Директорот на ЦИА, Џон Ратклиф, им кажал на претседателот Доналд Трамп и на други високи американски функционери дека доказите собрани од американските разузнавачки агенции фрлаат сериозен сомнеж врз подготвеноста на Иран да се согласи на нуклеарните отстапки што Вашингтон ги бара во конечниот договор, изјавија за Аксиос три извори запознаени со разговорите.
Ратклиф не е единствениот скептик во тимот на Трамп.
Според два извори, за време на внатрешните дискусии, државниот секретар Марко Рубио и министерот за одбрана Пит Хегсет изразиле загриженост и покренале прашања во врска со меморандумот за разбирање, додека потпретседателот Џ.Д. Венс и американските претставници Стив Виткоф и Џаред Кушнер го поддржале договорот.
Трамп разговарал со своите советници
Пред објавувањето, во недела се одржаа низа состаноци на високо ниво меѓу Трамп и неговите советници.
За време на тие состаноци, биле дискутирани разузнавачки информации од неколку американски агенции, кои покажаа дека иранските претставници се изразуваат поинаку за договорот отколку што им кажуваа на медијаторите и американските претставници, според два извори.
Ратклиф и Рубио наводно предупредиле дека, врз основа на податоците, се сомневаат дека Иран ќе се согласи со нуклеарните чекори што ги бара Вашингтон.
„Разузнавачките информации покажуваат дека намерите на Иран се неконзистентни со неговите обврски според договорот“, забележал еден извор.
„Претседателот Трамп ги слуша сите мислења за кое било прашање, но сите разбираат дека тој е оној што ги донесува конечните одлуки“, изјавил функционер на Белата куќа како одговор на прашањата за тие обвинувања.
Тој додаде дека меморандумот ги почитува сите црвени линии што администрацијата долго време ги нагласува, бидејќи гарантира дека Иран никогаш не може да поседува нуклеарно оружје, дека не може да задржи високо збогатен ураниум и дека не може да ги загрози светските енергетски текови.
„Претседателот Трамп ќе се согласи само на добар конечен договор“, забележал функционерот.
Целиот текст сè уште не е објавен
Нуклеарниот дел од меморандумот потпишан во неделата зависи од тоа дали страните ќе постигнат подетален нуклеарен договор во текот на следните 60 дена.
Се очекува Венс, Виткоф и Кушнер во петок да се сретнат со претседателот на иранскиот парламент Мохамед-Багер Галибаф и министерот за надворешни работи Абас Арагчи, заедно со пакистанските и катарските медијатори, за да разговараат за следната фаза од преговорите.
Целосниот текст на првичниот договор од 14 точки сè уште не е објавен, но извор запознаен со документот рече дека Иран добива повеќе отколку што дава според меморандумот, освен ако не се согласи на нуклеарен договор што ги исполнува целите на САД.
Договорот беше замислен како начин за продолжување на примирјето и започнување на 60-дневни преговори, кои можат да се продолжат со согласност на двете страни.
Како дел од овие разговори, Иран ја потврдува својата претходна обврска да не развива или стекнува нуклеарно оружје.
Републиканскиот сенатор повика на итно објавување на документот
Според извор запознаен со текстот, меморандумот наведува дека САД и Иран се обврзуваат да „го решат прашањето за постојните залихи на збогатен материјал“ и „да разговараат за идното збогатување на ураниум и други меѓусебно договорени прашања поврзани со нуклеарните потреби на Иран, врз основа на задоволителна рамка што ќе биде договорена во конечниот договор“.
Додека преговорите траат, Иран ќе ја задржи моменталната состојба на својата нуклеарна програма.
Од друга страна, САД нема да воведат нови санкции ниту да распоредат дополнителни воени сили во регионот.
Доколку се постигне конечен нуклеарен договор, САД ќе ги повлечат силите мобилизирани за време на војната во рок од 30 дена и постепено ќе ги укинат сите санкции против Иран според однапред договорен распоред.
Критичарите на договорот во рамките на американската администрација веруваат дека е малку веројатно Иран да ги прифати условите поставени од Вашингтон и дека во меѓувреме ќе има поголема корист од меморандумот отколку САД.
Но, двајца високи американски претставници вчера изјавија дека сите потенцијални придобивки за Иран зависат од конкретните потези на Техеран.
Еден од нив рече дека САД ќе знаат за две до три недели дали Иран е сериозен во врска со нуклеарните отстапки. Ако не, процесот би можел да биде заглавен без значителна корист за Иран.
„Малку сум загрижен што Иран се чини дека го толкува договорот поинаку од она што го тврди американскиот преговарачки тим“, рече републиканскиот сенатор Линдзи Греам, повикувајќи на итно објавување на документот.
Договорено повторно отворање на Ормускиот теснец
Иако нуклеарните елементи од договорот се предмет на понатамошни преговори, меморандумот предвидува непосредно повторно отворање на Ормускиот теснец.
Според документот, „Иран ќе преземе сите можни мерки за да обезбеди безбедно поминување на комерцијалните бродови без наплата на такси во текот на 60 дена“, додека САД постепено ќе ја укинуваат блокадата, така што таа целосно ќе се отстрани во рок од 30 дена.
Меморандумот, исто така, предвидува дека Иран ќе води дијалог со Оман за идното управување и поморските услуги во теснецот, со учество на други земји од Заливот, со цел да се најде решение во согласност со меѓународното право и суверените права на земјите од регионот.
Иранските државни медиуми објавија дека се разгледува можноста за собирање транзитни такси по истекот на тој 60-дневен период. Едно од најспорните прашања за време на преговорите се однесуваше на одмрзнувањето на иранските средства и средства блокирани во странство.
Вашингтон би можел да ги награди отстапките на Техеран
Меморандумот остава простор за различни толкувања, наведувајќи дека САД „се обврзуваат да овозможат целосна достапност на овие средства за употреба по спроведувањето на меморандумот“.
Американските претставници тврдат дека ќе се применува модел „плаќање за резултати“.
Доколку Вашингтон забележи позитивни потези од страна на Техеран, би можел постепено да ослободи дел од средствата во замена за понатамошни отстапки.
Во документот, исто така, се наведува дека секој конечен договор ќе вклучува „конечен и меѓусебно договорен план“ за воспоставување фонд од 300 милијарди долари за „реконструкција и економски развој“ на Иран, како и механизам за негово спроведување.
Поддржувачите на договорот тврдат дека тоа е долгорочен проект што може да стане реалност само ако Иран ја демонтира својата нуклеарна програма и спроведе значајни внатрешни реформи.