Сценариото на воената игра беше следново: Шведска, една од најновите членки на НАТО, се најде под закана од неименувана земја која собира војници по источната граница на алијансата.
Во необичен пресврт, Украина – која не е членка на НАТО – учествуваше во вежбата како советник за војна со дронови.
Во таа прилика, таа испрати остро и критичко предупредување до целата алијанса.
На новинарите на Асошиејтед Прес им беше даден ексклузивен пристап до воената вежба предводена од Шведска во недела кога Европа се соочува не само со руската закана, туку и со колебањето на САД, нејзината најмоќна членка.
Воената игра, во која учествуваа и американските сили, се одржа со постојана свест за вистинската опасност.
Русија со месеци ги засилува саботажите, вклучително и кибернапади врз критична инфраструктура и кампањи за дезинформации низ цела Европа, како што е детално документирано во истрагата на АП.
Сценариото на вежбата предвиде дека стратешки важниот шведски остров Готланд се соочува со прекини на електричната енергија и недостиг на храна поради саботажа.
Тестираше што би направиле членовите на алијансата во моментот пред да се активира Член 5 за колективна одбрана.
„Во теорија, ова би можело да се случи уште утре“, рече контраадмиралот Јонас Викстром, водачот на вежбата.
Европа го анализира непредвидливиот пристап на Трамп кон алијансата
Врховниот командант на шведската армија, генерал Михаел Клаесон, нагласи дека САД се најспособниот воен сојузник на Европа и дека „секоја промена во американското присуство“ директно влијае на целокупната динамика.
Тој за АП изјави дека најавите на американскиот претседател Доналд Трамп за намалување на бројот на војници во Европа често се толкуваат како „Американците си заминуваат“, што всушност не е случај.
Сепак, европските воени лидери внимателно го следат начинот на кој администрацијата на Трамп се однесува кон НАТО, кој претседателот го опиша како „хартиен тигар“.
Неодамна нареди повлекување на најмалку 5.000 американски војници од Германија, заканувајќи се дека ќе повлече уште повеќе.
Трамп, исто така, ги критикува сојузниците што не им помагаат на САД во војната против Иран, додека американските системи за воздушна одбрана и ракети се повлечени од Европа кон Блискиот Исток.
Ова создаде оправдан страв од „дупки“ во европската одбрана, а некои земји веќе беа информирани дека испораките на нарачаното американско оружје ќе бидат одложени.
Зајакнување на европската „слобода на дејствување“
Генералот Класон негираше дека неодамнешните најави за создавање „хибридна морнарица“ – планирана од група нордиски и балтички земји заедно со Обединетото Кралство и Холандија – всушност биле осигурување од иднината во која САД можеби нема да дојдат на помош.
Сепак, тој додаде дека „сè што им нуди на европските сојузници слобода на дејствување е добро“.
Покрај тоа, Обединетото Кралство и Норвешка планираат да изградат заедничка флота од фрегати, потврди Марте Герхардсен, државен секретар во норвешкото Министерство за одбрана.
Додека европските сили се обидуваат да се обединат, ситуацијата е дополнително комплицирана од фактот дека Трамп, откако се врати во Белата куќа во јануари 2025 година, ја суспендираше размената на разузнавачки информации со Украина и повремено застануваше на страната на Москва во преговорите за завршување на војната.
Украински беспилотни летала „ги погазија“ шведските војници
За време на вежбата оваа недела, украинските сили добија шанса да покажат што научиле на бојното поле и зошто нивната земја заслужува место во НАТО.
Група украински пилоти на беспилотни летала, поканети да ги научат западните војници како да победат во модерното војување, целосно ги уништија шведските сили кои ја играа улогата на агресор.
„Тие ја прекинаа обуката три пати за војниците да разберат што треба да поправат. Ако ова беше вистински живот, сите ќе беа мртви“, изјави за АП 24-годишниот пилот, со прекар Тарик.
Неговиот колега со прекар Карат додаде дека шведските војници имаат потенцијал, но мора итно да ја подобрат тактиката и опремата, додека командантите мора да имаат подлабоко разбирање за природата на модерното војување.
Западните сили мора брзо да научат како да спроведуваат операции со беспилотни летала, а најбрзиот начин е да ги слушаат Украинците, според генералот Клесон.
Американскиот бригаден генерал Кертис Кинг нагласи дека Украинците ги научиле колку е клучен фокусот на преживувањето и невидливоста.
„Во исто време, западните земји мора да работат на можностите за откривање беспилотни летала на долг дострел“, додаде Кинг.
Таквото знаење е очајно потребно по должината на границата со Русија, каде што во последните месеци се регистрирани низа упади со беспилотни летала.
Готланд како најверојатно место за тестот на Путин
Вежбата се фокусираше на шведскиот остров Готланд поради неговата стратешка локација во Балтичкото Море, веднаш помеѓу шведскиот брег и руската енклава Калининград, каде што Москва ги држи ракетите стационирани.
„Кој и да го контролира Готланд, го контролира централниот дел од Балтичкото Море“, е јасен Клаесон.
Балтичкото Море е финансиски спас за Русија. Нивната „флота во сенка“ плови по него, носејќи нафта и течен природен гас (LNG) со кои Москва ја финансира војната во Украина.
По Студената војна, Шведска практично се откажа од военото присуство на островот, но руската инвазија во 2022 година ги принуди да ја променат својата стратегија.
„Многу разумно сценарио е она во кое Владимир Путин би можел да го искористи Готланд за да го тестира НАТО. Тој би можел да се обиде да окупира мал дел од територијата на алијансата само за да ја тестира колективната реакција“, заклучи Класон.