Комесарот за проширување на Европската унија, Марта Кос, ја откажа својата официјална посета на Белград во знак на протест поради масовното собирање и присуството на високи српски државни функционери на погребот на осудениот воен злосторник Ратко Младиќ.
Кос рече дека величењето на човекот одговорен за геноцид и злосторства против човештвото директно ги крши основните вредности врз кои почива ЕУ.
Во гостувањето во живо на програмата на CNN, Кос нагласи дека како политичар, но и како личност родена и израсната на територијата на поранешна Југославија, не можела да патува во Белград по сценаријата видени на погребот.
„Можете ли да замислите како би можела некогаш да ја погледнам во очите мајката од Сребреница, која изгубила бројни членови на семејството? Тие најмногу страдаа, но сепак се симбол на помирување – рекоа да не се заборави, туку да се прости и дека сите мора да работиме на тоа. Ова е нешто што го очекувам и од Србија, особено како земја кандидат за членство“, рече Кос.
Соочување со минатото како услов за европскиот пат
Зборувајќи за условите за продолжување на европската интеграција, комесарката подвлече дека патот кон Европската Унија не подразбира само хармонизација на законите, туку и вистинско помирување, почитување на жртвите и прифаќање на заедничките вредности.
„Одговорноста е на лидерите на Србија да ги залечат раните од минатото, а не повторно да фрлаат сол врз нив“, рече Кос, споредувајќи го процесот на помирување со историскиот пример на Франција и Германија по Втората светска војна.
Одговарајќи на прашање за улогата на Александар Вучиќ и претстојните октомвриски избори во Србија, Кос изјави дека граѓаните сами ќе одлучат кој ќе ги претставува и дека Брисел ќе соработува со која било избрана влада, но без да прави компромиси со европските стандарди.
„Зборовите не се доволни. Настаните околу погребот на Ратко Младиќ се исклучително вознемирувачки. Сепак, верувам дека во Србија има демократски сили кои се борат за владеење на правото и медиумски плурализам, и ние мора да ги поддржиме“, нагласи таа.
Изборот помеѓу Европската Унија и сојузот со Русија и Кина
Осврнувајќи се на присуството на рускиот амбасадор Александар Боцан-Харченко на погребот и одбивањето на Белград да воведе санкции кон Москва, Кос рече дека Србија ќе мора јасно да ја дефинира својата геостратешка позиција.
„Во сегашните глобални околности, ни требаат партнери на кои можеме да им веруваме. Србија ќе мора да избере дали е сериозна во врска со тоа да стане членка на ЕУ или дали Русија и Кина се нејзини поважни партнери. Усогласувањето со надворешната, безбедносната и одбранбената политика на ЕУ ќе биде клучно“, заклучи комесарот.
Откажувањето на посетата на европскиот комесар доаѓа во време кога водечките светски медиуми детално известуваат за погребот на хашкиот осуденик, опишувајќи го учеството на службени лица и масовното величење на злосторството како сериозен шок за меѓународната јавност.
Пред два дена, во Србија се одржа погребот на осудениот воен злосторник Ратко Младиќ, на кој присуствуваа бројни службени лица од помалиот ентитет Босна и Херцеговина, Република Српска.
Следеа бројни остри реакции на тој потег од страна на соседната земја, која го погреба џелатот од Сребреница со највисоки воени почести.
Ратко Младиќ беше осуден пред Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија (МКТЈ) на доживотен затвор, меѓу другото, за прогон на Хрватите и Бошњаците во Босна и Херцеговина, опсадата на Сараево и убиството на повеќе од 8.000 луѓе во Сребреница, како и за земање заложници на УНПРОФОР.