НАТО се подготвува за многу реалната можност следниот француски претседател сериозно да ја ослаби Алијансата, пишува Политико.
Додека НАТО се соочува со сомнежи за посветеноста на Вашингтон на одбраната на Европа и повторно ги зајакнува своите воени капацитети поради можен напад од Русија, најновите анкети во Франција покажуваат дека околу половина од гласачите пред претседателските избори следната година ги поддржуваат тврдокорните кандидати кои имаат сериозни резерви во врска со НАТО.
Марин Ле Пен од крајно десничарското Национално собрание сака да ја повлече Франција од интегрираната командна структура на НАТО, додека лидерот на крајно левичарската партија Жан-Лук Меланшон изјави дека сака земјата да излезе од алијансата.
Повлекувањето на Франција, единствената нуклеарна сила во Европската Унија, од структурите на НАТО би предизвикало превирања во рамките на Алијансата, би го довело во прашање француското воено присуство во Романија и Естонија, би го ограничило пристапот до важни воени капацитети и би ја ослабнало координацијата меѓу 32-те членки, истакнува бриселскиот портал.
Проценувајќи дека времето тешко може да биде полошо, „Политико“ потсетува дека САД почнаа да ги намалуваат своите сили во Европа под водство на Доналд Трамп, додека другите земји-членки брзо ја зајакнуваат својата одбрана поради предупредувањата дека Русија би можела да ја нападне Алијансата во текот на оваа деценија.
„Со помало американско присуство, последното нешто што го сакате е голема европска земја да се оддалечи од Алијансата, особено во време кога целта е Европејците, вклучувајќи ја секако Франција, да преземат поголема одговорност“, рече Џејми Шеј, виш соработник за одбрана во „Пријатели на Европа“ и поранешен портпарол на НАТО.
„Се надеваме дека Франција ги разбира долгорочните придобивки од силното НАТО и ќе одржи цврст курс во одбранбената политика“, рече финскиот министер за одбрана Анти Хаканен.
До претседателските избори остануваат уште осум месеци, па исходот е далеку од сигурен.
Исто така, постои можност, кога кандидатите ќе дојдат на власт, да ги ублажат своите ставови кон Алијансата, како што направи италијанската премиерка Џорџа Мелони во 2022 година.
Сепак, имајќи ги предвид историски сложените односи меѓу Франција и НАТО, „Политико“ оценува дека заканата за Алијансата треба да се сфати сериозно.
„Се плашам од тие избори“, рече еден дипломат на НАТО, кој, како и другите соговорници на бриселскиот портал, зборуваше анонимно поради чувствителноста на темата.
„Губењето на Франција би било ужасно“.
Во 1966 година, тогашниот француски претседател Шарл де Гол ја повлече земјата од воените структури на НАТО, наведувајќи ја потребата од поголем суверенитет.
Околу 26.000 војници мораа да ја напуштат Франција, а седиштето на НАТО беше преместено во Белгија.
Париз ја поништи таа одлука дури во 2009 година, за време на претседателот Никола Саркози.
Фабрис Потје, поранешен раководител на одделот за планирање на политиките на НАТО, верува дека Париз веројатно нема целосно да ги прекине врските со Алијансата, но предупредува дека би било „наивно да се очекува континуитет“ под тврдокорен претседател.
Тој додаде дека Французите никогаш не биле меѓу најголемите поддржувачи на НАТО, поради што ова прашање е лесна цел за популистите.
Според интерната анкета на Алијансата од пролетта, до која „Политико“ имаше пристап, 54 проценти од француските гласачи рекле дека ќе гласаат за останување во НАТО.
Ова е втор најнизок резултат меѓу 32-те земји-членки, по Црна Гора, наведува порталот.
Иако францускиот систем на претседателски избори во два круга претходно им оневозможуваше на тврдокорните кандидати да победат, бидејќи гласачите во вториот круг би се собрале околу поумерени опции, „Политико“ предупредува дека ова можеби нема да се случи повторно следната година.
„Мораме да ја напуштиме интегрираната командна структура на НАТО“, рече Ле Пен на крајот на мај.
Според еден функционер, таа истото го кажала претходно оваа година на состанок зад затворени врати со висок француски воен командант. Ле Пен потоа изјави дека Франција на крајот ќе мора да ги обнови контактите со Русија.
„Денес, проруското крило ја врати предноста во Националното собрание“, рече француски пратеник близок до властите.
Според интерната анкета на Алијансата од пролетта, до која „Политико“ имаше пристап, 54 проценти од француските гласачи рекле дека ќе гласаат за останување во НАТО. Ова е втор најнизок резултат меѓу 32-те земји-членки, по Црна Гора.
Меланшон, долгогодишен критичар на НАТО, на крајот од минатиот месец презентираше некои од главните приоритети на надворешната политика, вклучувајќи го и целосното излегување на Франција од Алијансата поради, како што рече, „отворено непријателскиот“ став на САД.
„Не може да стане збор за останување членка на НАТО“, рече тој на конференција во јуни.
