Шведската влада се залага за враќање на физичките книги, хартијата и моливите во училниците, надевајќи се дека ќе го промени падот на писменоста кај учениците.
Но, зголеменото потпирање на аналогните алатки предизвика критики од технолошките компании, едукаторите и компјутерските научници, кои велат дека овој потег може да ги загрози можностите за работа на студентите, па дури и да ја оштети економијата на нордиската земја, јавува Би-Би-Си.
Во средното училиште во Нака, во близина на Стокхолм, матурантите вадат лаптопи од ранците, како и предмети за кои велат дека не користеле толку многу пред неколку години.
„Сега многу почесто доаѓам од училиште со нови книги и трудови“, вели осумнаесетгодишната Софи.
Таа додава дека еден наставник „почнал да ги печати сите текстови што ги користиме на час“, додека дигиталната платформа за учење на часовите по математика била заменета со работа исклучиво од учебници.
Сликата е во контраст со репутацијата на Шведска како едно од технолошки најнапредните општества во Европа, познато по своето високо ниво на дигитални вештини и просперитетна стартап сцена, објави Index.hr.
Дигитална револуција во училиштата
Лаптопите станаа вообичаени во шведските училници кон крајот на 2000-тите и раните 2010-ти.
До 2015 година, околу осумдесет проценти од учениците во државните средни училишта имаа пристап до личен дигитален уред.
Претходната влада, предводена од социјалдемократите, во 2019 година го направи задолжително користењето таблети во предучилишните установи за да ги подготви дури и најмалите деца за сè подигитален работен и приватен живот.
Сепак, сегашната десничарска коалиција, која дојде на власт во 2022 година, го насочува образованието во друга насока.
„Всушност, ние се обидуваме да се ослободиме од екраните што е можно повеќе“, вели Џоар Форсел, портпарол на Либералната образовна партија, чиј лидер е министер за образование на Шведска.
„Кај постарите деца на училишна возраст, можеби ќе ги користите малку повеќе, но со помалите деца, мислам дека воопшто не треба да користиме екрани“.
Владата често го користи слоганот „från esker till pärm“, што се преведува како „од екран до корица“, тврдејќи дека наставата без екран создава подобри услови за концентрација и развој на вештините за пишување и читање.
Нови мерки и пад на писменоста
Од 2025 година, предучилишните установи повеќе нема да бидат обврзани да користат дигитални алатки, а на децата помлади од две години нема да им се даваат таблети.
Подоцна оваа година ќе стапи на сила забраната за мобилни телефони во училиштата, дури и за образовни цели.
На училиштата веќе им се доделени повеќе од 2,1 милијарди круни (околу 200 милиони долари) во грантови за инвестирање во учебници.
Новата наставна програма, наменета за учење преку учебници, треба да биде воведена во 2028 година.
„Читањето вистински книги, пишувањето на хартија и математиката со бројки на хартија е многу подобро ако сакате децата да го добијат знаењето што им е потребно“, вели Форсел.
Промената во пристапот дојде по консултации со академски истражувачи и образовни организации.
„Постои растечка свест за нарушувањата што ги предизвикува технологијата во училницата“, вели д-р Сисела Натли, невролог од Институтот Каролинска во Стокхолм.
Таа истакнува дека учениците може да ја изгубат концентрацијата и дека меѓународните истражувања сугерираат дека читањето од екран може да ја отежне обработката на информациите.
Неуспехот на ПИСА тестот и предупредувањата на експертите
Владата се надева дека враќањето на традиционалните методи ќе ја подобри позицијата на Шведска на ранг-листата ПИСА, мерење на Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД).
По падот на резултатите во 2012 година и уште еден значителен пад во математиката и читањето во 2022 година, Шведска, иако сè уште е над просекот на ОЕЦД, забележа пониски резултати на писменост од Велика Британија, САД, Данска и Финска.
„Знаеме дека децата кои го поминале целиот свој образовен систем пред многу екрани заостануваат во меѓународните студии“, вели Форсел.
Извештајот на ОЕЦД за образованието во Шведска во јануари оваа година заклучи дека учениците имаат корист од пристапот до дигитални алатки, но исто така ја истакна високата инциденца на дигитални нарушувања во училниците.
Андреас Шлајхер, директорот за образование на ОЕЦД, смета дека Шведска „едноставно воведе мноштво уреди и технологии во училниците без јасна педагошка цел и цели“.
Деловни предупредувања
Стратегијата на Владата предизвика жестока дебата во бизнис заедницата.
Шведската асоцијација на индустријата за образовна технологија предупредува дека помалку дигитално образование може да ги остави студентите неподготвени за идните работни места.
„Секој има потреба од основни дигитални вештини дури и за да влезе на пазарот на трудот“, вели Јани Џепесен, извршен директор на здружението, цитирајќи проценка на ЕУ дека деведесет проценти од работните места наскоро ќе бараат дигитални вештини.
Џепесен е исто така загрижен за влијанието врз претприемништвото, истакнувајќи дека технолошките компании како Spotify може да се „преселат на друго место“ доколку не можат да ги најдат вистинските ИТ експерти во Шведска.
Поделени мислења за иднината
Тука е и прашањето за вештачката интелигенција (ВИ). Додека владата сака средните училишта да учат за можностите и ризиците на вештачката интелигенција, некои критичари, како што е професорката Лина Станлиден од Универзитетот Линкопинг, предупредуваат дека оставањето на вештачката интелигенција надвор од наставната програма за помалите деца може да создаде „дигитален јаз“.
Форсел ја отфрла таа идеја, тврдејќи дека децата прво мора да ги совладаат основните вештини.
„Можете да им дадете на луѓето можности што нееднаквоста им ги ускратува давајќи им соодветно образование“, вели тој. Џепесен, сепак, го нарекува својот став „популистички“, тврдејќи дека дебатата дигитално наспроти аналогно го одвлекува вниманието од други прашања, како што е нерамномерната распределба на ресурсите.
Во Нака поделени се и мислењата на матурантите.
„Интернетот некако ја зафати помладата генерација и забележав дека тие полесно ја губат концентрацијата“, вели Алексиос (18).
Но, други, како Јасмин (19), се за дигитално образование.
„Треба повеќе да се фокусираме на компјутерите. Затоа што, да се разбереме, целиот свет користи компјутери.