Украинскиот претседател Володимир Зеленски и неговите најблиски соработници се поотворено и сериозно зборуваат за можноста за завршување на војната пред зимата оваа година.
Според информациите објавени од угледниот украински весник Киев Индипендент, на крајот на мај, на затворена средба, Зеленски им рекол на претставниците на неговата партија „Слуга на народот“ дека Киев гледа „реална можност“ за прекин на конфликтот.
Оваа оценка јавно ја повтори шефот на кабинетот на Зеленски и поранешен шеф на военото разузнавање, Кирило Буданов, посочувајќи дека целта е да се прекинат воените операции до ноември 2026 година.
Дипломатската офанзива кулминираше со писмо
Оваа ненадејна дипломатска офанзива на Киев ја доби својата најконкретна форма во отвореното писмо што Зеленски го испрати до Владимир Путин, предлагајќи директна средба лице в лице на неутрален терен како Швајцарија или Турција.
Иако Кремљ го потврди приемот на писмото, првите реакции од Москва, како и јавното преиспитување на Путин за легитимноста на украинскиот претседател, покажуваат дека патот до преговорите е крајно комплициран.
Сепак, зад јавниот оптимизам и тврдењата на воените аналитичари дека среќата на војната се врти во корист на Украина, зад затворени врати во Киев се одвива драматична трка со времето од две клучни и многу опасни причини.
Првата причина: изборите во САД и фокусот на Трамп на Иран
Клучниот двигател зад избрзаната дипломатија на Украина лежи во Вашингтон.
Разговорите со посредство на САД се практично замрзнати од февруари, бидејќи администрацијата на Доналд Трамп е целосно преокупирана со војната против Иран.
Официјален Киев затоа за првпат јавно ја признава геополитичката реалност – во ноември се одржуваат внатреамерикански конгресни избори, а Белата куќа по секоја цена сака дипломатски успех на друго поле за да ги смири гласачите пред гласањето.
Украинските власти објаснуваат дека Вашингтон сака ситуацијата во Европа да се смири до есен и дека Трамп планира да ѝ понуди на Русија мировен план, поради што Киев сака итно да се фрли во тој процес за да обезбеди сопствени безбедносни гаранции.
Дека нешто се движи во позадина потврдија и американски претставници кои наведуваат дека Вашингтон навистина подготвува нов дипломатски притисок за ставање крај на руската инвазија.
Киев оценува дека моменталната ситуација на бојното поле, каде руските офанзиви запреа, а украинските беспилотни летала успешно навлегуваат длабоко во руската енергетска инфраструктура, му дава најдобра можна преговарачка позиција, која нема да се повтори уште долго.
Друга причина: критичен недостиг на ракети Патриот и страв од нова руска мобилизација
Друга, многу понепријатна причина за налетот се сериозните пукнатини во одбраната на Украина кои може да станат фатални со доаѓањето на зимата.
Иако во мај, според набљудувачката група DeepState, Украина ослободила повеќе територии отколку што Русија успеала да освои, успесите на терен кријат огромна ранливост во воздухот.
Русија изврши масовни воздушни напади врз Киев и други градови, користејќи десетици балистички и крстаречки ракети одеднаш, што доведе до критично одлив на залихите на Украина.
Високо рангирани владини извори потврдија дека одредени борбени бродови од системот Патриот работат со критично ниски залихи на пресретнувачи бидејќи испораките преку програмите на НАТО драстично заостануваат зад реалните закани на теренот.
Поради ова, Зеленски испрати и драматично писмо до Доналд Трамп, предупредувајќи го дека одбраната на небото над Киев е пред колапс.
Доколку преговорите не почнат сега, новата зима ќе донесе неизбежно руско уништување на украинската енергетска мрежа, која веќе беше замислена.
Покрај тоа, украинското разузнавање покажува дека рускиот модел на привлекување волонтери со огромни финансиски договори повеќе не е доволен за покривање на огромни загуби на бојното поле.
Киев има интерни информации дека Путин тајно подготвува нов бран на масовна мобилизација на десетици илјади луѓе, а руските граѓани веќе масовно добиваат покани за воени единици преку електронски системи.
Дали воопшто може да се премости јазот меѓу Киев и Москва?
И покрај ретката случајност на фактори кои ги туркаат и Вашингтон и Киев кон преговори, најголемата пречка остануваат максималистичките и сосема спротивни барања на завојуваните страни.
Украина инсистира дека замрзнувањето на сегашната линија на фронтот е единствената реална основа за привремен прекин на огнот, а во исто време категорично го отфрла трајното отстапување на територијата на Русија.
Од друга страна, Кремљ и понатаму официјално бара украинската армија без борба да се повлече од преостанатите делови на Донбас кои се под контрола на Киев и трајно да се откаже од интеграцијата во НАТО.
Сепак, индикативно е тоа што портпаролот на Кремљ Дмитриј Песков неодамна изјави дека Москва се надева на продолжување на преговорите, што е јасна промена во реториката по месеци во кои тие тврдеа дека дипломатијата воопшто не им била приоритет.
Украинското политичко и воено раководство е свесно дека прозорецот за договор се затвора и дека ваквата можност веројатно нема да се повтори.
Како што резимира еден висок украински функционер: „Сè укажува на фактот дека сега ова е најдобрата шанса да се принуди Русија да стави крај на сето ова“.