Американскиот претседател Доналд Трамп изјави пред Генералното собрание на Обединетите нации (ОН) дека му претстои „голема одлука“ дали повторно да го нападне Иран или да продолжи со мировен договор.
Додека Трамп од говорницата на ОН во Њујорк се закануваше дека ќе ја „збрише“ Исламската Република доколку Техеран не се согласи со договорот, член на иранската делегација го слушаше во салата.
Трамп ја отфрли „глобалната влада“, вети дека ќе посредува во мирот меѓу Русија и Украина и ќе обезбеди победа на САД во трката за развој на вештачка интелигенција.
Неговите коментари дојдоа истиот ден кога се одржаа бројни дипломатски разговори, вклучително и меѓу претставници на САД и Иран.
Трамп се состана со повеќе од десетина светски лидери додека војните на Блискиот Исток и Украина ја тестираат неговата надворешна политика.
Својот говор на Генералното собрание на ОН го започна со пофалби за сопствените достигнувања на полето на економијата, имиграцијата и борбата против насилниот криминал.
Во поголемиот дел од говорот, тој ја оправда војната со Иран, кој ги зголеми глобалните цени на нафтата додека го намали неговиот рејтинг откако САД и Израел започнаа воздушни напади во февруари.
Тонот на Трамп беше во контраст со претходните изјави на генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, кој предупреди на продлабочување на глобалните поделби и ја подвлече „меѓузависноста“ на народите во светот.
Американскиот претседател тврди дека конфликтот го спречил Техеран да изгради нуклеарно оружје и ја покажал вредноста на она што тој го опиша како мир преку сила – ултиматуми, а не договори или компромиси.
„Дали ќе има договор со Иран што ќе им овозможи да обноват и да создадат многу поголема земја од кога било досега? рече тој.
„Или да ја уништам Исламската Република и брзо, никогаш повеќе да не им давам шанса да убиваат и уништуваат луѓе и земји? Дали треба да ги турнам во пеколот? рече тој.
За време на 12-дневната војна меѓу Израел и Иран во јуни 2025 година, американските бомбардери фрлија моќни бомби врз иранските нуклеарни постројки во иранските планини, а Трамп тогаш тврдеше дека сите тие се уништени или значително оштетени и дека Иран нема да може да направи нуклеарна бомба со децении.
Но, на крајот на февруари годинава, како објаснување за почетокот на нападот врз Иран, тој тврдеше дека режимот во Техеран бил многу блиску до правење нуклеарна бомба.
Трамп, исто така, рече дека верува оти договорот со Иран, кој досега му бегаше, ќе биде постигнат веднаш по ноемвриските избори во САД.
Овие изјави се уште еден показател за неговата надворешно-политичка стратегија на принудна дипломатија – закана од огромна сила, оставајќи ја отворена можноста за преговори или нивно паралелно водење.
Трамп подоцна им изјави на новинарите дека американските претставници имале „многу продуктивна“ тричасовна средба со иранската делегација на маргините на Генералното собрание.
Иранската државна телевизија потврди дека министерот за надворешни работи Абас Аракчи се сретнал со американскиот специјален пратеник за Блискиот Исток Стив Виткоф.
Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи Исмаил Багеи, цитиран од државната телевизија ИРНА, подоцна рече дека преговорите се воделе преку катарски посредник кој ги соопштувал условите на Техеран, вклучително и крај на војната на сите фронтови и американски „акти на агресија“.
Би-Би-Си го праша Виткоф како се одвивале состаноците додека тој ја напуштал зградата на ОН, а тој одговорил со палците нагоре.
Виткоф подоцна потврди на X дека разговорите се воделе „преку посредници, кои се движеле меѓу двете страни во текот на денот“.
„Тие успешно ја завршија рундата разговори за кои се надеваме дека ќе се покажат како конструктивни и ветувачки“, рече Виткоф.
Неколку пати за време на војната со Иран, која започна со заеднички американско-израелски воздушни напади на 28 февруари, Трамп се закани дека ќе го „уништи“ Иран и „се заканува по ѓаволите“.
