Папата Лав XIV го објави првиот голем теолошки документ од неговиот понтификат, во кој предупредува за зголемената моќ на вештачката интелигенција и повикува на построга регулација на оваа технологија.
Енцикликата „Magnifica Humanitas“ од повеќе од 42.000 зборови, објавена во понеделник, е најобемното обраќање на папата досега за можностите и опасностите од вештачката интелигенција, тема за која често зборува откако беше избран за поглавар на Римокатоличката црква пред една година.
Документот е претставен како апел за заштита на човештвото во свет кој брзо се автоматизира. Папата ги повикува владите, компаниите и поединците да го забават развојот на технологијата и да обезбедат вештачката интелигенција да остане под етичка и политичка контрола.
Тој ја презентираше енцикликата во Ватикан заедно со Кристофер Олах, коосновач на компанијата „Anthropic“, што беше протолкувано како симболичен гест на дијалог меѓу Црквата и индустријата за вештачка интелигенција.
Папата нагласи дека не е против технолошкиот напредок.
„Технологијата не треба да се гледа како сила спротивна на човештвото“, рече тој во документот, додавајќи дека мора да се води од одговорна и етичка употреба.
Сепак, тој предупреди дека без посилни заштитни механизми, вештачката интелигенција може да ја продлабочи нееднаквоста, да ја ослабне човековата автономија и сè повеќе да ги истиснува клучните одлуки од човечки раце.
„Повикот за претпазливост, ригорозна проценка и понекогаш побавно усвојување на технологијата на вештачката интелигенција не значи спротивставување на напредокот“, напиша папата Лав. „Тоа е израз на одговорна загриженост за човештвото“.
Вештачката интелигенција како „нова индустриска револуција“
Од почетокот на својот понтификат, папата ја нагласи вештачката интелигенција како едно од клучните прашања.
Кратко по изборот, тој му рече на Колеџот на кардинали дека Црквата ќе се справи со ризиците што вештачката интелигенција ги претставува за „човечкото достоинство, правдата и работата“.
Неговиот интерес за оваа тема може да се види и во изборот на папското име.
Тој го избра името Лав по папата Лав XIII, чија енциклика „Rerum Novarum“ од 1891 година зборуваше за социјалните последици од Индустриската револуција и ги постави темелите на модерното католичко социјално учење за работата и технологијата, објавува Тајм.
Папата Лав XIV направил директна паралела помеѓу тогашната индустриска револуција и денешниот развој на технологијата на вештачката интелигенција, оценувајќи дека вештачката интелигенција носи „нова индустриска револуција“.
Што е енциклика?
Енцикликата е еден од најважните документи што папата може да ги објави.
Традиционално напишана како писмо до католичките епископи и пошироката црковна заедница, таа служи како официјално учење за големи морални, социјални или политички прашања.
Ваквите документи често имаат долгорочно влијание не само врз Католичката црква, туку и врз пошироките општествени дебати.
Најголемата сличност на новата енциклика „Magnifica Humanitas“ може да се види токму со документот „Rerum Novarum“ на папата Лав XIII, кој за време на Индустриската револуција се занимавал со правата на работниците, економската нееднаквост и последиците од забрзаната индустријализација.
„Мојот сакан претходник даде поттик за размислување за општеството, економијата и политиката, што денес го знаеме како Социјално учење на Црквата“, напишал папата Лав XIV.
Опасностите што папата ги гледа во технологијата на вештачката интелигенција
Во енцикликата, папата детално ги опишува ризиците што може да ги донесе вештачката интелигенција и предлага мерки што треба да ги преземат државите, компаниите и општеството.
Тој предупреди дека забрзаната автоматизација може да истисне голем број луѓе од пазарот на трудот и да ги принуди многумина во состојба на „принудена неактивност“, загрозувајќи го човечкото достоинство и социјалната стабилност.
„Потрагата по поголем профит не може да ги оправда одлуките што систематски жртвуваат работни места“, изјави тој.
Папата, исто така, изрази загриженост за дезинформациите генерирани од вештачката интелигенција, особено нејзиното влијание врз децата и младите, како и концентрацијата на моќ во рацете на мал број технолошки компании.
Тој зборуваше особено остро за употребата на вештачката интелигенција во војувањето.
„Зголемената леснотија со која можат да се распоредат автономни системи на оружје ја прави војната по„изводлива“ и помалку предмет на човечка контрола“, предупреди тој.
Сепак, тој нагласи дека вештачката интелигенција може да биде и „дар што го ублажува страдањето и отвора нови можности“, ако е насочена кон благосостојбата на луѓето, а не кон профит или монопол.
Повик до државите да реагираат
Папата верува дека иднината на вештачката интелигенција не смее да се остави само на приватните компании или на „невидливата рака на пазарот“.
Затоа тој повика на:
силни законски рамки
независен надзор
едукација на корисниците
поголема политичка одговорност
Тој исто така рече дека употребата на вештачка интелигенција во војување мора да биде предмет на „најстрогите етички ограничувања“.
„Не можеме да сметаме дека вештачката интелигенција е морално неутрална“, напиша папата, додавајќи дека одговорноста мора јасно да се дефинира во секоја фаза од развојот и примената на технологијата.
Конечно, папата Лав XIV повика на „разоружување“ на вештачката интелигенција, ослободувајќи ја од економската и воената конкуренција, како и од монополската контрола, а воедно отворајќи простор за поширока општествена дебата.
„Потребна е поактивна политичка акција што е способна да ги забави работите кога сè се забрзува и да ја заштити можноста заедниците да учествуваат и да поставуваат прашања“, заклучи папата.