По 98 рочишта за речиси година и пол, израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху го заврши сведочењето оваа недела во три судења против него.
Колку тоа го боли најдобро ќе се види на парламентарните избори за неколку месеци.
Нетанјаху се соочува со кривични пријави во три одделни случаи, но комбинирани во едно судење кое трае од 2020 година.
Во првиот случај, наречен „афера со подароци“, тој е обвинет за измама и злоупотреба на службената положба.
Се тврди дека тој добил подароци од познатиот холивудски продуцент и поранешен израелски шпион Арнон Милчан и австралискиот милијардер Џејмс Пакер во вкупна вредност од околу 180.000 евра во замена за политички услуги.
Вториот случај се однесува на наводен договор со Арнон Мозес, издавач на дневниот весник Yedioth Ahronoth.
Обвинителството тврди дека Нетанјаху и Мозес разговарале за коруптивна размена: Нетанјаху ќе помогне да се ослабне ривалскиот весник Израел Хајом, а за возврат ќе добие поповолно медиумско покривање. И двајцата ја негираат вината.
Третиот случај има најтешка правна пријава – го содржи единственото обвинение за поткуп во целата постапка.
Ова се регулаторните поволности кои Нетанјаху наводно ги доделил на телекомуникациската компанија Безек и нејзиниот сопственик Шаул Елович во замена за поволно медиумско покривање на порталот Вала.
Прв пред судот
Нетанјаху, кој постојано ги негира сите обвинувања и судењето го нарекува „политички прогон“, е единствениот израелски премиер кому му се суди за корупција додека е на функцијата.
Доколку биде прогласен за виновен, може да му биде забрането да извршува јавна функција.
Неговиот претходник, Ехуд Олмерт, поднесе оставка во 2008 година пред неговото судење за корупциски скандал, но на крајот одлежа 19 месеци затвор.
За правното значење на судскиот процес се води вистинска професионална војна.
Професорката по право на Универзитетот Ариел, Талија Ајнхорн, вели дека ова не е правен процес.
„Следејќи го внимателно овој случај од почетокот до денес, не се сомневам дека тврдењето на Нетанјаху за политички прогон е точно.
Сите од неговиот круг и партија го кажуваат истото.
„Она што не успеаја да го направат на изборите, го прават преку судскиот систем, со поддршка на медиумите“, вели Јаков Хагоел, претседател на Светската ционистичка организација (WZO).
Нетанјаху поднесе барање за претседателско помилување во ноември 2025 година, а Доналд Трамп лично му пиша на претседателот Исак Херцог барајќи милост.
Херцог засега го отфрли барањето, велејќи дека нема преседан за помилување службеници пред пресудата.
Ослабен, а не поразен
Сето ова се случува како дел од жестоката изборна кампања.
Законскиот рок за парламентарни избори е вторник, 27 октомври 2026 година, но речиси сите во израелскиот политички систем се убедени дека гласањето ќе биде порано.
Според аналитичарите, најреално е дека изборите ќе се одржат на почетокот на септември, а како водечка опција се наведува 8 септември.
На изборите се гласа за партиски листи кои се борат за 120 пратенички места во Кнесетот. За формирање влада потребни се најмалку 61 мандат.
Нетанјаху во кампањата влегува ослабен, но не и поразен.
Тој останува најискусниот политички оперативец во земјата, но упадот и масакрот на Хамас на 7 октомври 2023 година, во кој беа убиени околу 1.200 Израелци, а 251 одведен во Газа, темелно го нарушија имиџот на безбедносната компетентност што беше основа на неговите операции со години.
Прекинот на огнот со Хамас и размената на заложници се случија до октомври 2025 година, повеќе од две години по нападот, во услови на постојани обвинувања дека Нетанјаху го одложил договорот за свој политички опстанок.
Противниците на Нетанјаху го обвинуваат дека намерно ја продолжува војната во Газа за да го одвлече вниманието од судењето или целосно да го одложи.
Истражувањето на Хебрејскиот универзитет во Ерусалим покажа дека поддршката за позицијата на Нетанјаху како премиер паднала од 40,5 отсто на почетокот на март на 29,4 отсто во јуни, делумно поради договорот на Трамп со Иран, склучен без учество на Израел, кој повеќе од 92 отсто од Израелците го сметаат за победа на Иран.
Што е со опозицијата?
Поранешниот премиер Нафтали Бенет и опозицијата предводена од Јаир Лапид на крајот на април најавија формирање на заедничка листа Beyachad („Заедно“), на чело со Бенет.
Аналитичарите на Чатам хаус ја сумираа стратегијата на Бенет: „Со одбивањето експлицитно да ја отфрли можноста за формирање влада со Нетанјаху, Бенет одржува мост до десничарските гласачи додека се позиционира како прагматична алтернатива на сегашниот хаос“.
Најголемото изненадување на кампањата е поранешниот началник на Генералштабот на ИДФ, Гади Ајзенкот, кој ја основа партијата Јашар во септември 2025 година.
Според анкетата на Зман Израел од средината на јуни, Јашар и Ликуд ќе освојат по 23 места, што значи дека Ајзенкот го прескокна Бејачад и се изедначи со водечката партија во коалицијата.
Военото искуство и репутацијата на Ајзенкот како силна и некорумпирана личност им се допаѓаат на центристичките гласачи кои не веруваат ниту на Нетанјаху, ниту на Бенет.
Ајзенкот, кој го загуби својот син Гал во војната во Газа во декември 2023 година, е поотворен од Бенет за решение со две држави.
Тој сè уште не се согласил на обединување со Бејачад.
Три сценарија
Анкетата на Хаарец од 18 јуни укажува на мртва трка.
Педесет места за блокот на Нетанјаху, а исто толку добива и здружената опозиција.
Математичкиот проблем останува нерешлив без компромис кој никој не е подготвен јавно да го каже: опозицискиот блок не достигнува 61 мандат без арапските партии, а и Бенет и Ајзенкот јавно ја отфрлија таа опција.
Аналитичарите на групата Steptoe велат дека се можни три постизборни сценарија – ќор-сокак и нов изборен циклус, влада со нејасна коалиција која не може да трае или политички тешка национална влада.
Истражувачот Мтанес Шихадех од Мада ал-Кармела во Хаифа очекува политичкиот хаос да продолжи.
„Ниту една од презентираните алтернативи не формулира политички проект кој е фундаментално различен од оној на Нетанјаху. Бенет доаѓа од срцето на религиозното ционистичко движење. Лапид не претставува проект кој е суштински различен од она што го предложи Ликуд во 1980-тите.“
Реална е можноста Израел да гласа за промени во септември. Дали оваа промена ќе може да формира влада и дали суштински ќе се разликува од претходната е прашање на кое ниту една анкета сè уште не дала дефинитивен одговор.