Корисниците на вести низ целиот свет се повеќе се информираат преку социјалните мрежи и видео платформите, кои за прв пат ги надминаа традиционалните медиуми, според новиот извештај на Институтот Ројтерс.
Студијата предупредува дека менувањето на навиките, поттикнато од помладата публика и алатките за вештачка интелигенција, ја преобликува глобалната медиумска индустрија и ги загрозува постојните бизнис модели на медиумските компании, пишува France 24.
Најраспространетиот начин на информирање
2026 година претставува „значајна пресвртница: за прв пат, потрошувачката на вести од социјалните мрежи и видео мрежите, со удел од 54 проценти, ги надмина сите други извори и стана најраспространетиот метод на информации на глобално ниво“, напиша Џим Иган, главен автор на извештајот на Институтот Ројтерс за проучување на новинарството.
Годишниот извештај на овој институт, кој работи на Универзитетот во Оксфорд, се смета за клучен индикатор за трендовите што ја менуваат медиумската сцена.
Истражувачите ги базираа своите наоди на онлајн анкети спроведени од YouGov претходно оваа година на примерок од речиси 100.000 луѓе во 48 земји.
Овогодишното издание покажа дека 54 проценти од испитаниците ги следеле вестите преку социјалните мрежи или видео платформите во неделата пред анкетата.
Тој процент се зголемува на 56 проценти ако се вклучат четботовите со вештачка интелигенција како ChatGPT.
Притоа, тие ги надминаа телевизиските вести, кои ги наведоа 52 проценти од испитаниците, апликациите и порталите на новинските компании со 51 процент и радиото со 21 процент.
Намалени приходи
Иако ова е прв пат новите платформи да ги надминат старите во просечната глобална анкета, во некои земји оваа пресвртница се случила и претходно.
Во некои земји, особено во Европа, веб-страниците и апликациите на традиционалните медиуми сè уште го водат патот.
„Подобро е да се гледа на ова како промена, а не како ненадејна промена, но сепак е важен момент“, напиша Еган.
Во глобална анкета, тројца од десет испитаници рекоа дека социјалните медиуми или видео платформите се нивниот главен извор на вести.
Кај луѓето на возраст од 18 до 24 години, тој удел се зголемува на половина.
Различните социјални мрежи, исто така, поттикнуваат различни модели на користење.
Повеќето испитаници го посетувале X или YouTube конкретно за да пронајдат вести, додека на Facebook, Instagram и TikTok, корисниците имале поголема веројатност да наидат на вести додека вршат други активности.
Телевизијата останала водечки извор на вести само кај луѓето на возраст од 45 до 54 години и над 55 години.
Податоците за користењето на апликациите и порталите на традиционалните медиуми се исто така поразителни, бидејќи ниедна возрасна група не ги навела како свој прв избор за информации.
„Ова има очигледни последици врз досегот на публиката, ангажманот и потенцијалот за монетизација на содржината“, напиша Еган, поранешен виш директор во BBC.
Обемот на предизвиците во обезбедувањето приходи за финансирање на новинарството е видлив и од податоците дека само 17 проценти од испитаниците плаќаат за онлајн информации.
Во меѓувреме, интернет гигантите како Google и Meta зазедоа огромен дел од пазарот на рекламирање – на сметка на традиционалните медиуми.
Извештајот од 180 страници ги потврдува долгогодишните трендови што влијаат врз медиумите, вклучувајќи ја растечката побарувачка за видео содржини, зголемената моќ на индивидуалните креатори на вести и намалената доверба во традиционалните медиуми.
Губење на довербата
Последната ставка падна на најниско ниво досега – само 37 проценти од испитаниците рекле дека веруваат „во поголемиот дел од времето во вестите“.
Луѓето исто така сè повеќе се свртуваат кон четботовите со вештачка интелигенција за вести, што беше тема на извештај на Институтот Ројтерс минатата година.
Околу 10 проценти од испитаниците рекле дека користат четботови неделно за информации, што е зголемување во споредба со седум проценти минатата година.
„Како да се одговори на брзиот развој и ширење на генеративната вештачка интелигенција е најголемиот предизвик со кој се соочуваат медиумските лидери и креаторите на политики денес“, напиша Еган.
Општо земено, тој забележа „значителна нестабилност кај многу од индикаторите“ следени во извештајот, сè во контекст на зголемена геополитичка неизвесност.
„Делови од овогодинешниот извештај се вознемирувачки, но ова е особено турбулентно време и за медиумскиот сектор и за светот во целина“, заклучи Еган.