Ирак и Пакистан постигнаа одделни енергетски договори со Иран за премин на нафта и течен природен гас низ Ормутскиот теснец, објави Ројтерс, повикувајќи се на пет извори запознаени со ова прашање.
Договорите покажуваат како Техеран, во средината на војната на САД и Израел со Иран, се обидува да ја формализира контролата врз еден од најважните енергетски коридори во светот.
„Контролиран коридор“
Војната сериозно го наруши извозот на енергетски производи од регионот, кој нормално снабдува околу 20 проценти од светската сурова нафта и течен природен гас.
Според Ројтерс, сообраќајот низ Хормуз падна на околу пет проценти од претходните нивоа, додека цените на нафтата и гасот нагло се зголемија.
„Иран се префрли од блокирање на Хормуз на контрола на пристапот до него. Хормуз повеќе не е неутрална транзитна рута, туку контролиран коридор“, рече Клаудио Штојер од Оксфордскиот институт за енергетски студии.
Ирак бара премин за танкери
Според Ројтерс, Багдад обезбедил безбеден премин за два големи танкери, секој од нив носи околу два милиони барели сурова нафта.
Танкерите поминале низ теснецот во неделата, а Ирак сега се обидува да добие иранско одобрение за дополнителни транзити.
Ирачки функционер изјави за Ројтерс дека владата се обидува да ги заштити приходите од нафта, кои сочинуваат околу 95 проценти од државниот буџет.
„Ирак е близок сојузник на Иран и секое влошување на ирачката економија би им наштетило и на економските интереси на Иран во таа земја“, рече функционерот.
Катар ЛНГ за Пакистан
Според истиот извештај, Пакистан обезбедил премин за два катарски танкери ЛНГ по посебен договор со Техеран.
Ројтерс известува дека пред војната, Пакистан добивал околу десет пратки ЛНГ месечно и сега се соочува со голема побарувачка за електрична енергија во текот на летните месеци.
Извори на Ројтерс тврдат дека ниту Ирак ниту Пакистан директно не му платиле на Иран или на Иранската револуционерна гарда за да го дозволат преминот. Катар, според истите извори, не учествувал директно во билатерални договори, но ги информирал САД пред испораките во Пакистан.
Нов модел на притисок
Ројтерс објави дека други земји разгледуваат слични аранжмани, додека растечките цени на енергијата и прекините во снабдувањето особено влијаат на азиските економии.
„Како што повеќе влади стануваат спремни да склучуваат транзитни договори со Иран, постои ризик од нормализирање на идејата дека Иран потрајно ќе го контролира Ормутскиот теснец“, рече Саул Кавоник од консултантската компанија MST Marquee.
Според извори од индустријата цитирани од Ројтерс, Иран бара од Ирак детална документација за секој танкер, вклучувајќи информации за дестинацијата, сопственоста, товарот и бродот, за да може преминот да се одвива преку одредени морски патишта под надзор на иранските поморски сили.
Пакистански извор запознаен со преговорите рече дека процесот не бил едноставен.
„ИРГК понекогаш ги менува правилата на играта, па затоа е тешко да се држат работите под контрола, но ние работиме на тоа“, рече тој.