Американскиот претседател Доналд Трамп, од почит кон Пјонгјанг, нагло го намали обемот на редовните заеднички вежби меѓу американските и јужнокорејските сили и ја објави својата желба повторно да се сретне со севернокорејскиот лидер Ким Џонг Ун.
Севернокорејскиот лидер, кој помина години во политичка и економска изолација поради неговиот постојан развој на нуклеарно оружје, успеа да ги обнови и зајакне односите со Москва и Пекинг во последните години, а воедно и да ги заинтересира Сеул и Вашингтон за нова рунда преговори.
Иако релативно незабележан од медиумите во странство, на 15 август, во говорот по повод годишнината од ослободувањето на Корејскиот Полуостров од јапонската окупација и крајот на непријателствата во Азија, јужнокорејскиот претседател Ли Џе-мјунг му понуди на својот северен сосед преговори за воспоставување траен мир, односно го повика да соработуваат за да потпишат договор со кој официјално ќе се стави крај на Корејската војна што започна во раните 1950-ти.
Покрај тоа, претседателот Ли, исто така, даде јавно ветување во таа пригода дека неговата земја ќе го почитува општествениот поредок во Северна Кореја и нема да се обидува да го апсорбира во сопствениот политички и економски систем.
Вреди да се одбележи дека тој, исто така, се залагаше за разговори за „практични начини за запирање на развојот на севернокорејската нуклеарна програма“, и дека на друго место зборуваше за нејзиното замрзнување и ограничување, а не за потребата Северна Кореја целосно да се откаже од нуклеарното оружје, што сето тоа може да се протолкува како голема отстапка кон Пјонгјанг.
Неговата влада, исто така, нагласи дека редовните годишни воени вежби со американската војска, кои требаше да се одржат на јужнокорејска територија од 17 до 27 август, се одбранбени по природа.
Исто така, релативно незабележани во Европа беа промените во севернокорејскиот устав, од кои на почетокот на оваа година беа избришани реченици кои зборуваат за тоа како територијата на државата се протега на целиот Корејски Полуостров и како таа се стреми кон обединување на целата таа област.
Бидејќи Јужна Кореја е истовремено дефинирана како непријателска држава, западните медиуми недвосмислено ја протолкуваа оваа уставна реформа како одлука на севернокорејскиот режим да го карактеризира Југот, наместо територија со братски народ, како целосно туѓа држава што би било штета целосно да се уништи.
Сепак, парадоксално, оваа уставна промена може да се протолкува и како откажување од амбицијата за освојување или анектирање на Јужна Кореја, и во оваа смисла може да се смета дека всушност не ја затвора вратата за потпишување на формален мировен договор.
Студениот туш на Трамп
Кога сето погоре наведено се има предвид, се чини дека предусловите за преговори меѓу двете Кореи за постигнување траен мир можеби полека се создаваат, и дека Сеул е особено заинтересиран да ги одржи.
Сепак, само еден или два дена по говорот на јужнокорејскиот претседател на годишнината од ослободувањето, американскиот претседател Доналд Трамп одеднаш издаде соопштение на социјалните медиуми во кое ја информираше јавноста дека заедничката вежба со јужнокорејската армија, „Улчи – Штит на слободата“, ќе биде намалена и поедноставена бидејќи е премногу скапа и претставува „несоодветен и непријателски сигнал“ за Северна Кореја.
Тој не пропушти да спомене дека ја донел оваа одлука бидејќи јужнокорејскиот лидер го отфрлил неговото барање да испрати воени бродови во блокадата на Персискиот Залив, каде што тие би ја поддржале американската морнарица.
Тој ја објави содржината на социјалната мрежа Truth Social буквално на денот кога започна вежбата, а според јужнокорејскиот министер за надворешни работи Чо Хјун, претходно не ја информирал владата во Сеул преку дипломатски канали за своите намери.
Денот по таа објава стана јасно дека американскиот претседател всушност планира средба со својот севернокорејски колега Ким Џонг Ун, и дека ненадејната одлука за намалување на обемот на воената вежба со јужнокорејските сили е еден вид гест што треба да му се допадне на лидерот на Работничката партија на Демократската Народна Република Кореја и да ги привлече на преговори. А, според американските медиуми, ова би можело да се случи во ноември.
Кои се мотивите на Трамп?
Јужна Кореја со денови шпекулира зошто Трамп го направил ова.
Некои аналитичари сметаат дека е релевантно она што самиот тој го напиша во својата објава на почетокот на воената вежба во Јужна Кореја – дека тоа била одмазда кон владата во Сеул затоа што се осмелила да го одбие неговото барање за помош (која, како што рече во неговиот карактеристичен манир на силниот човек, „всушност не му била потребна“).
Сепак, постојат и јужнокорејски политиколози кои веруваат дека станува збор за притисок врз нивната земја што е можно поскоро да ги исполни обврските што ги презеде минатата година за време на тешките преговори со Трамп и неговите соработници – во тоа време, владата во Сеул, под притисок, вети дека ќе инвестира дури 350 милијарди долари во американската економија за да добие пониски тарифи за возврат.
Постои и толкување дека Трамп одлучил да го намали обемот на вежбата и да се сретне со претседателот Ким затоа што итно му е потребен одреден успех во надворешната политика, со оглед на тоа што војната против Иран е исклучително непопуларна во САД (и во светот воопшто) затоа што ја поткопува светската економија и придонесува за уривање на угледот на американската војска и држава.
Каква и да е мотивацијата на Трамп, интересно е што владата во Сеул реагираше трпеливо и позитивно на неговата сурова иницијатива.
