Германската влада размислува за ублажување на строгите правила за работа во недела за да го зголеми трошењето и да ѝ помогне на економијата која стагнира со години.
Идејата е да се овозможи пошироко отворање на продавниците во текот на целата недела, но тој план се судира со длабоко вкоренетата традиција на неделата како ден за одмор, уставните правила, синдикатите и бирократијата, пишува The Wall Street Journal.
Германската економија, најголемата во Европа, е во проблеми со години.
Растот практично запре во 2019 година, индустријата е под притисок од американските тарифи и кинеската конкуренција, а производителите отпуштаат илјадници работни места.
Владата на канцеларот Фридрих Мерц затоа бара начини да ја оживее потрошувачката, која исто така стагнира.
Една од мерките што се дискутира е либерализацијата на работата во недела.
Но, во Германија тоа е исклучително чувствително прашање.
Неделата е уставно заштитен ден за одмор во Германија
Од понеделник до сабота, продавниците во Германија работат како во повеќето пазарни економии.
Сепак, во недела, речиси сè е затворено.
Уставната заштита на неделата постои од 1919 година, таа е пренесена во денешниот германски устав во 1949 година, а специфичната забрана за тргување во недела е регулирана со закон од 1956 година.
Во него, неделите и празниците се опишани како „денови за одмор од работа и духовно воздигнување“.
Многу сектори имаат исклучоци, но правилото строго се применува на занаетчиите.
Во недела, им е дозволено да продаваат само основни производи, како што се леб, пијалоци, грицки, цигари и алкохол.
Владата првично најавува ограничени промени.
Општинските библиотеки треба да можат да работат во недела, а на пекарите ќе им се даде можност да продаваат подолго.
Но, трговските организации бараат да се оди многу подалеку и да се укинат повеќето ограничувања, како што веќе направија некои други европски земји.
„Имаме ужасна економија и лошо расположение на потрошувачите“, рече Стефан Гент, директор на малопродажната федерација HDE. „Дали е ова моментот да им се забрани на луѓето кои сакаат да го прават тоа?“
Трговците бараат укинување на забраната за работа во недела
Застапниците на либерализацијата тврдат дека забраната за работа во недела повеќе нема смисла во секуларно и потрошувачко општество.
Мартина Тител, која раководи со две книжарници и издавачка куќа во Берлин, вели дека не е јасно зошто е дозволено да се оди на сладолед или да се игра боулинг во недела, но не и да се купи книга.
„Германија е секуларна земја. Ако луѓето сакаат да одат во црква, нека одат во црква. А ако сакаат да одат на шопинг, треба да можат и тоа да го прават“, рече таа.
Трговците предупредуваат дека правилото е особено тешко за малите продавници.
Бедран Ѓунеш, 23-годишниот сопственик на „Ари Мини Маркт“ во Берлин, неодамна беше казнет со 2.500 евра за продажба на непропадлива храна, вклучувајќи конзервирана храна, зачини и инстант супи, во недела.
„Го правам тоа затоа што во спротивно би пропаднал“, рече Ѓунеш, кој проценува дека генерира околу 40 проценти од својот промет во недела.
Краставицата може, тиквичката не може
Критичарите на забраната тврдат дека формално таа важи за сите, но во пракса најмногу ги погодува трговците.
Лекарите, пилотите, возачите на автобуси и такси, келнерите, музејските работници, новинарите, полицајците, па дури и масерите можат да работат во недела.
Продавачите, во најголем дел, не можат.
Правилата создаваат апсурдни ситуации.
На продавниците им е дозволено да продаваат краставици или лименки Кока-Кола бидејќи тие можат да се сметаат за храна за случајна потрошувачка, но не и тиквички или конзервиран грав.
Во органскиот супермаркет Денс Био Маркет во Берлин, вработените поставуваат бариери низ продавницата во недела за да ги насочат клиентите кон делот со пекари и дозволените стоки, а подалеку од производите што не смеат да се продаваат.
Хеикаи Брисеник, 57-годишна жена која минатата недела дошла да купи компири, била разочарана кога сфатила дека не може да ги купи.
„Секој треба да може да прави што сака. Никој што сака да отвори продавница не треба да биде казнет, а никој што не сака не треба да биде принуден“, рече таа.
Синдикатите се спротивставуваат на исклучоците
Некои федерални држави дозволуваат продавниците да отвораат неколку недели годишно, обично околу големи настани како маратони или филмски фестивали.
Синдикатите честопати се спротивставуваат на ваквите исклучоци на суд, а судиите постојано пресудувале дека главната причина за присуството на луѓето мора да биде настан, а не купување.
Сопствениците на мали продавници затоа често играат игра на мачка и глушец со властите.
Виетнамски сопственик на продавница во берлинскиот округ Мите ги затвора капаците, но ја остава вратата отворена за локалните муштерии, кои знаат дека можат да се протнат по млеко и зеленчук.
Дискусијата за работа во недела на тој начин стана дел од пошироката германска економска дискусија. Владата сака да ја поттикне потрошувачката, трговците на мало бараат поголема флексибилност, а противниците предупредуваат дека укинувањето на забраната дополнително ќе ги оптовари работниците и ќе ја наруши една од ретките преостанати граници помеѓу работната недела и одморот.