Градот Њујорк објави повеќе од 170.000 страници претходно необјавени документи за квалитетот на воздухот по терористичките напади на 11 септември 2001 година, кои покажуваат дека градските власти уште тогаш знаеле дека условите околу Граунд Зеро се небезбедни за дишење, и покрај повторените уверувања до јавноста дека нема причина за загриженост, пишува CNN.
Градоначалникот Зохран Мамдани го објави соопштението на прес-конференција во вторник.
„Како што минуваат годините и се зголемуваат човечките трошоци, се соочуваме со последиците од 11 септември секој пат кога прерано ќе изгубиме уште еден жител на Њујорк“, рече Мамдани.
„Сега, речиси 25 години подоцна, повеќе луѓе починале од болести поврзани со 11 септември отколку што починале на денот на самите напади.“
Според Спомен-обележјето на 11 септември, најмалку 140.000 луѓе од сите 50 држави се запишани во здравствената програма на Светскиот трговски центар, а кај 49.000 луѓе е дијагностициран рак кој официјално е поврзан со изложеноста на Светскиот трговски центар.
Мамдани во вторникот изјави дека повеќе луѓе имаат право на помош отколку што се моментално запишани во програмата, вклучувајќи ги жителите кои живееле во близина на локацијата, но не биле контактирани, како и луѓето кои денес живеат надвор од Њујорк.
Кога Конгресот ја создаде програмата за здравствена заштита во 2011 година, ракот не беше опфатен.
Тие беа вклучени во програмата дури во 2012 година, по притисок од активисти и студија која покажа зголемена инциденца на рак кај пожарникарите во Њујорк кои работеа на Граунд Зеро.
Нападите од 11 септември убија речиси 3.000 луѓе, но илјадници други – вклучувајќи ги и службите за итни случаи кои работеа на локацијата со месеци – оттогаш починаа од рак поврзан со 11 септември и други болести.
Објавувањето на документите стави крај на тужбата поднесена против градот од страна на групата за застапување „9/11 Health Watch“, со која се бараше нивно ослободување.
Бен Шеват, извршен директор на организацијата, изјави во вторникот дека документите ќе им овозможат на луѓето пристап до федерална помош и ќе поттикнат нови истражувања за здравствените последици од изложеноста.
„Господине градоначалник, сакам да ви се заблагодарам што сте градоначалник кој по 25 години почнува да одговара на прашањето: Што знаеше градот за опасностите од токсичниот облак над Граунд Зеро и кога дозна?“, му рече Шеват на Мамдани на прес-конференција.
Документите содржат само дел од извештајот за квалитетот на воздухот собран на Граунд Зеро, но тие исто така вклучуваат клучни интерни меморандуми.
Меѓу нив се документи во кои службениците во октомври и ноември 2001 година предупредуваат на резултати од еколошки тестови кои редовно покажувале зголемени нивоа на токсини, вклучувајќи азбест и тешко откриени опасни хемикалии.
Некои од загриженостите за квалитетот на воздухот веќе беа наведени во документ објавен од американскиот претставник Џери Надлер од Њујорк.
Во февруари 2002 година, тој испрати меморандум до канцеларијата на тогашниот градоначалник Мајкл Блумберг во кој ги наведува своите загрижености и проценка дека Агенцијата за заштита на животната средина (EPA) „ја занемарила својата одговорност за следење на квалитетот на воздухот во затворен простор околу Граунд Зеро“.
Надлер му кажа на кабинетот на градоначалникот дека тогашната шефица на EPA, Кристин Тод Витман, ја заблудила јавноста кратко по нападот, јавно изјавувајќи дека воздухот е „безбеден за дишење“, иако изјавата е дадена пред владата дури и да спроведе тестирање на квалитетот на воздухот во затворен простор, покажуваат документите.
Надлер, исто така, му пишал на кабинетот на градоначалникот за наодите на научниците од Универзитетот во Калифорнија, Дејвис, кои покажале дека воздухот содржи „зачудувачки концентрации“ на ултрафини честички кои продираат длабоко во белите дробови и можат да „се задржат длабоко во нив“.
Вестите од февруари 2002 година, пет месеци по нападите, покажуваат дека Блумберг, кој го наследи Руди Џулијани, во тоа време рекол:
„Секој тест што е направен покажува дека квалитетот на воздухот е во рамките на прифатливите граници. Мислам дека некои луѓе едноставно никогаш нема да поверуваат во тоа“.
Портпаролот на Блумберг одби да коментира во вторникот.
Витман во изјава рече дека нејзините изјави за квалитетот на воздухот на Граунд Зеро „се целосно засновани на анализи спроведени од научници од EPA“.
„За неколку дена, EPA лансираше веб-страница со сите достапни податоци, кои често ги ажуриравме за да ги направиме сите информации јавно достапни – целта беше да се постигне што е можно поголема транспарентност. Секој во EPA направи најдобро што можеше со информациите, алатките и знаењето што им беа достапни во тоа време“, рече таа во соопштението.
Витман рече дека службениците на EPA постојано правеле разлика помеѓу условите на самото место на нападот и квалитетот на воздухот во остатокот од градот и предупредувале за ризиците на кои биле изложени работниците на Граунд Зеро.
Таа додаде дека EPA не го следела работното место – што, како што рече, било одговорност на градот Њујорк – и дека немала овластување да го регулира квалитетот на воздухот во затворен простор.
Друг клучен документ објавен во вторник е она што подоцна стана познато како „Меморандум за Хардинг“.
Документот, испратен до тогашниот заменик-градоначалник Роберт Хардинг, ја наведува проценката на правниот оддел на градот за околу 35.000 потенцијални тужители – од кои се очекувало приближно 10.000 да поднесат тужби – како резултат на нападите од 11 септември.
Меморандумот, исто така, дискутира за законски опции за ограничување на правната одговорност на градот.
„Постои голема загриженост дека ако овие случаи одат на суд, судиите и поротниците ќе бидат пристрасни во корист на тужителите (иако Градот се чини дека има силна одбрана) и затоа ќе доделат значителни суми за да ги компензираат поединците за нивните загуби“, се наведува во меморандумот.
Во документот, исто така, се наведени можните основи за тужби против градот, вклучувајќи ги и тврдењата дека „здравствените предупредувања предизвикале поединци да се вратат во областа прерано (предизвикувајќи изложеност на токсини или емоционална штета) или прекасно (предизвикувајќи економски тешкотии).“
„Луѓето се разболувале затоа што лидерите на кои им верувале ги лажеле и им кажувале дека е безбедно да го дишат отровниот воздух“, рече Мамдани.
Кога го прашале дали долгогодишното одложување на објавувањето на документите е „прикривање“, градоначалникот одговорил: „Ова беше повеќекратно одложување на градските администрации да објават документи што им припаѓале на жителите на Њујорк“.