Главните советници на американскиот претседател Доналд Трамп веруваат дека би било подобро Израел прво да го нападне Иран, пред САД да го започнат својот напад врз таа земја, според два извори запознаени со тековните дискусии.
Според нив, претставници на администрацијата на Трамп во приватни разговори истакнуваат дека израелскиот напад би го охрабрил Иран да возврати, што би помогнало да се добие поддршката на американските гласачи за американска воена акција, пишува Политико.
Политичка пресметка
Пресметката е политичка – повеќе Американци би поддржале војна со Иран доколку САД или некој сојузник бидат нападнати први.
Неодамнешните анкети покажуваат дека Американците, особено републиканците, ја поддржуваат промената на режимот во Иран, но не се подготвени да ризикуваат американски животи за да ја постигнат.
Ова значи дека тимот на Трамп, заедно со други оправдувања како што е нуклеарната програма на Иран, размислува и за визуелен впечаток за тоа како би се извршил нападот.
„Внатре и околу администрацијата, постои размислување дека политичката ситуација е многу поповолна ако Израелците тргнат први и сами, а Иранците возвратат, што би ни дало посилна причина да дејствуваме“, рече еден од изворите запознаени со дискусиите. И двата извори побараа анонимност за да опишат доверливи разговори.
Со оглед на тоа што во Вашингтон има мала надеж за дипломатско решение на конфликтот со Иран, главното прашање станува кога и како САД ќе нападнат.
Без оглед на желбата на Израел да дејствува први, најверојатното сценарио би можело да биде заедничка американско-израелска операција, велат истите извори.
Замолена за коментар, портпаролката на Белата куќа, Ана Кели, рече:
„Медиумите можат да шпекулираат за тоа дека претседателот мисли сè што сакаат, но само претседателот Трамп знае што може, а што не може да направи“. Израелската амбасада во Вашингтон одби да коментира за ситуацијата.
Дипломатија и закани
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху беше во Белата куќа минатата недела, притискајќи ја администрацијата да стори сè што е потребно за да ја запре нуклеарната програма на Иран, неговата инфраструктура за балистички ракети и неговата поддршка за паравоени групи во регионот.
Во меѓувреме, главниот преговарачки тим на претседателот, составен од специјалниот претставник Стив Виткоф и зетот на Трамп, Џаред Кушнер, патува во Женева во четврток за да се обиде да постигне договор со Иранците.
Иако станува збор за сериозен обид, преовладува мислењето меѓу луѓето најблиски до претседателот дека САД ќе ги „бомбардираат“, според првиот извор.
Воени ризици
Сепак, прашањето за обемот на нападот останува отворено. Извор запознаен со дискусиите рече дека двете клучни прашања се ризикот од снемување на залихите на американска муниција, за што администрацијата се грижи дека Кина би можела да добие шанса да го заземе Тајван, и веројатноста за жртви во САД ако САД ја изберат најагресивната опција.
„Ако зборуваме за напад што би довел до промена на режимот, Иран најверојатно ќе возврати со сè што има. Имаме многу ресурси во регионот и секој од нив е потенцијална цел“, рече изворот.
„И тие не се под Железната купола. Значи, постои голема веројатност за американски жртви, што подразбира голем политички ризик.“
Дури и во помирни времиња, САД имаат илјадници војници стационирани во бази низ целиот Блиски Исток.
Трамп сега испрати две борбени групи носачи на авиони и десетици борбени и извидувачки авиони и воздушни танкери да го нападнат Иран, што претставува најголемо зголемување на американската воена моќ во регионот од инвазијата на Ирак во 2003 година.
Во последните недели, претставници на Пентагон и пратеници на Капитол Хил сè повеќе предупредуваат дека продолжените напади врз Иран би можеле да ги исцрпат воените резерви на Америка.
Според висок функционер на американската разузнавачка служба, американската разузнавачка заедница е „загрижена и ја следи“ можната асиметрична одмазда од страна на Иран против американските објекти и персонал на Блискиот Исток и Европа.
Опции на маса
Трамп има голем број опции за напад врз Техеран.
Тие вклучуваат почетен, ограничен удар што би можел да се искористи како лост за да се принуди исламистичкиот режим на договор прифатлив за САД, според американски функционер запознаен со дискусиите.
Доколку не се постигне договор, Трамп подоцна би можел да нареди пообемни напади.
Воените опции речиси сигурно би биле насочени кон нуклеарните објекти на Иран – или она што останува од нив по американските напади минатиот јуни.
Иранската балистичка ракетна инфраструктура, која Израел ја смета за голема закана за неговата безбедност, исто така сигурно би била засегната.
Што се однесува до самиот режим, функционерот рече дека „удар со обезглавување“ е една опција, што значи насоченост кон врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи.
Сепак, системот на владеење на Иран се состои од повеќе од еден човек и е дизајниран така што луѓето преземаат повеќе позиции кога ќе се испразнат.
И покрај ова, САД сè уште би можеле да бидат насочени кон објекти и повисоки нивоа на власт, вклучувајќи ги и највисоките редови на моќната Револуционерна гарда.
Таквата операција би можела да трае со денови или недели, а нејзините резултати би можеле да бидат непредвидливи, особено ако САД се потпираат исклучиво на воздушна сила.
Нуклеарната програма како оправдување
Трамп тврдеше дека американските напади минатиот јуни ја „уништија“ нуклеарната програма на Иран.
Сепак, во последните недели тој навести дека не е убеден дека Техеран се откажал од таа програма.
Претседателот на Комитетот за вооружени сили на Претставничкиот дом, Мајк Роџерс, републиканец, изјави дека во среда наутро добил извештај од претставници на администрацијата во кој се детално опишани напорите на Иран за рестартирање на својата нуклеарна програма.
Тој рече дека доказите се јасни и даваат убедлив аргумент дека американските претставници можеби ќе мора да интервенираат воено. „Тие се обидуваат да ја добијат таа опрема“, рече тој.
Сепак, Роџерс не можеше да каже кога класифицираните информации би можеле да бидат споделени со пошироката јавност.
Пратеникот Дон Бејкон, исто така републиканец, рече дека му било кажано дека пратениците наскоро ќе добијат дополнителни детали за нуклеарните закани.
Демократите во комитетот рекоа дека не го добиле извештајот ниту им било кажано кога би можеле да добијат одговори на нивните прашања за Иран.
Владата на Иран долго време инсистира дека не се стреми кон нуклеарно оружје, но инсистира дека има право на мирна нуклеарна програма, вклучително и за научни и медицински цели.
САД долго време беа скептични кон ветувањата на Иран, особено имајќи ги предвид нивоата на збогатување на ураниум.
Претставник на иранската влада не одговори веднаш на барањето за коментар.