Мари-Ањес Штрак-Цимерман, претседателка на Комитетот за одбрана на Европскиот парламент, вели:
„Франција не е само еден од основачите на НАТО, туку е и клучен член на Алијансата, меѓу другото и поради својот нуклеарен арсенал. Само една страна може да има корист од ова – непријателите на нашата слобода“.
Теоретски, одлуката за напуштање на командните структури на НАТО може да се донесе веднаш, објасни францускиот генерал-потполковник Мишел Јаковљев, поранешен заменик-началник на Генералштабот во воениот штаб на Алијансата.
Францускиот претседател не мора да бара согласност од парламентот за ова, додека одредбата од договорот на НАТО за едногодишен период на повлекување се однесува само на земјите што ги напуштаат политичките структури на Алијансата, што политиката на Ле Пен не мора нужно да го подразбира.
Сепак, во пракса, процесот веројатно би траел околу една година, процени Јаковљев, бидејќи Франција би морала да повлече околу 1.000 офицери постојано распоредени во НАТО и да воспостави тело за врска кое би ги координирало односите со Алијансата во иднина, слично на моделот воспоставен од Де Гол откако Франција ја напушти интегрираната команда.
„Политико“ пишува дека по потегот на Де Гол, Париз одржувал блиски врски со НАТО и често учествувал во заеднички воени ангажмани, но дека работите би можеле да изгледаат поинаку под тврдокорниот претседател следната година.
Според тројца дипломати на НАТО, најголемата загриженост во случајот се однесува на иднината на француската борбена група од 1.200 војници во Романија, неформалната соработка на Франција со НАТО во областа на нуклеарното оружје и нејзините специјализирани капацитети, како што се сателитите и разузнавачките системи.
Џејми Шеј верува дека, за да се спречи најлошото сценарио, претставниците на НАТО треба да воспостават контакти зад сцената со пратениците на Националното собрание и Неосвоената Франција, да ги посочат последиците од таков потег и да му понудат на Париз повеќе командни позиции за да ја нагласат неговата важност за Алијансата.
Без Франција, воените планери на НАТО би го изгубиле пристапот до единствениот носач на авиони на нуклеарен погон во Европа, амфибиска флота што вклучува бродови од класата Мистрал, разузнавачки сателити ЦЕРЕС и моќна морнарица што може да распореди околу 65 проценти од својата флота, што е дури и повеќе од САД, рече Јаковлев.
„Факт е дека имаме по малку од сè“, рече Јаковљев, додавајќи дека излегувањето на Франција од командната структура би имало и „буџетски последици“ за Алијансата.
Франција во моментов обезбедува околу 10 проценти од годишниот оперативен буџет на НАТО од 5,3 милијарди евра.
„Тоа би ја ослабело Алијансата, бидејќи ние сме сè уште најважната воена сила по САД“, рече тој.
Пријателски оган
„Политико“ пишува дека напуштањето на командните структури на НАТО би влијаело и на самата Франција.
Иако таа би задржала место во политичките тела на НАТО, вклучително и правото на глас за активирање на клаузулата за колективна одбрана, нејзиното влијание врз воените одлуки би било значително помало, рече Јаковлеф.
Многу воени предлози се координирани однапред во рамките на структурите на Алијансата, што значи дека Париз би се соочил со изборот „земи или остави“ во конечните предлози.
Франција, исто така, би изгубила голем број високи позиции во НАТО, вклучително и позицијата Врховен командант на сојузничките сили за трансформација, заменик-командант на воздухопловната команда на Алијансата и началник на штабот во базата Брунсум во Холандија, рече Јаковлеф. Доколку таа ја прекине размената на информации, тоа би можело да го ограничи и нејзиниот пристап до податоци за случувањата во остатокот од Алијансата.
Напуштањето „сигурно би значело губење на влијанието“ и би имало висока цена „политички, технички, оперативно и структурно“, рече Јаковлеф.
Политички гледано, напуштањето на Франција би можело да ја направи Германија водечка европска членка на НАТО.
„Ако Франција си замине, а Американците се повлечат, Германија ќе мора да преземе поголема улога“, рече претходно цитираниот дипломат на НАТО. „Ако излезете, ќе изгубите сè“.
„Веќе има голем економски и политички пресврт кон Германија и Полска, кои сега се меѓу најголемите трошачи за одбрана во однос на БДП“, рече Шеј. „Тоа само би го забрзало процесот што веќе е во тек“.
Шеј верува дека претставниците на НАТО, за да го спречат најлошото сценарио, треба да воспостават контакти зад сцената со пратениците на Националното собрание и Неосвоената Франција, да ги посочат последиците од таков потег и да му понудат на Париз повеќе командни позиции со цел да ја нагласат неговата важност за Алијансата.
Како што се приближуваат изборите, можноста кандидат скептичен кон НАТО да дојде на власт во Париз предизвикува зголемена загриженост во Алијансата.
„Ќе преживееме“, рече истиот дипломат, „но тоа ќе биде многу, многу опасно“.