Конгресот на САД одобри 200 милиони долари безбедносна помош за балтичките земји, во време кога руските активности долж источното крило на НАТО се интензивираат.
Средствата беа одобрени оваа недела во рамките на Законот за одбранбени средства за фискалната 2026 година и обезбедуваат континуирана поддршка од САД за Естонија, Латвија и Литванија преку Балтичката безбедносна иницијатива (BSI).
Пакетот за одбрана од 838,7 милијарди долари, потпишан од претседателот Доналд Трамп на 3 февруари, го потврдува финансирањето за безбедносна соработка со трите балтички земји, и покрај претходните обиди во Пентагон да ги намали тие средства.
Дополнителни 10 милиони долари беа доделени на Естонија преку програмата за финансирање на странска војска во рамките на буџетот за странски мисии.
Тие средства претходно беа користени од Талин за набавка на муниција HIMARS, ракети Javelin и артилериски гранати со голем калибар.
„Ова е многу важно за одвраќањето и безбедноста на нашите балтички сојузници“, изјави за РСЕ/РЛ републиканскиот конгресмен Дон Бејкон, пензиониран бригаден генерал на американските воздухопловни сили и копретседател на Конгресниот балтички кокус.
Тој истакна дека прашањето станало приоритет откако Министерството за одбрана сигнализирало намера да го прекине финансирањето на програмата.
„Конгресот е посветен на силен НАТО сојуз и ние сме свесни дека е потребен посебен фокус на балтичките земји“, рече Бејкон, истакнувајќи дека историјата ги покажува опасностите од повлекување од глобалниот ангажман.
„Мнозинството во Конгресот е посветено на НАТО и знае дека ни требаат сојузници за да им се спротивстават на Кина, Русија и Иран. Не можеме да го направиме тоа сами. Само Америка значи послаба Америка“, рече Бејкон.
Трите балтички земји, сите членки на НАТО и силни поддржувачи на Украина, во последните месеци беа сведоци на нарушувања на нивниот воздушен простор од страна на руски авиони или беспилотни летала.
Како илустрација на зголемените тензии, три руски ловци МиГ-31 влегоа во естонскиот воздушен простор над Финскиот Залив во септември и останаа таму околу 12 минути.
Тој инцидент го наведе Талин да побара вонредна седница на Советот за безбедност на Обединетите нации и активирање на Член 4 од Северноатлантскиот договор, кој предвидува консултации меѓу сојузниците во случај на закана за една од членките.
Бејкон нагласи дека руската војна против Украина, која се приближува кон својата четврта годишнина, претставува закана надвор од границите на Украина.
Исходот од тој конфликт, најголемиот и најсмртоносен во Европа од Втората светска војна, директно ќе ја обликува безбедносната средина на балтичките држави и другите ранливи соседи.
„Ако Украина падне“, истакна тој, „треба со сигурност да знаеме дека Молдавија ќе биде следна“, по што ќе следи зголемен притисок врз балтичките земји и Грузија на Кавказ.
„Не треба да бидеме неутрални“, рече Бејкон. „Треба да застанеме на страната на слободата… и против диктаторскиот насилник“.
„Јасно е политичка одлука“
За балтичките лидери, гласањето на Конгресот со кое се одобруваат средствата е повеќе од само одлука за буџетот.
Литванскиот министер за надворешни работи Кестутис Будрис, зборувајќи за RSE за време на неговата посета на Вашингтон на 4 февруари, нагласи дека регионот е прва линија на НАТО.
„Оваа одлука е многу политичка по својата суштина“, рече Будрис, опишувајќи ја како доказ за силни трансатлантски врски и посветеноста на балтичките земји да инвестираат во одбранбени капацитети произведени во САД.
Будрис, исто така, посочи на пошироката безбедносна средина, вклучувајќи ги руските и белоруските хибридни операции.
Тој рече дека Литванија и нејзините соседи стекнуваат искуство во спротивставувањето на тактиките што вклучуваат сајбер и информациска војна, инструментализација на миграцијата и деструктивни активности против цивилното воздухопловство.
„Треба да очекуваме дека ќе се појави утре или задутре во нови форми“, предупреди тој, опишувајќи го хибридниот притисок како трајна карактеристика на новата безбедносна реалност на Западот.
Двопартиска порака
Кристен Тејлор, заменик-директор на Иницијативата за трансатлантска безбедност во Атлантскиот совет, изјави за РСЕ/РЛ дека законот доаѓа во време на зголемена итност, бидејќи руските активности долж источниот дел на НАТО се интензивираат.
„Овие средства се наменети за зајакнување на интероперабилноста и подобрување на воените капацитети на балтичките сојузници“, рече Тејлор.
Поважно, додаде таа, тие им даваат одредена сигурност на сојузниците кои се загрижени за посветеноста на Вашингтон кон европските партнери.
Законот за одбранбени средства беше усвоен во Претставничкиот дом со тесно мнозинство од 217 наспроти 214 гласови, додека во Сенатот беше поубедливо усвоен, 71 наспроти 29, пред претседателот Доналд Трамп да го потпише за да стапи на сила.