велејќи дека нема да попушти под притисок и дека ќе одговори уште посилно доколку има нови напади.
Во Техеран, заканите од Вашингтон се нарекуваат „неосновани“, додека во исто време дипломатските активности и предупредувањата за можни пошироки последици од конфликтот се интензивираат.
Трамп претходно изјави дека Иран може да биде „уништен преку ноќ“, заканувајќи се дека ќе ја нападне клучната инфраструктура, вклучувајќи мостови и електрани, доколку Техеран не ги исполни барањата на САД до вторник вечерта.
Извештаите наведуваат дека рокот е поставен за 20 часот по источно време.
Техеран вели: „Нема да застанеме“
Иранските власти одговорија дека заканите нема да го променат нивниот став.
Портпаролот на Револуционерната гарда предупреди дека доколку нападите врз цели во Иран продолжат, одговорот ќе биде „многу посилен и на пошироко подрачје“.
Во иста насока, врховниот лидер Моџтаба Хамнеи изјави дека атентатот врз командантите нема да ги скрши иранските сили и дека „фронтот на отпорот“ останува силен.
Дополнително, иранските власти ги повикаа граѓаните да формираат „човечки синџири“ околу електраните, со порака дека нападите врз јавната инфраструктура би претставувале воено злосторство.
Таквиот повик покажува дека властите се подготвуваат и за политички и за пропаганден одговор на можна ескалација.
Израел ги предупредува цивилите, нападите продолжуваат
Пред рокот на САД, израелската војска издаде предупредување до иранските граѓани да не користат возови и да се држат подалеку од железничките пруги, велејќи дека нивното присуство во тие зони „го загрозува животот“.
Предупредувањето беше објавено на фарси, на мрежата X, иако западниот интернет е во голема мера блокиран во Иран.
Во исто време, извештаите велат дека спасувачките екипи реагирале на повеќе локации во централен Израел по нападот со касетна муниција, додека иранската Црвена полумесечина објави снимки од станбени области во Техеран погодени во раните утрински часови.
Ова дополнително го зголемува стравот дека конфликтот би можел да се претвори во отворена регионална војна.
Колку се реални заканите за „уништување на Иран преку ноќ“?
Воените аналитичари предупредуваат дека тврдењето дека „целиот Иран би можел да биде уништен преку ноќ“ не е реално.
Една проценка наведува дека комбинираните американско-израелски сили, дури и со стотици бомби, тешко би можеле да погодат толку многу цели во рок од 24 часа, и дека многу објекти, особено електрани и големи мостови, би претрпеле ограничена штета без внимателно планирани напади.
Ваквите проценки не ја намалуваат опасноста од сериозни последици, но тие укажуваат дека реториката на Трамп е повеќе политичка порака отколку реалистичен воен план.
Соборување на Ф-15 и скапи загуби на САД
Во материјалот, исто така, се наведува дека американски Ф-15Е бил соборен над Иран од рачен ракетен систем, што е прв таков случај за овој тип авиони.
Трамп рече дека станува збор за „рачна, термички водена ракета“, а повеќе авиони биле изгубени за време на операцијата за спасување, вклучувајќи А-10 и специјален MC-130J.
Овој детаљ е особено важен бидејќи покажува дека Иран има средства што можат да ја загрозат модерната авијација, што дополнително ја комплицира евентуалната поширока воена операција.
Пазарите реагираат: нафтата скока, Азија бара алтернативи
Како што се приближува рокот, цените на нафтата растат. Брентот надмина 110 долари за барел, додека американската WTI се искачи над 113 долари.
Инвеститорите го проценуваат ризикот од прекин на пловидбата низ Ормутскиот теснец, низ кој минува околу една петтина од светската потрошувачка на нафта.
Во меѓувреме, азиските земји кои зависат од енергија од Блискиот Исток, како што се Јапонија, Јужна Кореја и Филипините, се обидуваат да го обезбедат преминот на своите бродови и да преговараат за алтернативни испораки.
Ова потврдува дека последиците од кризата одамна ги надминале границите на регионот.
Дипломатските канали сè уште постојат, но времето истекува
И покрај острата реторика, дипломатските напори не се целосно запрени.
Пакистан е активен во обидите да посредува меѓу Техеран и Вашингтон, а други земји во регионот се вклучени и во разговорите.
Иранскиот амбасадор во Исламабад рече дека напорите за смирување на конфликтот влегле во „критична и чувствителна фаза“.
Сепак, како што се приближува рокот на САД, тензиите растат од час во час.
Иран не покажува подготвеност да го прифати ултиматумот, Трамп не се повлекува од своите закани, а светот со вознемиреност гледа дали ќе преовлада дипломатијата или нова ескалација.