Владејачките свештеници во Иран организираат неколкудневен масовен погреб за ајатолахот Али Хамнеи, како приказ на јавна посветеност на Исламската Република и доказ дека нејзината револуционерна страст сè уште гори силно.
Врховниот лидер на Иран беше убиен во американските и израелските напади во првиот удар од војната, а погребните настани започнаа вчера во Техеран, додека масовни поворки се планирани следната недела во Ком и Машхад, како и церемонии во Ирак.
„Големиот јавен одѕив на погребната поворка на маченичкиот лидер и другите маченици, всушност, ќе биде уште еден референдум за Исламската Република“, изјави за државните медиуми ајатолахот Мохамад Саиди, водач на петочните молитви во Ком.
Ако властите навистина го гледаат ова како референдум, тие не го оставаат резултатот на случајноста, пишува Ројтерс.
Тие се надеваат дека ќе мобилизираат милиони поддржувачи да ги наполнат иранските градови, обезбедувајќи транспорт, сместување и храна, за да ја прогласат моќта на нивната теократска држава откако ќе го преживее она што го сметаат за егзистенцијална војна.
Смртта на Хамнеи и наследувањето на неговиот син Моџтаба како трет врховен водач на Иран, во спротивност со најголемите непријатели на земјата, означуваат епохален момент во 47-годишната историја на Исламската Република.
Моџтаба, сериозно ранет во нападот во кој беше убиен неговиот татко, не е виден на нови фотографии од почетокот на војната.
Сепак, зад појавата на единство и лојалност, јавната поддршка за Исламската Република стана исклучително слаба, изјавија аналитичарите за британската агенција.
Низ целата земја, многу Иранци се уморни од децениите санкции што ја задушуваат нивната економија и се лути на репресијата спроведена во име на револуцијата од 1979 година, која ја паметат само постарите лица во претежно младата земја.
Кога луѓето излегоа на улиците во декември и јануари на демонстрации поттикнати од инфлацијата, многумина извикуваа слогани со кои се повикуваше на смртта на Хамнеи, а властите можеа да ги смират немирите само со пукање во илјадници демонстранти.
Откако веста за атентатот врз Хамнеи почна да се шири во првите денови од војната, жителите на Техеран известија дека слушнале извици на радост од куќите и становите во делови од градот.
Сега Техеран е напнат и тивок, што, според Ројтерс, е во остра спротивност со последниот емотивен погреб на врховниот лидер – таткото на револуцијата, ајатолахот Рухолах Хомеини.
Потоа милиони луѓе со солзи ја преплавија погребната поворка на Хомеини, некои се качуваа во амбулантни возила додека голата нога на починатиот лидер штрчеше од покровот, а Револуционерната гарда се бореше да ја потисне толпата.
35-годишната Самира, чиј сопруг е сопственик на ресторан во Техеран, рече дека нејзиното семејство не планира да присуствува на никакви погребни настани и дека ќе го напушти Техеран подоцна таа недела.
„Како животот да застанал и Басиџи се насекаде“, рече таа, осврнувајќи се на волонтерската милиција поврзана со Револуционерната гарда.
Во теократскиот систем на Иран, Хамнеи не беше само шеф на државата и водач на револуционерното движење, туку и претставник на земјата на 12-тиот имам на шиитскиот ислам, кој исчезна во деветтиот век.
Смртта на Хамнеи во непријателски напад се вклопува во силната шиитска традиција на мачеништво и тагување, во која се одржуваат поворки од учесници облечени во црно кои се камшикуваат, се удираат по гради или грб за време на годишните верски обреди.
За поддржувачите на Исламската Република, разговорот за мачеништво не е само реторика.
„Ова се најтешките денови во мојот живот“, изјави за Ројтерс Мохсен, 24-годишен член на Басиџот во Техеран, кој побара да не биде именуван.
„Не се сеќавам на времето кога почина Имам Хомеини, но мојот татко вели дека целата земја беше преплавена со тага и жалост. Дури и денес, луѓето се во тага, особено затоа што нашиот водач беше убиен како маченик“, додаде тој.
Функционери и странски достоинственици, вклучувајќи го поранешниот руски претседател Дмитриј Медведев, потпретседателот на Кинескиот национален конгрес Хе Веи, пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф и ирачкиот претседател Низар Амедија, вчера им изразија сочувство на официјалните лица во Техеран.
На церемонијата присуствуваа и членови на семејството на лидерот на Хезболах, Хасан Насралах, и високиот командант Имад Мугние, блиски либански сојузници на Иран кои беа убиени во израелските напади.
И политичките лидери на Иран – претседателот, претседателот на парламентот, министерот за надворешни работи и други – влегоа во просторијата вчера наутро за да оддадат почит. Група генерали стоеја во поздравувачки став пред ковчегот.
Меѓу нив беше и новиот шеф на Револуционерната гарда, Ахмад Вахиди, кој не се појави во јавноста откако беше назначен поради страв од атентат.
Утре, останките на Хамнеи ќе бидат префрлени во џамија во Техеран, што ќе биде првата станица во националната погребна турнеја.
Заедно со нив ќе бидат пренесени и телата на неговата ќерка, зет и внука, како и вдовицата на новиот лидер, неговиот син Моџтаба, кои сите беа убиени во истиот напад.
Хотелите нудат 50 проценти попусти, училиштата, џамиите и спортските сали се подготвуваат за сместување на ожалостените, а автобуските и железничките мрежи се пренасочуваат за да се примат големи настани.
По она што властите го велат дека ќе биде масовна поворка во центарот на Техеран во понеделник, останките ќе бидат однесени во религиозниот град Ком, центарот на шиитската хиерархија во Иран, каде што ќе се одржат церемонии во вторник.
Потоа, церемониите ќе се одржат во ирачките свети градови Наџаф и Кербала во среда, а погребот ќе се одржи во четврток, по уште една поворка, во Машхад.
Безбедноста ќе биде засилена, со привремени ограничувања на воздушниот простор над Техеран и другите градови и закани за силен одговор доколку САД или Израел продолжат со нападите.
„На наш начин им ја покажуваме нашата моќ на Америка и на другите“, рече Хосеин Хеири, 63-годишен ветеран од војната со Ирак од 1980 до 1988 година.