Семејството на американскиот претседател Доналд Трамп заработи најмалку 2,3 милијарди долари од крипто проекти што ги промовираше по изборите во 2024 година, додека повеќе од милион инвеститори објавија нето загуби од приближно ист износ, покажува истрагата на Ројтерс.
Ројтерс анализираше блокчејн евиденција, корпоративни документи, онлајн објави и јавни изјави од семејството на Трамп и менаџерите на проекти и разговараше со лидери во крипто индустријата.
Нивните наоди беа разгледани од повеќе од десетина сметководствени и крипто експерти, кои ги оценија проценките како разумни.
Четири проекти, ист модел
Во центарот на истрагата се четири проекти: World Liberty Financial, мем-монетата $TRUMP, American Bitcoin и AI Financial Corp, компанија која до април се викаше ALT5 Sigma.
Иако проектите се разликуваат по структура, Ројтерс вели дека сите тие го следеле истиот модел.
Трампови инвестирале малку или воопшто не инвестирале свои пари, ги промовирале проектите со своето име и политичка видливост, а потоа заработувале пари бидејќи малите инвеститори купувале имоти чија вредност подоцна нагло паднала.
Белата куќа не ги коментираше директно наодите на Ројтерс.
Портпаролката Ана Кели изјави:
„Сите дејствија преземени од претседателот Трамп и неговата администрација се во најдобар интерес на американскиот народ“.
Ерик Трамп и Доналд Трамп помладиот не одговорија на барањата за коментар.
Инвестирала 2.000 долари, остануваат помалку од 120 долари
Една од инвеститорите е 29-годишната Фатима Елгдави, инженер за софтверски проекти од Санта Барбара.
Во јануари 2025 година, додека Трамп се подготвуваше да се врати во Белата куќа, еден пријател ѝ ја покажа својата онлајн порака со која промовираше нова криптовалута: „ЗЕМЕТЕ ГО ВАШИОТ $TRUMP СЕГА“.
Елгдави мислела дека е безбедна инвестиција.
„Ако Трамп стои зад тоа, тоа мора да биде легитимна инвестиција“, се присети таа.
Таа инвестирала 2.000 долари од своите заштеди во мем-монетата $TRUMP. На крајот на мај, нејзината инвестиција вредела помалку од 120 долари.
Мем-монетите се многу шпекулативни криптотокени чија вредност често зависи од популарноста на социјалните мрежи, а не од реалната деловна активност.
Ројтерс објави дека $TRUMP изгубил 97% од својата вредност од својот врв во јануари 2025 година.
Елргдави денес вели дека ѝ е јасно дека „нема повеќе надеж“ за нејзината инвестиција.
Тој верува дека станува збор за шема „пумпање и исфрлање“, но додава дека се чувствува среќен во споредба со луѓето кои изгубиле многу поголеми суми.
Многумина верувале во името на Трамп
Ројтерс разговарал со 27 индивидуални инвеститори.
Речиси сите знаеле за претходните банкроти и неуспешни деловни потфати на Трамп, но верувале дека неговото име, политичка позиција и углед како бизнисмен ќе им донесат профит.
Многумина признале дека направиле малку или воопшто не направиле длабинска анализа пред да инвестираат.
Софтверски инженер од Минесота изгубил 60.000 долари заштеда.
Менаџер на хотел од Виетнам изгубил години заработка.
Мет, 45-годишен машиноградител од Индијана, инвестирал 40.000 долари во акции на ALT5 Sigma. Вредноста на неговите акции паднала за 79%, или околу 32.700 долари.
„Кога акцијата ја има поддршката на претседателот, барем од неговите синови, мислите дека ќе порасне“, рече Мет. Тој сè уште ги држи акциите. „Се сметам за губитник, но сè уште не сум се откажал“, додаде тој.
Дел од инвеститорите не го обвинуваат семејството Трамп.
Еден бизнисмен од Тексас инвестираше 5.000 долари во американски биткоин затоа што, како што вели, „едноставно почувствувал дека Трамп разбира бизнис“.
Тој ги продал акциите со загуба од околу 800 долари, но вели: „Сите криптовалути се во пад во моментов, па затоа не можете директно да го обвинувате Трамп“.
„Ворлд Либерти“ донесе најмногу пари
Најголемиот проект е „Ворлд Либерти Фајненшл“, кој беше ко-основан од Трампови и неколку соработници.
Компанијата започна со продажба на токени во октомври 2024 година, а браќата Ерик и Доналд Трамп Џуниор беа главни промотори.
Проектот беше претставен како обид за „изградба и демократизација на нов финансиски систем во корист на милиони“.
На купувачите на токени им се ветуваше ограничено право на глас за некои прашања, но не и дел од профитот.
