Банките во еврозоната дополнително ги заострија кредитните стандарди за економијата и потрошувачките кредити во третиот квартал од 2026 година, додека побарувачката за кредити се намали во сите сегменти, првенствено поради повисоките каматни стапки, покажа октомвриското истражување за банкарско кредитирање (BLS) на Европската централна банка (ЕЦБ).
Според резултатите од тоа истражување, нето процентот на банките што ги заострија стандардите за кредити за компаниите изнесуваше девет проценти, додека достигна 14 проценти за потрошувачките и другите кредити за домаќинствата.
Стандардите за станбени кредити останаа непроменети. Заострувањето на условите за кредитирање на економијата ги надмина очекувањата на банките од претходното истражување, кога пет проценти од банките предвидуваа таков исход, а главните причини беа поголемата перцепција за ризик и намалената толеранција на ризик на банките, но и дополнителниот притисок од геополитичката неизвесност и трендовите во енергетскиот сектор.
Анкетата, исто така, покажа дека банките очекуваат дека во четвртиот квартал кредитните стандарди ќе бидат дополнително заострени за компаниите, како и за станбените и потрошувачките кредити.
Во третиот квартал од оваа година, банките во еврозоната, исто така, објавија дека побарувачката за кредити за компаниите забележала нето намалување од шест проценти, спротивно на очекуваниот раст од четири проценти од претходната рунда на анкетата.
Покрај повисоките каматни стапки, послабата побарувачка била под влијание на намалената потреба на малите и средни претпријатија за финансирање на основни инвестиции, користењето на алтернативни извори на финансирање и неизвесноста во врска со геополитичките и енергетските трендови.
Најизразен пад е забележан кај станбените кредити, чија побарувачка се намали за нето 27 проценти, во споредба со пад од 15 проценти во вториот квартал.
Тој резултат беше значително полош од очекувањата на банките, кои во претходната анкета предвидуваа пад од 12 проценти.
Побарувачката за потрошувачки и други кредити за домаќинствата се намали за нето два проценти, главно поради повисоките каматни стапки, пониската доверба на потрошувачите и поограниченото трошење на трајни добра.
За последниот квартал од оваа година, банките очекуваат понатамошен пад на побарувачката за станбени кредити за 36 проценти, како и за потрошувачки кредити за 14 проценти, додека во исто време очекуваат побарувачката за деловни кредити да остане претежно непроменета на минус еден процент.
Зголемен удел на одбиени барања за кредит
ЕЦБ изјави дека банките, исто така, пријавиле зголемување на уделот на одбиени барања за кредити меѓу сите групи клиенти, при што растот е најизразен кај потрошувачките кредити.
Во четвртиот квартал од 2026 година, банките во еврозоната очекуваат квалитетот на кредитот да има дополнително влијание врз заострувањето на нивните кредитни стандарди за корпоративни и потрошувачки кредити.
И покрај слабеењето на целокупната кредитна активност, банките очекуваат постепен, но континуиран раст на побарувачката за финансирање на дигитална инфраструктура за вештачка интелигенција (ВИ), особено центри за податоци.
Според резултатите од анкетата, кредитирањето поврзано со ВИ веројатно ќе биде насочено кон даватели на инфраструктурни услуги, а не кон софтверски програми или компании што ги имплементираат овие технологии.
Банките сè уште се прилагодуваат на растечката употреба на вештачка интелигенција и повеќето сè уште не вовеле специфични квантитативни критериуми за оценување на кредитирањето поврзано со ВИ.
Сепак, некои банки сè повеќе го земаат предвид усвојувањето на овие технологии и придружните ризици за време на квалитативната проценка на должниците, со особено зголемен надзор на ИТ компаниите.
Анкетата, исто така, покажа влошување на пристапот на банките до малопродажни извори на финансирање, должнички хартии од вредност и пазарот на пари во текот на третиот квартал, додека пристапот до секјуритизација остана во голема мера непроменет.
Влошувањето на пристапот до малопродажно финансирање беше најголемо откако започна следењето на овој индикатор во 2011 година и малку повеќе од претходниот врв во третиот квартал од 2023 година.
Намалувањето на портфолиото на монетарната политика на ЕЦБ во претходните 12 месеци имаше малку негативно влијание врз условите за финансирање на пазарот и ликвидноста на банките во еврозоната, но придонесе за зголемување на нивните инвестиции во државни обврзници на земјите од еврозоната.
Влијанието врз профитабилноста на банките, како што е наведено во соопштението, беше оценето како малку позитивно, благодарение на повисоките нето приходи од камати, кои делумно беа компензирани со пониските капитални загуби.
Банките, исто така, изјавија дека индикаторите за квалитет на кредитот, вклучувајќи ги проблематичните и нефункционалните кредити, придонеле за заострување на кредитните стандарди во третиот квартал и дека очекуваат овој фактор дополнително да влијае врз кредитирањето на претпријатијата и потрошувачите во последниот квартал.
Октомвриската анкета опфати 159 банки во Еврозоната, со стапка на одговор од 100 проценти. Беше спроведена од 21 септември до 6 октомври 2026 година.