Претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, започна четиринеделна турнеја низ главните градови на Европската Унија за да ја тестира подготвеноста на шефовите на држави за компромис околу новиот седумгодишен буџет на ЕУ и да се обиде да го отвори патот за конечен договор до крајот на годината.
Од 25 август до 17 септември, Коста ќе разговара со повеќето лидери на ЕУ, а една од главните теми ќе биде повеќегодишната финансиска рамка за периодот од 2028 до 2034 година.
Неговата цел е да се добие целосна слика за националните позиции и да се процени дали постои можност сите 27 членки да постигнат едногласен договор на самитот во декември, изјави за „Еуроњуз“ висок европски функционер.
Европскиот совет смета дека одложувањето на преговорите за следната година би можело да го загрози навременото усвојување на буџетот и да го доведе во прашање неговото целосно спроведување од 1 јануари 2028 година.
Во вторник, Коста ќе се сретне со премиерот на Словачка, Роберт Фицo и премиерката на Естонија, Кристен Михал, по што во наредните денови ќе следат разговори со лидерите на Латвија, Литванија и Чешка.
На преговарачката маса е предлогот на Европската комисија за буџет од речиси два трилиони евра, најголем досега, односно околу 1,26 проценти од просечниот бруто национален доход на ЕУ во периодот од 2028 до 2034 година.
Сепак, ставовите на земјите-членки значително се разликуваат. Група земји познати како „штедливи“ бараат значително намалување на трошоците, особено за земјоделството и кохезиската политика.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц минатиот месец го оцени предлогот како неприфатлив и рече дека намалувањето на трошоците е неопходно без оглед на можноста за воведување нови извори на приходи на ЕУ.
Од друга страна, групата „Пријатели на кохезијата“, која ја сочинуваат 17 земји, бара зголемување на средствата за земјоделство и кохезиска политика, кои ги сметаат за меѓу највидливите политики на ЕУ за граѓаните.
Исто така, постојат несогласувања околу вкупната големина на буџетот.
Шведска побара намалување од 20 проценти, додека Шпанија предложи ново заедничко задолжување на ЕУ во износ од неколку милијарди евра, на што се спротивставуваат фискално поконзервативните членови.
Едно од клучните прашања ќе бидат новите сопствени извори на приходи, односно даноци на ниво на ЕУ, кои би ги надополниле плаќањата на земјите-членки.
Европската комисија предложи пет нови извори, а Европскиот парламент уште три.