Јапонија, земја позната по својата комбинација од античка традиција и модерна технологија, се соочува со проблем кој станува сè повидлив – милиони празни куќи.
Според официјалните податоци, во земјата има околу девет милиони од нив, или дури 13,8 проценти од вкупниот станбен фонд.
Некои од овие имоти се продаваат за симболичен еден јен, помалку од едно евро, а некои дури се нудат бесплатно.
Сепак, зад неверојатно ниските цени стои депопулација, заминувањето на населението во големите градови и специфичниот став на јапонскиот пазар кон старите куќи.
Зошто куќите толку многу губат вредност во Јапонија?
Празните куќи во Јапонија се нарекуваат „акија“. Од вкупно девет милиони празни имоти, околу 3,85 милиони се всушност напуштени – не се издаваат под кирија ниту се користат како куќи за одмор.
Проблемот е особено изразен во руралните средини. Во префектурите Вакајама и Токушима, приближно секоја петта куќа е празна.
Сепак, ниту Токио не е поштеден, каде што има речиси милион празни станбени единици.
Една од главните причини лежи во начинот на кој Јапонците ја гледаат вредноста на недвижностите.
За разлика од многу европски земји, каде што постарата куќа може да ја задржи или зголеми вредноста, во Јапонија станбената зграда традиционално се смета за имот што губи вредност со текот на времето, слично на автомобилот.
По 20 или 30 години, самата куќа може да вреди многу малку во проценките, додека поголемиот дел од вредноста на имотот останува во земјиштето.
Поради ова, купувачите често избираат нова градба, па старите семејни куќи во помалите градови тешко наоѓаат нови сопственици.
Во исто време, младите луѓе се селат во Токио, Осака и Нагоја.
Повеќе од 37 милиони луѓе живеат само во пошироката област на Токио.
Кога постарите сопственици ќе починат, наследниците кои изградиле живот во големите градови честопати немаат интерес да се вратат во семејниот дом.
Демографскиот тренд дополнително го продлабочува проблемот. Според прелиминарните податоци од пописот, Јапонија изгубила околу три милиони жители за пет години, а намалувањето е забележано во 45 од вкупно 47 префектури. Раст на населението е забележан само во Токио.
Куќа за еден јен сè уште може да чини многу
Цените на напуштените куќи на прв поглед изгледаат неверојатни. Некои се нудат за еден јен или дури и бесплатно, бидејќи на локалните власти им е поважно некој да го преземе имотот и да го одржува отколку да заработи пари од неговата продажба.
Типичните цени за куќите во внатрешноста се движат помеѓу 500.000 и 5 милиони јени, или приближно од 2.700 до 27.000 евра. Нова куќа во Јапонија, за споредба, чини во просек помеѓу 35 и 40 милиони јени, околу 189.000 до 215.000 евра.
Но, симболичната куповна цена не значи дека куќата е практично бесплатна.
Постарите згради честопати бараат сериозно реновирање.
Препораката на одредени агенции е купувачите да додадат најмалку 50 до 100 проценти на цената на имотот за реновирање, заедно со трошоците за одржување, даноците и регистрацијата на сопственост.
Така, куќа купена за три милиони јени во текот на првите две години реално може да бара вкупна инвестиција од шест до девет милиони јени.
Затоа, некои локални самоуправи нудат субвенции за реконструкција во износ од 500.000 до три милиони јени.
Странците исто така можат да купат куќа, но тоа не носи виза
За странските државјани е особено интересно што Јапонија нема општа забрана за купување недвижен имот.
Странец може да купи куќа и земјиште без посебна виза или дозвола, практично под истите услови за сопственост како и јапонскиот државјанин.
Сепак, купувањето куќа не ви дава право да останете во Јапонија. За долгорочен живот во земјата, потребно е посебно да ги исполните условите за соодветна виза.
За јапонските власти, празните куќи долго време се повеќе од само прашање на пазарот на недвижности. Напуштените згради пропаѓаат, можат да претставуваат безбедносен проблем и да имаат негативно влијание врз околните населби.
Затоа локалните власти формираа таканаречени „акиџа банки“, т.е. регистри на празни имоти што чекаат нови сопственици, додека некои општини нудат пари за нивно реновирање. Кјото отиде чекор понатаму и воведе данок на празни имоти.
Интересот на странските граѓани за евтини јапонски куќи расте, но главната причина за проблемот останува – населението се намалува, руралните области се празни, а старите куќи на јапонскиот пазар брзо губат вредност.