Загриженоста за влијанието на социјалните мрежи врз менталното здравје на децата и младите ги поттикна голем број земји низ целиот свет да подготват или да донесат закони со кои се ограничува пристапот на малолетниците до популарните платформи како што се TikTok, Instagram, Facebook и Snapchat.
Откако Австралија стана првата земја што воведе таква забрана минатиот декември, бројни европски земји, Канада и неколку азиски земји го следеа примерот.
Последната меѓу нив е Обединетото Кралство.
Британскиот премиер Кир Стармер објави забрана за користење на социјалните мрежи за деца под 16 години, а мерката ќе се однесува на платформи како што се TikTok, Instagram, Facebook, YouTube, Snapchat и X, додека апликациите за пораки како WhatsApp и Signal засега нема да бидат опфатени со ограничувањата.
Владите кои се залагаат за вакви мерки тврдат дека сакаат да ги намалат ризиците на кои се изложени децата преку интернет, вклучувајќи го онлајн насилството, зависноста од социјалните медиуми, проблемите со менталното здравје и контактот со предатори и несоодветна содржина.
Од друга страна, критичарите предупредуваат на проблеми со приватноста, особено кога станува збор за системите за верификација на возраста на корисниците.
Организациите за заштита на дигиталните права веруваат дека целосните забрани не се ефикасно решение и дека тие го игнорираат начинот на кој помладите генерации го користат интернетот и дигиталните платформи.
Австралија ја предводеше забраната
На крајот на 2025 година, Австралија стана првата земја во светот што ја забрани употребата на социјалните мрежи од страна на деца под 16 години. Забраната ги опфаќа Facebook, Instagram, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube, Reddit, Twitch и Kick, додека WhatsApp и YouTube Kids не се вклучени.
Социјалните мрежи мора да воведат ефикасни механизми за верификација на возраста на корисниците, а компаниите кои не го спречуваат пристапот од страна на малолетници се соочуваат со казни до 49,5 милиони австралиски долари.
Европа подготвува нови ограничувања
Австрија подготвува забрана за социјални мрежи за деца под 14 години, а нацрт-законот треба да биде финализиран во текот на јуни.
Данска планира да забрани пристап до социјалните медиуми за лица под 15 години, а владата веќе обезбеди политичка поддршка за законот, кој би можел да стапи на сила оваа година.
На почетокот на годината, француските претставници поддржаа предлог со кој ќе им се забрани на децата под 15 години да користат социјални мрежи.
Мерката е поддржана и од претседателот Емануел Макрон, но законот сè уште треба да помине низ понатамошна парламентарна постапка.
Во Германија се дискутира за забрана за лица под 16 години, иако сè уште нема целосен консензус меѓу владејачките партнери.
Грција планира да го забрани пристапот до социјалните мрежи за деца под 15 години од јануари 2027 година.
Премиерот Киријакос Мицотакис ги наведува растечката анксиозност, проблемите со спиењето и зависноста предизвикана од дизајнот на дигиталните платформи како главни причини.
Слични мерки подготвуваат и Полска, Словенија и Шпанија.
Во исто време, шпанската влада разгледува закон според кој менаџерите на социјалните мрежи би можеле лично да бидат одговорни за говор на омраза на нивните платформи.
Во Турција, парламентот веќе усвои закон со кој се ограничува пристапот до социјалните мрежи на деца под 15 години, но за негово стапување во сила е потребно одобрение од претседателот Реџеп Таип Ердоган.
Канада и Азија, исто така, ги заострија правилата
На почетокот на јуни, Канада воведе закон со кој ќе им се забрани на децата под 16 години да користат социјални мрежи.
Платформите, по исклучок, би можеле да ја избегнат забраната ако докажат дека имаат ефикасни системи за заштита на младите корисници.
Индонезија планира да ја забрани употребата на социјалните мрежи и други популарни онлајн платформи од страна на лица под 16 години, а ограничувањата би важеле за YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live и Roblox.
Малезија, исто така, подготвува забрана за корисници под 16 години, а владата очекува мерката да биде воведена оваа година.
Иако бројот на земји кои се залагаат за забрани расте, експертите сепак предупредуваат дека имплементацијата ќе биде голем предизвик, а прашањето за проверка на возраста на корисниците без нарушување на нивната приватност е особено спорно.
Британскиот премиер Стармер призна дека постојат технички пречки за ова, но верува дека имплементацијата е изводлива.
Според сегашните планови, забраната во Обединетото Кралство би можела да стапи на сила напролет 2027 година.