Канцеларијата на претседателот Ли и Министерството за обединување (со Северна Кореја) издадоа соопштенија во кои изразија надеж дека евентуалната средба меѓу Трамп и претседателот Ким ќе резултира со значајни разговори и ќе придонесе за стабилност и мир на Корејскиот Полуостров.
Стравови во Јужна Кореја
Сепак, вистина е дека, и покрај оваа весела реакција и добри желби, владата во Сеул се плаши од воено-политичка изолација – најголемиот кошмар на јужнокорејското раководство е можноста, или поточно опасноста, Трамп да преговара за некаков посебен мировен или билатерален договор за неагресија со севернокорејскиот лидер, што би можел да го претстави на јавноста во својата земја како голем дипломатски успех и што би ја исклучил Јужна Кореја, односно би ја оставил на милост и немилост на Пјонгјанг, кој поседува завиден нуклеарен арсенал.
Јужнокорејците се наведуваат на оваа мисла од фактот дека Трамп се сретнал со претседателот Ким Џонг Ун три пати за време на неговиот прв мандат: во Сингапур, Виетнам и на границата на двете Кореи, и дека јужнокорејските претставници не учествувале во ниту еден од овие преговори.
Со тоа, Трамп испрати јасна порака до Северна Кореја дека Сеул е марионета, а Вашингтон е нејзина марионета, и дека што и да сака да постигне Северна Кореја, треба да му го упати нему, а не на јужнокорејското раководство, со што, се разбира, целосно политички ја изолира и ослабува владата во Сеул. И, би рекле многумина, грубо ја понижува.
Ким Џонг Ун како магистер по меѓународни односи
Интересно е што американските медиуми деновиве пишуваат дека самиот претседател Трамп побарал од своите соработници да организираат средба со севернокорејскиот лидер Ким Џонг Ун.
Ако ова е вистина, тогаш не би било изненадувачки ако сè уште младиот лидер на севернокорејската држава процени дека Соединетите Американски Држави значително ослабеле, особено во контекст на нивните исцрпени резерви на муниција и трансферот на воени средства од Јужна Кореја и Јапонија на Блискиот Исток, губењето на воените бази во арапските земји од Заливот, но и сè потешката финансиска состојба во која се наоѓа американската држава.
Покрај тоа, тој може да си честита за мајсторската игра шах што ја играше со големите сили.
Имено, со тоа што без никакво двоумење и со голема посветеност ѝ пружи помош на Русија во однос на луѓе, оружје и муниција, тој од Москва доби не само економска помош во форма на храна и пари за својата земја, туку и трансфер на технологија што ѝ беше потребна на севернокорејската војска за развој на интерконтинентални балистички ракети, ракети за лансирање сателити, подморници, воени бродови, беспилотни летала и друго.
Притоа, тој го привлече вниманието на соседна Кина, која околу една деценија остана пасивна и одбиваше да му пружи решителна воена и економска поддршка на Пјонгјанг поради нејзиното одбивање да се откаже од своето нуклеарно оружје.
Треба да се потсетиме, на пример, дека претседателот Ким, за кого се верува дека е во раните четириесетти години, минатото лето доби чест да биде пред камерите за време на големата прослава на осумдесетгодишнината од предавањето на Јапонија во Пекинг, во првиот ред на достоинственици кои се движеа кон плоштадот Тјенанмен, местото на воената парада, заедно со кинескиот претседател Си Џинпинг и рускиот лидер Владимир Путин.
Исто така, во јуни оваа година, претседателот Си го посети Пјонгјанг за прв пат по седум години.
Сега кога излезе од меѓународната изолација што ја трпеше со години поради притисокот да се откаже од нуклеарното оружје, вклучително и од традиционалните сојузници Русија и Кина, сега кога заврши импресивен спектар на нуклеарно и ракетно оружје од сите дострели и типови, ја зајакна својата економија и армија со продлабочување на односите со Москва и го заинтересира Пекинг за обновување на билатералните врски и инвестиции, претседателот Ким може да се радува на преговорите со својот американски колега Трамп со опуштен и самоуверен став.
Бидејќи неговата влада, а всушност и целата земја, со Русија и Кина покрај него, може да преживее и да постигне економски и технолошки напредок без Западот.
И овие преговори би можеле да му го донесат она што најмногу го посакува – американски безбедносни гаранции и ублажување на економските санкции на САД, а, според стравот на Сеул, можеби дури и признавање на правото на поседување нуклеарно оружје.
Позначајно ублажување на тензиите на Корејскиот Полуостров?
Сепак, секако би било мудро претседателот Ким да го земе предвид постоењето на важен момент во домашната политика на САД, каде што, поради близината на парламентарните избори, сериозните проблеми во Персискиот Залив и падот на поддршката за него и неговата партија, на американскиот лидер сега му е потребен некаков голем пробив во надворешната политика со кој би можел да се пофали пред гласачите.
Ким, секако, има корист и од фактот дека спротивставувањето на Кина и ограничувањето на нејзината армија во Азиско-пацифичкиот регион се поважни геополитички цели за САД, а Тајван и Јужното Кинеско Море се повисоки приоритети од ограничувањето на Северна Кореја.
Затоа, постои надеж дека во наредните години, за време на мандатите на претседателите Ли и Трамп, може да има позначајно намалување на тензиите на Корејскиот Полуостров, вклучително и потпишување на некој значаен меѓудржавен договор.
И иако тоа е неизвесно, нема сомнение дека младиот севернокорејски лидер е многу барана фигура меѓу најмоќните светски лидери во последните неколку години – а претседателот Трамп сега го потврдува тоа.