Во Кина стапија во сила нови правила за патување, кои, според некои експерти, дополнително ќе ја зајакнат контролата на владата врз граѓаните.
Новите мерки овозможуваат забрана за напуштање на земјата до три години на оние граѓани за кои се проценува дека ја „оштетиле“ националната безбедност или интересите на Кина за време на нивниот престој во странство, пишува Би-Би-Си.
Кинеските власти велат дека правилата се воспоставени за „заштита на националниот суверенитет и безбедност“ и ги отфрлаат тврдењата дека го ограничуваат патувањето на обичните граѓани.
Критичарите, од друга страна, веруваат дека новите правила би можеле да му овозможат на Пекинг да изврши поголем притисок врз активностите на кинеските граѓани во странство.
„Ова е уште една алатка дизајнирана да контролира што кинеските граѓани прават и зборуваат надвор од земјата“, рече Том Келог, професор и извршен директор на Азискиот правен центар на Универзитетот Џорџтаун.
Тој додаде дека во некои случаи државните безбедносни служби целосно одбиваат да издаваат пасоши за да спречат поединци да ја критикуваат кинеската влада во странство или да ги казнуваат за активизам.
„Не можам да добијам пасош“
Според правилата што стапија на сила денес, на кинеските граѓани може да им се забрани да ја напуштат земјата ако ги прекршат прописите за увоз и извоз на технологија за која се смета дека „ја загрозува националната индустриска или технолошка безбедност“.
Владината платформа против гласини „Пијао“ минатата недела објави соопштение во кое се вели дека новите правила „не го ограничуваат патувањето на обичните граѓани“.
Наместо тоа, тврдат тие, тие служат како „превентивна мерка против дестинации со висок ризик и лица со необични шеми на патување“.
Сепак, некои кинески државјани велат дека со години се соочуваат со нејасни ограничувања за патување.
26-годишен кинески државјанин рече дека неговото барање за пасош било одбиено во 2023 година.
Тој верува дека причината е неговото учество во масовните продемократски протести во Хонг Конг во 2019 година.
Тој додава дека за време на протестот дал изјави за медиумите во Хонг Конг, а по враќањето во континентална Кина бил испрашуван од државната безбедносна полиција.
Тој рече дека службеник за имиграција му рекол дека не може да добие пасош „поради проблемот со Хонг Конг“, но никогаш не добил писмена потврда за ова.
„Доколку добиев официјален документ, можев да покренам административна постапка. Но, ми кажаа само една реченица: „Не можете да одите““, рече тој.
Додаде дека не се осмелувал да инсистира бидејќи се плашел дека може да „заврши во затвор“.
„Јас сум само обичен човек, нели? Млад сум и не сум направил ништо лошо. Не знам дали некогаш ќе можам да ја напуштам Кина“, опиша тој.
Земји со висок ризик
Според јавно достапните податоци, кинеските граѓани во моментов не можат сами да проверат дали се под мерки за контрола на излез.
Освен ако не добијат официјално писмено или усно известување, луѓето обично дознаваат дека нивното движење е ограничено само кога аплицираат за документи или се обидуваат да ја преминат границата.
Кинескиот закон за административни дозволи бара административното тело, кога одбива да издаде дозвола, мора да ја објасни својата одлука писмено.
Сепак, некои интервјуирани од Би-Би-Си тврдат дека ова правило не се спроведува во пракса.
Исто така, според новите правила, граничните службеници сега мора да ги советуваат кинеските државјани да не патуваат во земји и региони што се сметаат за „висок ризик“.