По историско десетдневно патување околу Месечината, четиричлениот екипаж на мисијата „Артемис II“ влегува во последната и најкритична фаза од својот лет, враќањето на Земјата.
Милиони луѓе го гледаа нивното лансирање, а сега сите очи се насочени кон Тихиот Океан, каде што капсулата „Орион“ ќе слета по повеќе од 50 години од последниот човечки лет до нашиот природен сателит.
Четири астронаути – командантот на НАСА Рид Вајзман, пилотот Виктор Гловер и специјалистот за мисија Кристина Кох и Џереми Хансен од Канадската вселенска агенција (CSA) – се на пат кон дома откако го соборија рекордот за најоддалечен човечки лет од Земјата.
Нивното слетување, познато како „splashdown“, е закажано за петок, 10 април, околу 17:07 часот по локално време (PDT), што одговара на 2:07 часот наутро во сабота по средноевропско време.
Местото на слетување беше прецизно одредено: Тихиот Океан, на отворено море, приближно 50 до 80 милји од брегот на Сан Диего, Калифорнија.
Временската прогноза за областа е поволна, со слаби ветрови и бранови во рамките на безбедносните граници утврдени од НАСА, и покрај приближувањето на пацифичкиот бурен систем.
Огнена трага на небото над Калифорнија
Иако фотографиите од лансирање ракети станаа вообичаени, сцените од враќањето на вселенските капсули се многу поретки.
Многумина се прашуваат дали жителите на Калифорнија ќе можат да го видат слетувањето на Артемис II.
Одговорот зависи од голем број фактори, но искуството од претходните мисии покажува дека тоа е можно.
За разлика од лансирањето, повторното влегување на вселенското летало низ атмосферата се појавува како светла, огнена трага на небото, слична на метеор.
За време на враќањето на мисиите на SpaceX од Меѓународната вселенска станица, ваквите сцени беа видливи стотици километри оддалеченост.
На пример, враќањето на мисијата Crew-6 во близина на Џексонвил, Флорида, остави светла трага видлива дури и над вселенскиот центар Кенеди на другата страна од државата.
Слично на тоа, трагата од капсулата Crew-7 што слета во близина на Пенсакола беше видлива дури до Мисисипи.
Капсулата „Орион“ ќе влезе во атмосферата со брзина од речиси 40.000 километри на час, а триењето ќе создаде температури до 1650 степени Целзиусови.
Иако слетувањето ќе биде преку ден, постои можност жителите на крајбрежната област на Сан Диего да видат блесок на небото, а можеби дури и да слушнат звучен бум додека капсулата го пробива звучниот ѕид. Видливоста, се разбира, ќе зависи од временските услови и точната рута.
Операција за извлекување што се практикува со години
Откако „Орион“ ќе ја допре површината на океанот, започнува огромна и прецизно координирана операција за извлекување, предводена од американската морнарица во соработка со НАСА.
Главната улога ја игра амфибискиот транспортен брод „УСС Џон П. Мурта“, кој веќе исплови од Сан Диего и е на позиција.
На бродот има околу 150 експерти од НАСА и неколку стотици морнари.
Капетанот Нил Кругер, кој е на бродот, ја нагласи сложеноста на подготовките.
– Со НАСА работиме на ова околу 12 години, подготвувајќи се за овој ден. Капсулата многу брзо влегува во атмосферата, а падобраните ја забавуваат, така што кога ќе удри во водата, има брзина од само триесет километри на час – рече Кругер.
Процесот на извлекување на екипажот е значително различен од оној од ерата на Аполо. Како што објаснува директорката на тимот за опоравување на НАСА, Лили Виљареал, овој пат сè се прави со еден, но поразновиден брод.
По слетувањето, тимови со мали чамци и нуркачи од морнарицата ќе бидат првите што ќе пристапат до капсулата за да ја обезбедат.
Потоа, лекар ќе влезе во Орион за да ја процени состојбата на астронаутите.
Екипажот нема да биде извлечен со капсулата.
Наместо тоа, астронаутите ќе излезат од вселенското летало на посебна пловечка платформа, од каде што ќе бидат подигнати од хеликоптери и префрлени на USS John P. Murtha во рок од два часа од слетувањето.
Дури откако екипажот ќе биде безбеден, ќе започне процесот на влечење на самата капсула во утробата на бродот.
– Долго време сум во морнарицата; „Ова е највозбудливото нешто во кое некогаш сум бил дел“, рече Кругер.