Владејачкото кралско семејство на Обединетите Арапски Емирати профитира од десетици милиони евра субвенции од ЕУ за одгледување на култури наменети за извоз во Заливот.
Прекуграничната истрага на ДеСмог, споделена со Гардијан, откри дека подружниците контролирани од семејството Ал Нахјан добиле повеќе од 71 милион евра (61 милион фунти) во текот на шест години за обработливо земјиште што го контролираат во Романија, Италија и Шпанија.
Семејството Ал Нахјан е второто најбогато семејство во светот, со проценето богатство од повеќе од 320 милијарди долари (235 милијарди фунти), главно од огромните резерви на нафта на Емиратите.
Субвенциите во рамките на Заедничката земјоделска политика (ЗЗП) сочинуваат една третина од вкупниот буџет на ЕУ, со околу 54 милијарди евра исплатени на земјоделците и руралните области низ Унијата секоја година.
Но, непознат дел од тие пари завршуваат во рацете на странски инвеститори – вклучувајќи ги и оние контролирани од автократски држави.
DeSmog, во партнерство со шпанскиот El Diario и романскиот портал G4Media, анализираше податоци за илјадници корисници на субвенции CAP помеѓу 2019 и 2024 година и следеше 110 европски исплати на субвенции до мрежа на компании и подружници контролирани од семејството Al Nahyan и еден од државните инвестициски фондови ADQ.
Најголем дел од овие исплати отишле кај романската земјоделска компанија Агрикос, сопственик на најголемата фарма во ЕУ, со површина од 57.000 хектари, што е пет пати поголема од површината на Париз.
Земјоделските субвенции на ЕУ непропорционално им користат на големите земјопоседници – истрагата на „Гардијан“ од 2024 година покажа дека само 17 милијардери добиле повеќе од три милијарди евра меѓу 2018 и 2021 година.
Само „Агрикос“ добил 10,5 милиони евра директни плаќања во 2024 година – повеќе од 1.600 пати повеќе од просечната фарма во ЕУ.
Активистите се загрижени
Активистите изразија загриженост поради фактот што ОАЕ, кои често се осудени за затворање активисти, криминализирање на хомосексуалноста и бројните наводи за тортура – што ОАЕ редовно ги негираат – добива редовни земјоделски субвенции од ЕУ.
Семејството Ал Нахајан и компаниите споменати во написот не одговорија на повеќекратните барања за коментар. ADQ одби да коментира.
Наодите доаѓаат додека креаторите на политиката дебатираат за иднината на системот за субвенционирање.
Во јули 2025 година, Европската комисија објави предлог за нова рунда исплати на ЗЗП за периодот од 2028 до 2034 година, што би можело да ги ограничи субвенциите за земјиште на 100.000 евра годишно по земјоделец.
Портпаролот на Европската комисија изјави дека верува оти „поддршката на приходите преку плаќањата на ЗЗП треба да биде подобро насочена, вклучително и намалување и ограничување на плаќањата за најголемите фарми“, и ги повика Европскиот парламент и Советот да ги поддржат предложените измени.
„ЗЗП не им помага на европските земјоделци; таа продолжува да ги збогатува најбогатите сопственици на земјиште“, рече Фаустин Бас-Дефосез, директор за природа, здравје и животна средина во Европската агенција за животна средина. „И сега, уште полошо, финансира автократски режими.“
Семејството Ал Нахјан е најмоќната монархија во ОАЕ, која се состои од седум сојузни држави, секоја со свое кралско семејство.
На чело е шеикот Мохамед бин Зајед Ал Нахјан, владетел на Абу Даби и претседател на ОАЕ.
За нешто повеќе од 15 години, династијата Емирати се етаблира како важен глобален земјоделски играч, купувајќи големи површини земја и агробизниси низ Африка, Јужна Америка и Европа.
Денес, ОАЕ контролираат околу 960.000 хектари земјоделско земјиште ширум светот.
Проширувањето е дел од пошироката стратегија за безбедност на храната на Емиратите, чија цел е да се обезбедат резерви на храна во земја каде што високите температури, недостигот на вода и песочната почва го отежнуваат одгледувањето на земјоделски култури. ОАЕ во моментов увезува до 90 отсто од својата храна.
Истрагата покажа дека ширењето во ЕУ се случило преку три главни компании во Шпанија, Италија и Романија.
Романска фарма продадена за 230 милиони евра
Агрикос, огромна романска фарма, беше купена во 2018 година за околу 230 милиони евра преку емиратската земјоделска компанија Ал Дахра.
Ал Дахра беше основана од братот на претседателот на ОАЕ, шеикот Хамдан бин Зајед Ал Нахајан, пред државниот богат фонд ADQ да купи 50 отсто од компанијата во 2020 година.
Информациите за моменталната сопственичка структура на Ал Дахра не се јавно достапни, но ДеСмог наведува дека компанијата се уште е поврзана со членовите на одборот, со кој претседаваше шеикот Хамдан бин Зајед, како и со неговиот син Шеик Зајед бин Хамдан Ал Нахјан, сопруг на ќерката на претседателот.
Од 2012 година, Ал Дахра купи и неколку земјоделски компании во Шпанија, кои управуваат со повеќе од 8.000 хектари земја.
Заедно, тие добија повеќе од пет милиони евра субвенции за ЗЗП меѓу 2015 и 2024 година, покажа анализата на ДеСмог.
Шпанските и романските фарми во ОАЕ одгледуваат луцерка и други фуражни култури, при што поголемиот дел од производството е наменето за извоз, вклучувајќи го и извозот во Заливот.
Ал Дахра има долгорочен договор со владата на ОАЕ за снабдување со добиточна храна, која делумно се користи за брзорастечкиот млечен сектор.
Во 2022 година, ADQ го купи и Unifrutti, производител на свежо овошје со проценета вредност од 830 милиони долари.
Според анализата на DeSmog, италијанските фарми на Unifrutti добиле најмалку 186.000 евра субвенции за CAP во трите години по продажбата.
Големината на плаќањата кон ОАЕ ги одразува сериозните проблеми во начинот на пресметување на субвенциите на ЗЗП, кои главно се засноваат на површината на обработеното земјиште.
Предлогот на Европската комисија за ограничување на директните плаќања би влијаел само на мал дел (0,5 отсто) од најголемите сопственици на земјиште во ЕУ, кои денес добиваат 16 отсто од вкупниот буџет на ЗЗП.
„Скандалот што се крие…“
Добивањето субвенции од ЕУ од страна на ОАЕ „е скандал што се крие на повидок“, рече Томас Вајц, австриски претставник на Зелените во Европскиот парламент и координатор на партијата за Комитетот за земјоделство.
„Деведесет и девет отсто од вистинските европски земјоделци добиваат помалку од 100.000 евра субвенции. Тие пари никогаш не биле наменети за фосилни династии, туку за зајакнување на вистинските европски земјоделци.“
Субвенционираните фарми се само еден дел од земјоделската експанзија на Ал Дахра и ADQ во Европа – која вклучува мелници за жито во Грција и Бугарија, како и големи фарми за млеко во Србија.
Иако технички е државен фонд, експертите тврдат дека ADQ е цврсто контролиран од владејачкото кралско семејство на ОАЕ.