Масовните протести во Иран започнаа пред околу две недели поради тешката економска криза во земјата, но брзо се претворија во политички протести против владата на Исламската Република.
Најмалку 544 лица се убиени за време на масовните протести во изминатите 15 дена, според американската новинска агенција „Активисти за човекови права“ (HRANA).
HRANA објави дека се убиени 483 демонстранти и 47 припадници на војската и силите за спроведување на законот.
Меѓу убиените има осум деца, заедно со пет убиени цивили кои не протестираа и обвинител поврзан со владата.
Информациите не можеа веднаш да бидат независно потврдени.
Сепак, вистинскиот број на жртви може да биде многу поголем бидејќи комуникацијата со надворешниот свет е сериозно ограничена поради прекини на интернет и блокирани телефонски линии.
Додека земјата е потресена од антивладини протести, пратениците го повикаа министерот за разузнавачки служби да продолжи со патролите на озлогласената група Басиџ.
Која е бруталната pаравајоска Басиџ?
Басиџ, што на персиски значи „мобилизација“, е доброволна паравоена група која дејствува како помошна гранка на моќниот Корпус на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ), елитно крило на иранската војска.
Основана е од ајатолахот Рухолах Хомеини кратко по Исламската револуција во 1979 година, водена од идејата дека Иран, со милиција од 20 милиони луѓе, никогаш не може да биде уништен.
Членовите на оваа национална милиција се регрутираат од рурални и урбани средини и се организирани главно во џамии во Техеран и други поголеми градови.
Тие често доаѓаат од посиромашни и поконзервативни средини, а групата е под директна команда на врховниот лидер на Иран.
Главната задача на Басиџ е внатрешната безбедност – одбраната на иранската теократија и државна идеологија и спроведувањето на исламскиот морал во јавноста.
Сепак, нивната највидлива улога е насилното потиснување на секаков вид несогласување со децении.
Тие се историски познати по нападите со „човечки бран“ за време на војната Иран-Ирак од 1980 до 1988 година, кога наводно биле користени за чистење на мински полиња пред редовната армија, пишува CNN.
Според експертите, нивната улога значително се зголемила по 2003 година, кога биле зајакнати како прва линија на одбрана поради страв од можна инвазија предводена од САД.
Оттогаш, милицијата редовно се појавува на самиот почеток на секое востание и немири.
Клучна улога во сузбивањето на протестите
Членовите на Басиџ играле клучна улога секој пат кога масовни протести го зафатиле Иран.
Во 2009 година, тие особено се издвоиле во контролата на толпата за време на протестите против резултатите од претседателските избори, како и во 2022 година во сузбивањето на демонстрациите предизвикани од смртта на 22-годишната Махса Амини во притвор на верската полиција.
А во сегашните протести, Басиџ е меѓу главните сили распоредени за сузбивање на немирите.
Иранските државни медиуми, исто така, објавија жртви во рамките на сопствените безбедносни сили, вклучително и членови на Басија.
Нивната активност не е ограничена само на улиците – тие се вклучени и во следење на онлајн активностите.
Новинската агенција Басиџ објави на Телеграм дека веб-страницата и социјалните канали на еден блогер се затворени, со порака дека апсењето на блогери кои ги поддржуваат немирите продолжува.
Поради нивната улога, силите на Басија и поединечните команданти постојано беа цел на санкции од владата на САД, а причините се наведуваа како сериозни кршења на човековите права, насилно задушување на студентските протести и наводно користење на деца како војници.