Но, потоа преку ноќ ќе ги отфрла заканите и ќе рече дека договорот е блиску.
До денес, сепак, нема постојан мировен договор.
Во средината на јуни Вашингтон и Техеран постигнаа договор за двомесечно примирје, познато како Меморандум за разбирање, но по тој рок, непријателствата продолжија.
Од почетокот на војната, Иран практично го блокираше Ормускиот теснец, клучна поморска рута преку која се транспортира една петтина од потребите за нафта во светот, што предизвика нарушувања на светскиот пазар и скок на цената на оваа енергија.
„Тоа не е вештачка интелигенција, тоа е суперинтелигенција“
Во говорот, Трамп уште еднаш предвиде дека неговата дипломатија ќе стави крај на војната во Украина, која не покажува знаци на стивнување додека двете страни разменуваат проектили и напади со беспилотни летала длабоко една во друга територија.
„Ние работиме многу тесно со лидерите на Русија и Украина и ќе го завршиме тоа“, рече тој.
„Мислам дека тоа ќе се случи побрзо отколку што луѓето сфаќаат.“
Американскиот државен секретар Марко Рубио треба да се сретне со рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров на 23 септември во Њујорк, соопшти Стејт департментот.
Во говорот, Трамп ги минимизираше стравувањата од вештачката интелигенција, велејќи дека САД нема да ја предадат својата сегашна превласт во областа на Кина поради, како што рече, „глобалистичка шема“ за контрола на технологијата.
Американскиот претседател вели и дека вештачката интелигенција треба да се нарече „суперинтелигенција“.
„Користењето на зборот вештачки прави да звучи лажно“, рече тој.
„Тоа не е лажно, всушност е неверојатно. Но, мора да бидеме внимателни“.
На маргините на Генералното собрание на 22 септември, Трамп потпиша договор со лидерите на Данска и Гренланд за зајакнување на американското воено присуство на северноатлантскиот остров.
Договорот го потврдува суверенитетот на Гренланд, автономна територија на Данска, но и дава на Америка широк пристап до воздушниот простор и територијата на островот.
Според договорот, САД ќе изградат две нови воени бази покрај постојните.
Трамп се состана и со украинскиот претседател Володимир Зеленски, британскиот премиер Енди Бурнам, јужнокорејскиот претседател Ли Џае-Мјунг и лидерите на Саудиска Арабија, Обединетите Арапски Емирати (ОАЕ), Катар, Кувајт, Бахреин и Оман.
„Ох, каква глобална влада, Америка е лидер на светот“: Трамп
Претходно, Антонио Гутереш го одржа својот проштален говор како генерален секретар на ОН, повикувајќи ги суперсилите да признаат дека „нивната моќ не е толку голема“.
Тој не кажа на кои велесили мисли.
„Граните во светот се прошируваат“, рече Гутереш, наведувајќи ги геополитичките ривалства, војните, климатските промени и вештачката интелигенција.
Спротивно на тоа, Трамп ги критикуваше меѓународните институции, обвинувајќи ги ОН за „екстремно левичарска агенда на глобалистички бирократи кои никој никогаш не ги избрал“.
Наместо тоа, американскиот претседател го нагласи националниот суверенитет и „ненадмината“ воена моќ на САД.
„Нема глобална влада“, рече тој.
Тој, исто така, предупреди дека САД нема да дозволат да се воспостават закани никаде на западната хемисфера.
„Ако е потребно, ќе ја искористиме нашата неспоредлива воена моќ за да ги обезбедиме виталните национални интереси на САД“, рече тој.
Трамп ја обвини кубанската комунистичка влада дека негува врски со левичарските групи во САД, вклучително и Комунистичката партија на САД, движењето Антифа и Демократските социјалисти на Америка.
Како што Трамп ја обвини Куба, делегацијата на земјата ја напушти салата, а американскиот претседател погледна во нивна насока и рече дека карипскиот остров е „пропадната држава“.