Американскиот претседател Доналд Трамп во среда објави дека постигнал рамковен договор со НАТО „во врска со Гренланд“, а според информациите од Њујорк Тајмс, дипломатските кругови разгледуваат опција со која САД би добиле суверенитет над помали делови од територијата на Гренланд со цел таму да воспостават воени бази.
Се разгледува опција САД да не го купат целиот остров, туку да добијат целосен суверенитет над одредени делови од територијата на Гренланд за воени бази.
Ова би било слично на статусот што Обединетото Кралство го има над своите бази на Кипар.
Средба во Давос
Трамп го објави договорот на социјалната мрежа Truth Social по состанокот со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во Давос, каде што се одржува Светскиот економски форум.
Тој напиша дека тој и Руте „ја формирале рамката за иден договор во врска со Гренланд и, всушност, целиот арктички регион“, без да елаборира.
Додаде дека таквото решение, доколку се реализира, би било „одлично за САД и сите земји-членки на НАТО“.
Само неколку часа претходно, во говорот во Давос, Трамп им рече на европските лидери дека нема да се задоволи со ништо помалку од американска сопственост врз Гренланд, тврдејќи дека тоа е прашање на национална безбедност.
Во исто време, тој се обиде да ги ублажи своите пораки велејќи дека САД нема да употребат сила за да ги преземат териториите, но нагласи дека планира да употреби економска и дипломатска моќ за да го „добие“ Гренланд.
Тој повика на „итни преговори“, ги исмејуваше европските земји како зависни од САД и предупреди дека Данска и другите европски земји би можеле да ги претрпат последиците.
Тој, исто така, се закани со конкретни мерки.
Пред четири дена, Трамп се закани дека ќе воведе високи тарифи за голем број европски сојузници поради нивната поддршка за статусот на Гренланд како автономна територија на Данска.
Но, по средбата со Руте, тој објави дека од 1 февруари, САД сè уште нема да воведуваат тарифи од 10 проценти за Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Обединетото Кралство, Холандија и Финска.
Во текот на викендот, тој дури се закани дека ќе ги зголеми царините на 25 проценти од 1 јуни.
Трамп рече дека рамковниот договор за Гренланд, кој го преговараше со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во Давос, би значел дека американските и европските сојузници работат заедно на американскиот систем за ракетна одбрана „Златна купола“ и „правата за минерали“ во Гренланд.
„Тие ќе бидат вклучени во Златната купола и ќе бидат вклучени во правата за минерали, исто како што сме и ние“, рече Трамп во интервју за CNBC.
Кога го прашаа колку долго ќе трае договорот, тој рече „засекогаш“.
Трамп повтори дека ги напуштил плановите за воведување казнени царини на европските земји кои се противат на неговите планови за Гренланд, бидејќи постигнал „концептуален договор“ за островот.
„Имаме концептуален договор. Мислам дека тоа ќе биде многу добар договор за Соединетите Американски Држави, и за нив. Малку е сложено, но ќе го објасниме подоцна. Но, генералниот секретар на НАТО, јас и некои други луѓе разговаравме“, рече Трамп.
Руте: Сè уште имаме многу работа
НАТО соопшти дека договорот не е финализиран и дека разговорите со Данска и Гренланд сè уште треба да следат.
Портпаролката на НАТО, Алисон Харт, изјави дека дискусиите меѓу сојузниците за рамката што ја спомена претседателот ќе се фокусираат на безбедноста на Арктикот преку заеднички напори, особено на седумте арктички членки на Алијансата.
Таа додаде дека преговорите меѓу Данска, Гренланд и САД ќе продолжат за да се осигурат дека Русија и Кина „никогаш нема да добијат упориште – економски или воено – во Гренланд“.
Во исто време, таа нагласи дека Руте не предложил никаков компромис за суверенитетот за време на средбата со Трамп.
Руте беше резервиран по разговорот.
„Мислам дека вечервашната средба беше многу добра. Но, сè уште имаме многу работа да направиме“, изјави тој за АФП. Данскиот министер за надворешни работи, Ларс Расмусен, рече дека сигналите на Трамп имаат смирувачки ефект.
„Тој рече дека ќе ја паузира трговската војна. Рече дека нема да го нападне Гренланд. Тоа се позитивни пораки“, додаде тој.