Новата Американска национална одбранбена стратегија за 2026 година, која неодамна беше објавена, имплементира радикална промена воведена од администрацијата на Трамп и формализирана со Националната безбедносна стратегија објавена минатата година.
Соодветно на тоа, американската одбрана ќе ја приоритизира сопствената земја, западната хемисфера и индо-пацифичкиот регион, додека Европа сè повеќе се третира како област од второстепено значење поради слабеењето на нејзината релативна економска моќ, пишува Defense24.
Тие велат дека ќе „останат ангажирани во Европа“, но…
Стратегијата гарантира дека САД ќе останат „ангажирани“ во Европа, но ќе „ја прилагодат распределбата на своите сили и активности на континентот“.
Акцентот се префрла од квантитет кон квалитет, фаворизирајќи „ограничена, но суштинска“ поддршка.
Затоа се очекува Европејците да преземат „примарна одговорност“ за нивната конвенционална одбрана, додека САД ќе се фокусираат на обезбедување стратешка поддршка како што се споделување разузнавачки информации, оперативно планирање и напредни воени способности.
Америка инсистира на трошење на 5% од БДП за одбрана
Централниот дел од овој пристап е исполнување на хашката обврска на сојузниците на НАТО да издвојат 5% од БДП за одбрана, што Министерството за војна на САД се обидува да го „охрабри и овозможи“.
За таа цел, Вашингтон планира да ги користи процесите во рамките на НАТО, да ја прошири трансатлантската одбранбено-индустриска соработка и да ги намали бариерите за трговија со одбранбена опрема со цел да се забрза европското вооружување.
САД: Русија е трајна, но поднослива закана за источниот дел од НАТО
Стратегијата ја опишува Русија како „трајна, но поднослива закана за источните членови на НАТО во догледна иднина“.
Таа проценка се базира на „огромните воени и индустриски резерви“ на Кремљ, како и на „националната решителност“ покажана во долготрајната војна против Украина.
И покрај ова, во документот се тврди дека „Москва не е во позиција да се стреми кон европска хегемонија“ бидејќи, како што е наведено, „европското НАТО“ ја надминува Русија многу пати во однос на населението и економската сила, а со тоа и во однос на потенцијалната воена моќ.
Америка очекува Европа да ја преземе водечката улога во поддршката на Киев
Врз основа на таквото размислување, се заклучува дека Европа е подготвена да ја преземе „примарната одговорност“ за својата конвенционална одбрана.
Истата логика важи и за Украина: од Европејците се очекува да ја преземат водечката улога во одржувањето на поддршката за Киев и примарната одговорност за завршување на војната.
Стратегијата се стреми да одржи „поволна рамнотежа на моќ“ против сите главни соперници, вклучувајќи ги Кина, Русија, Иран и Северна Кореја.
Постигнувањето на таа цел бара поголема поделба на товарот со сојузниците, при што се очекува Европа да преземе грижа за Европа.
„Нека сојузниците ја преземат водечката улога против нападите што се помалку сериозни за нас“
Во оваа смисла, стратегијата е водена од логиката на перцепција на заканата, според која од секој сојузник се очекува да се фокусира на својот најнепосреден предизвик.
Тој принцип е формулиран на следниов начин: „Во Европа и други области, сојузниците ќе ја преземат водечката улога против заканите што се помалку сериозни за нас, но посериозни за нив“.
Во поширока смисла, Европа се смета за дел од „одбранбениот периметар околу Евроазија“, кој го сочинуваат сојузници и партнери на САД како што се Јапонија, Јужна Кореја и Австралија.
Аргументот е дека оваа мрежа ги спојува значајните географски и економски предности кои, усогласени со исполнувањето на хашките обврски за распределба на средствата за одбрана, би можеле – заедно со Соединетите Американски Држави – да го одвратат и на крајот да се спротивстават на координираното дејствување на противникот.
Некои сојузници стануваат посигурни во поддршката на САД од другите
Стратегијата кристално јасно става до знаење дека САД се подготвени да играат само ограничена, поддржувачка и условна улога во одбраната на Европа.
Ова имплицира дека „модел сојузниците“ ќе имаат приоритетен пристап до американската соработка, со што ќе се создаде де факто хиерархија во рамките на НАТО во која некои сојузници се посигурни во поддршката на Вашингтон од другите.
Во исто време, на Европа ефикасно ѝ се вели да си гледа своја работа и да не се меша во американските приоритети, наведувајќи: „Конечно, ќе бидеме јасни со нашите европски сојузници дека нивните напори и ресурси најдобро се насочени кон Европа“.
Америка сака силна Европа, но не премногу силна
Според логиката на сферите на влијание на сегашната администрација, ова може да значи и дека Вашингтон претпочита Европа што е доволно силна за да го обезбеди својот регион, но не толку силна – или со таков глобален дострел – што ќе почне да се натпреварува со американските интереси на друго место.
Понатаму, повикот на стратегијата за подлабока соработка во одбраната и индустријата може да биде тешко да се усогласи со европските аспирации за стратешка автономија и намалена зависност од увоз.
Таа амбиција е во спротивност со интересот на Америка да негува однос на зависност, во кој Европејците продолжуваат да купуваат американско оружје, носејќи му на Вашингтон милијарди долари и дополнително влијание.
Тие постојано споменуваат „европско НАТО“ и „НАТО без САД“.
Покрај тоа, постојаното споменување на „европско НАТО“ или „НАТО без САД“ во стратегијата ги зајакнува стравувањата дека САД ќе се дистанцираат од своите европски сојузници и од самата Алијанса.
Ова се случува во средината на најдлабоката трансатлантска криза од основањето на НАТО, поттикната од заканите на САД во врска со Гренланд, кој се споменува пет пати во текстот како клучна област за безбедноста на САД во татковината.
Интересно е што документот конкретно бара од Европа да се грижи за својата конвенционална одбрана, при што зборот „конвенционално“ имплицитно го исклучува нуклеарното одвраќање што го обезбедуваат САД.
Барем реторички, сугерира дека Вашингтон има намера да го задржи својот нуклеарен чадор за Алијансата, наместо да ја охрабрува Европа сама да ја преземе одговорноста за таа компонента.
Европа не треба да очекува решителна американска поддршка
Конечно, документот го игнорира фактот дека Европа, во согласност со одредбите од стратегијата, веќе ја презеде речиси целосната финансиска одговорност за одржување на воените напори и економијата на Украина.
И покрај ова, таа не обезбеди соодветна улога во мировните преговори, делумно затоа што САД честопати не инсистираа на европско учество.
Сè на сè, ова е уште еден сигнал дека Европа не треба да очекува решителна американска поддршка против руската закана.
Сепак, стратегијата исто така сугерира дека САД не се подготвени целосно да го напуштат континентот.
Ова им дава простор на Европејците за маневрирање за да обезбедат ограничена, но клучна американска поддршка во време на криза, додека градат автономија и независност потребни доколку таа поддршка е отсутна, рече Defence24.
Важна порака до земјите на фронтовската линија
Таквата порака е особено важна за земјите на фронтовската линија, како што е Полска, кои се стремат да го максимизираат американското присуство и соработка и кои, според логиката на Вашингтон, треба да бидат „наградени“ за примерно исполнување на нивните обврски.
Во исто време, тие земји мора да сметаат на непредвидливоста на Вашингтон, која неодамна се граничи со несигурност и не нуди никаква гаранција дека Соединетите Држави доследно ќе се држат до сопствените декларации.
Во такви услови, негувањето силни односи со Вашингтон, а истовремено градењето национална и европска автономија, станува уште поважно.