Унгарскиот парламент усвои една од најзначајните измени на врховниот закон од падот на комунизмот, ограничувајќи го мандатот на премиерот на максимум осум години.
Според новите одредби, лице кое ја извршувало оваа функција вкупно осум години повеќе нема да може да биде избрано за премиер, без оглед на тоа дали мандатите биле последователни или одделени со подолг временски период.
Зборуваме за периодот по 2 мај 1990 година, кога беше конституиран првиот демократски парламент по промената на политичкиот систем.
Уставот предвидува дека мандатот на премиерот завршува во моментот кога ќе наполни вкупно осум години на таа функција.
На овој начин, долгорочното задржување на извршната власт во рацете на едно лице, што беше предмет на бројни политички дискусии во последните години, е практично невозможно.
Иако во текстот на амандманот не се споменува име, политичките аналитичари немаат сомнение дека најзборуваните ќе бидат неговите последици врз политичкото наследство на Виктор Орбан, човекот што ја обележа современата унгарска политика.
Тој првпат стана премиер во 1998 година, потоа се врати на власт во 2010 година и остана на чело на владата повеќе од деценија и пол.
Генерално, тој е убедливо најдолгогодишниот премиер во модерната унгарска историја.
Токму поради ова искуство, прашањето за временските ограничувања на владата е една од најчестите теми на критики од опозицијата со години.
Застапниците на новото решение истакнуваат дека демократскиот систем не смее да зависи од еден човек, без оглед на неговата популарност или изборните резултати.
Според нивното толкување, ограничувањата на мандатите претставуваат „институционална гаранција дека политичките елити ќе бидат обновени и дека ќе се спречи создавањето долгорочни центри на моќ“.
Критичарите, сепак, предупредуваат дека на граѓаните не треба да им се одзема правото постојано да избираат политичар на кого му веруваат.
Тие потсетуваат дека во парламентарните демократии конечната одлука традиционално им се остава на гласачите, а не на уставните ограничувања.
Усвоени се и промени поврзани со одредени институции формирани во претходните години.
Одредбата што беше основа за постоење на Канцеларијата за заштита на суверенитетот, телото задолжено за заштита на уставниот идентитет на државата, беше отстранета од Уставот.
Со години, оваа институција предизвикуваше остри политички полемики, како во Унгарија, така и во одредени кругови на Европската Унија.
Во исто време, беа изменети и завршните одредби од Уставот што го регулираат статусот на фондациите за управување со јавни средства.
Според новите правила, имотот што државата го пренесува на овие организации ќе се врати во државна сопственост во случај на прекин на нивната работа.
Овој дел од амандманот се толкува како обид да се обезбеди поголема контрола врз јавниот имот и да се спречи негово трајно одвојување од државниот систем.
Одлуката на унгарскиот парламент доаѓа во време кога новата влада се обидува да покаже поинаков пристап кон управувањето со земјата од оној што ги обележа претходните децении, според политикологот Дора Њари.
Таа во изјава за „Политика“ изјави дека во европските политички кругови, ограничувањата на мандатите често се сметаат за еден од механизмите за зајакнување на демократските институции и спречување на прекумерна концентрација на моќ.
Затоа, овој потег несомнено ќе биде внимателно следен во Брисел, каде што прашањата за владеењето на правото и функционирањето на демократските институции се меѓу главните теми во односите со Будимпешта со години, истакнува таа.
„Сепак, за домашната јавност, важноста на амандманот оди подалеку од прашањето за еден политичар или една партија. Станува збор за обид да се дефинираат правилата на играта за иднината и да се воспостави принципот дека ниедна функција, без разлика колку е важна, не може да стане трајна сопственост на поединецот. Дали новиот систем ќе донесе поголема политичка динамика и посилни институции или на крајот ќе отвори нови дискусии за ограничувањата на демократските избори, ќе покажат годините што доаѓаат. Сепак, сигурно е дека унгарската политика на тој начин влезе во нова фаза, во која времето поминато на власт треба да има јасно дефинирана граница“, смета нашата соговорничка.