Непосредно пред продажбата на X, Доналд Трамп ги покани своите милиони следбеници да купуваат токени.
Многумина очекуваа да остварат профит кога токените ќе почнат да се котираат на берзите.
Но, „Ворлд Либерти“ прво им забрани на инвеститорите да продаваат повеќе од 20% од своите акции.
Потоа, во април, беше одобрен предлог што ќе ги спречи сопствениците целосно да ги отклучат своите токени до 2030 година, откако Трамп ќе ја напушти функцијата.
Еден европски инвеститор кој инвестираше 45.000 долари го нарече таквото заклучување на токени „целосна измама“.
Ројтерс објави дека претседателот го лиценцирал своето име на компанијата преку договор според кој 75% од приходите од продажбата на токените одат во DT Marks DEFI LLC, која е 70% во сопственост на Фондацијата Доналд Трамп.
Според Ројтерс, World Liberty досега пренасочила повеќе од 1,6 милијарди долари кон семејството Трамп.
Загубите на инвеститорите се проценуваат на 674 милиони долари.
$TRUMP донесе стотици милиони долари
Три дена пред втората инаугурација, на 17 јануари 2025 година, Трамп ја покани јавноста да ја купи мем-монетата $TRUMP.
Денот откако Ерик Трамп ја нарече „најжешкиот дигитален мем во светот“, а Доналд Трамп Џуниор ја повтори пораката кога цената достигна максимум од 75,35 долари.
После тоа, цената падна за 80% бидејќи раните инвеститори ги уновчија своите профити.
Ројтерс проценува дека $TRUMP му донел на семејството Трамп околу 616 милиони долари, додека купувачите изгубиле повеќе од 700 милиони долари.
Акциите поврзани со проектите на Трамп исто така паднаа
Минатиот август, World Liberty Financial се здружи со ALT5 Sigma, сега наречена AI Financial Corp.
ALT5 Sigma собра 750 милиони долари со продажба на нови акции и потроши 717 милиони долари за купување на токени World Liberty.
Ерик и Доналд Трамп помладиот го промовираа тој потег, а Доналд помладиот го нарече „вистински пробив“.
Цената на акциите на ALT5 Sigma падна од повеќе од 9 долари во август 2025 година на 75 центи во април 2026 година.
Ројтерс проценува дека инвеститорите изгубиле околу 675 милиони долари, додека повеќе од 500 милиони долари од купувањето на токените отишле кај семејството Трамп.
Ројтерс опишува сличен модел со American Bitcoin. Hut 8 го спои својот оддел за рударство на биткоини со American Data Centers, компанија поддржана од браќата Трамп, за да го создаде American Bitcoin.
Доналд Трамп помладиот на денот на IPO рече:
„Со нашето котирање на Nasdaq, ја носиме оваа мисија на глобална сцена“.
Ерик Трамп, главен стратег на компанијата, тврдеше дека американскиот биткоин може да рудари биткоини за половина од пазарната цена. Но, компанијата работеше со загуба.
Цената на акциите падна од 11 долари при лансирањето во септември на 1,15 долари на крајот на април.
Ројтерс наведува дека Ерик Трамп добил 9% удел во компанијата, кој вредел повеќе од 70 милиони долари на крајот на април, без докази дека инвестирал свои пари.
Надворешните инвеститори изгубија повеќе од 200 милиони долари.
Етички експерти зборуваат за конфликт на интереси
Осум експерти за владина етика изјавија за Ројтерс дека збогатувањето на семејството Трамп во индустрија регулирана од неговата администрација претставува конфликт на интереси без преседан во модерната американска историја.
Сепак, тие додадоа дека таквото однесување не е нужно нелегално сè додека семејството не тргува со пристап до претседателот или регулаторните услуги за финансиска добивка.
Портпаролката на Белата куќа, Кели, изјави:
„Ниту претседателот ниту неговото семејство никогаш не се вклучиле, ниту ќе се вклучат во конфликт на интереси. Претседателот Трамп гордо ги направи Соединетите Држави крипто-главна престолнина на светот преку извршни мерки.“
Добро познатиот инвеститор Вилбур Рос, секретар за трговија во првиот мандат на Трамп, рече дека Трампови, како и другите политичари и нивните семејства, имаат право да заработуваат пари.
Тој рече за инвеститорите: „Ако луѓето ќе купат нешто шпекулативно, треба да бидат свесни дека постои ризик“.
Џон Пол Ролерт од Универзитетот во Чикаго рече дека инвеститорите требало да прашаат дали семејството Трамп ќе заработува пари дури и ако проектите пропаднат.
Ако одговорот е да, „се приближувате кон нешто што изгледа како измама“, рече тој.