Саудиска Арабија се соочува со продлабочување на безбедносната криза, бидејќи нападите на Хутите и другите вооружени групи поддржани од Иран ја загрозија нејзината нафтена инфраструктура и извозни правци, додека американскиот претседател Доналд Трамп го отфрли барањето на престолонаследникот Мохамед бин Салман за воена акција против јеменското движење, според Њујорк Тајмс.
Кралството, кое со години инвестираше во безбедносно партнерство со Вашингтон, сега се обидува да обезбеди дополнителна поддршка од сојузниците и дипломатски излез од конфликтот што се повеќе и подиректно ги загрозува неговите интереси.
„Саудијците се многу вознемирени во моментов. Во извесна смисла, ова е нивното најлошо сценарио“, рече Мајкл Ратни, поранешен амбасадор на САД во Саудиска Арабија.
Нафтените и морските патишта под напад
Според американскиот весник, во текот на последните две недели, Саудиска Арабија се соочи со напади од вооружени групи поддржани од Техеран од неколку насоки.
На крајот на август, двајца морнари беа убиени во напад врз саудиски танкер во Ормутскиот теснец, додека Хутите најавија блокада на испораките на саудиска нафта преку Црвеното Море и напредуваа кон стратешки важни позиции во Јемен.
Дополнителен удар беше прекинувањето на нафтоводот што пренесува нафта до брегот на Црвеното Море.
Тој правец доби посебно значење поради прекинот на пловидбата низ Ормутскиот теснец, но нападите со беспилотни летала ја покажаа ранливоста и на оваа алтернативна извозна рута. Ројтерс, исто така, известува за прекинот на нафтоводот по нападот.
Во исто време, заканата за нафтената инфраструктура и поморските рути го зголемува притисокот врз Ријад, но и загриженоста за последиците врз светското снабдување со енергија.
Партнерство со Вашингтон на испит
Мохамед бин Салман со години гради блиски односи со Трамп и неговото семејство, инвестирајќи и пари и политички капитал во соработка со САД.
Сепак, според извори на „Њујорк тајмс“, неговото барање Вашингтон да дејствува воено против Хутите не беше прифатено.
Ројтерс, исто така, известува за воздржувањето на Американците од директна интервенција, заедно со продолжувањето на разузнавачката поддршка за Саудиска Арабија.
Ријад, од друга страна, не сака самостојно да влезе во нова голема кампања против Хутите, по долгорочен воен ангажман во Јемен што не донесе трајно решение.
„Ова бара меѓународна поддршка, не само од Саудиска Арабија и земјите од регионот“, напиша Абдулрахман ел Рашед, колумнист близок до саудиските власти.
Ден Шапиро, поранешен висок функционер на Пентагон задолжен за политиката на Блискиот Исток, рече дека неподготвеноста на Трамп треба да се гледа во контекст на продолжениот конфликт со Иран, оптоварувањето на американската морнарица и намалените залихи на муниција.
Според неговото мислење, отворањето на уште еден фронт би претставувало дополнителен товар за Вашингтон, иако таков став предизвикува големо незадоволство во Саудиска Арабија.
Трамп, зборувајќи со новинарите за време на патувањето во Ирска, изјави дека Хутите контактирале со американската страна и дека не сакаат конфликт со САД. Политичкиот портпарол на Хутите, Мохамед ал-Бухаити, го негираше ова.
„Не го контактиравме Трамп и не го замоливме да не нè напаѓа“, рече тој.
Дипломатскиот излез е сè уште неизвесен
Обидите за приближување на Ријад и Техеран сè уште не го донесоа очекуваното смирување. Според „Њујорк тајмс“, состанокот на претставници на Иран, Саудиска Арабија и други земји од Персискиот Залив, планиран за понеделник, беше одложен претходната вечер поради несогласувања меѓу страните.
Барбара Лиф, поранешна помошничка на државниот секретар на САД за блискоисточни прашања, верува дека Саудиска Арабија веројатно ќе ги засили своите дипломатски напори.
Според нејзината проценка, долгорочните воени операции против Хутите не донесоа трајно решение, па затоа Ријад, соседните земји и Техеран би морале да бараат прифатлива рамка за прекин на поширокиот регионален конфликт.
Кина се споменува и како можен посредник, што помогна во обновувањето на дипломатските односи меѓу Саудиска Арабија и Иран во 2023 година.
И покрај разочарувањето од американскиот одговор, аналитичарите цитирани од „Њујорк тајмс“ не очекуваат саудиското раководство јавно да се дистанцира од Вашингтон.
Тие проценуваат дека Ријад ќе се обиде да го зачува американското партнерство, додека ќе бара дополнителни дипломатски канали за да ја заштити својата безбедност и извозот на нафта.