Парагвајскиот претседател Сантијаго Пења ја објави својата оставка во услови на голема политичка и финансиска криза предизвикана од пропаѓањето на дигиталната банка Уено, што ги остави клиентите без пристап до пари.
Одлуката следеше по протестите, истрагата за работењето на банката и покренување постапка за импичмент во парламентот.
Сепак, неговото заминување од функцијата сè уште не е конечно решено: како што објави агенцијата Асошиејтед Прес, двата дома на Конгресот ја отфрлија предложената оставка, а Сенатот го продолжува процесот што може да доведе до негово разрешување.
Кризата избувна кога Централната банка на Парагвај ја презеде контролата врз Уено Банка, утврдувајќи дека нејзиниот капитал паднал под законскиот минимум.
Одлуката влијаеше на околу три милиони корисници во земјата со приближно 6,5 милиони луѓе и покрена прашања за надзорот на финансискиот сектор и користењето на јавните пари.
Банката управуваше со околу 850 милиони долари јавни средства, вклучувајќи пари од државни институции и пензиски фондови.
Како Уено стана една од најголемите банки во Парагвај?
За кратко време, Уено прерасна во една од најпрепознатливите финансиски институции во земјата.
Зад дигиталната банка стои финансиска компанија со децениска историја, која беше купена од деловната група „Групо Васкез“ во 2021 година.
На крајот на 2023 година, банката доби дозвола од Централната банка да работи како дигитална банка, веќе за време на мандатот на Пења, кој ја презеде функцијата во август истата година.
Деловниот модел се базираше на мобилна апликација, дигитални плаќања и понуди што привлекуваа клиенти, вклучително и враќање на пари од купувања на намирници.
Според сопствените податоци, до јуни имала околу три милиони корисници, или приближно 60 проценти од возрасната популација на Парагвај, пишува „Гардијан“.
Сепак, брзиот раст беше проследен со сомнежи за начинот на кој се одобруваа кредитите.
Регулаторната истрага се фокусираше на наводно прекумерно кредитирање на компании поврзани со сопственикот на групацијата „Васкез“, како и недоволно документирани кредити и трошоци погрешно претставени како средства.
Кога финансиските извештаи беа корегирани, капиталот на банката падна на помалку од половина од законскиот минимум, според „АП“.
Потоа Централната банка ја започна постапката за рехабилитација, односно преземање на контролата и обид за префрлање на депозити и побарувања во други банки, пред евентуална ликвидација.
Врските на претседателот, јавните пари и оставката на шефот на Централната банка
Политичката димензија на случајот произлезе од претходните деловни врски на Пења со групацијата Васкез.
Претседателот потврди дека имал удел во таа деловна група, но тврдеше дека ја продал во март 2025 година.
Уено објави дека Пења никогаш не бил нејзин директен акционер или инвеститор. Тој ги отфрли обвинувањата за фаворизирање и рече дека случајот треба да се реши преку институции и судови.
Опозицијата, сепак, го обвинува за судир на интереси, злоупотреба на пензиски фондови и прикривање на проблеми во банката.
Особено е контроверзно што Уено имал стотици милиони долари депозити од јавни и пензиски институции.
Според Ројтерс, обвинителите започнале истрага за пропаѓањето на банката, вклучително и за можната улога на Пења, додека издадени се потерници за осум раководители на банката Уено. АП потоа објави дека обвинети се 27 банкарски службеници и соработници.
Притисокот врз владата се зголеми кога шефот на Централната банка, Карлос Карваљо, поднесе оставка во вторник, 3 ноември, по барање на претседателот.
Карваљо претходно ја управуваше финансиската институција од која се создаде Уено банка.
Централната банка негираше судир на интереси и рече дека Карваљо се изземал од сите одлуки поврзани со Уено, но неговите минати врски го покренаа прашањето за супервизорската независност.
Што се случува со парите на клиентите и дали целиот систем е во опасност?
Исклучувањето на апликацијата, картичките и трансферите остави милиони клиенти без пристап до своите сметки, а граѓаните се собраа пред затворените филијали.
Меѓу засегнатите се пензионери кои добиваа владини бенефиции преку Уено банка, како и вработени кои чекаат плата. Кризата влијаеше на околу 7.000 директни и индиректни работни места.
Властите усвоија закон што овозможува побрза исплата на осигурените депозити од државниот гарантен фонд.
Плаќањата започнаа со помали сметки, а според податоците на Централната банка објавени од АП, осигурувањето треба да ги покрие сите износи за околу 97 проценти од клиентите.
Префрлањето на корисниците во други банки, исто така, предизвика привремени проблеми во работењето на одредени банкарски апликации.
Парагвајските власти тврдат дека проблемот е ограничен на Уено и не укажува на слабости во целиот банкарски систем.
Во последните години, Парагвај доби инвестициски кредитен рејтинг и изгради репутација како една од постабилните економии во Јужна Америка.
Сепак, падот на цените на државните обврзници и слабеењето на валутата по објавата на Пења го оставаат отворено прашањето колку аферата ќе влијае на довербата на инвеститорите.
Политичкиот епилог допрва доаѓа: парламентот ја продолжува постапката против претседателот, додека обвинителството ја испитува одговорноста за пропаѓањето на банката и судбината на парите на граѓаните.