Геополитичката архитектура на Стариот континент брзо се урива, туркајќи ја Европа кон нејзината најголема егзистенцијална криза од крајот на Втората светска војна.
Превирањата во односите меѓу Брисел, водечките престолнини на НАТО и Москва одамна ги надминаа границите на традиционалните дипломатски демарши, економските санкции и замрзнатите односи.
Денес сме сведоци на многу поопасна фаза – континентална воена метаморфоза.
Сè почестите и отворени најави за директен конфликт со Руската Федерација, честите инциденти во воздушниот простор над Балтичкото и Црното Море, како и тивките, но сеприсутни хибридни конфликти преку инфраструктурни саботажи, јасно сигнализираат дека Европа влегува во состојба на отворена воена подготовка.
Овој загрижувачки тренд повеќе не е само предмет на теоретски дискусии од страна на воените аналитичари; тој стана официјална доктрина на западниот воено-политички естаблишмент.
Воените структури на Алијансата сè поагресивно ја предупредуваат јавноста дека прелевањето на конфликтот надвор од границите на Украина не е прашање на хипотетичко сценарио, туку сурова реалност што тропа на вратата.
Од обичните граѓани повеќе не се бара само пасивно да ги следат вестите, туку радикална логистичка, материјална, но пред сè длабока психолошка транзиција кон „секојдневниот живот на војната“ – реалност за која повеќето Европејци не беа подготвени со децении.
Во исчекување на војна
Еден од најострите, но и најиндикативните геополитички аларми дојде од Варшава, од полскиот премиер Доналд Туск.
Неговата земја со години функционира како клучен логистички и стратешки центар на источното крило на Алијансата, поради што неговите зборови во европските коридори имаат специфична тежина.
Туск ја разби децениската илузија за европскиот пацифизам, отворено предупредувајќи ја јавноста дека „војната престанала да биде концепт од минатото“ и дека целиот континент неповратно влегол во нова, темна историска епоха.
– Знам дека звучи разорно, особено за помладата генерација, но мора да се навикнеме на фактот дека започна нова ера: предвоената ера. Не претерувам, станува сè поочигледно секој ден. Во моментов, буквално секое сценарио е можно, а ваква ситуација во Европа не сме виделе од 1945 година – рече Туск.
Тој верува дека Брисел нема луксуз да се двоуми и дека Стариот континент има тежок пат кон градење независни воени капацитети што би претставувале реалистично одвраќање.
Во исто време, Варшава предупредува дека на неговите источни граници веќе се одвива конфликт со низок интензитет, обвинувајќи ги Москва и Минск за оркестрирано хибридно војување преку оркестрирани бранови мигранти.
Сепак, Туск неодамна отиде чекор понатаму со драматични тврдења што директно ги одразуваат најновите западни разузнавачки информации.
Според него, ситуацијата би можела дополнително да ескалира во наредните месеци преку директни провокации од руски беспилотни летала.
Полскиот премиер предупредува дека може да се очекува сценарио во кое Русија ќе користи беспилотни летала за тестирање на воздушниот простор и будноста на системите за воздушна одбрана на некои од членките на НАТО, што би ја ставило безбедносната кохезија на Западот под невиден притисок.
Москва предупредува: Војната против Европа би била „многу кратка“
Од друга страна, официјалниот Кремљ категорично ги отфрла обвинувањата дека во заедничките воени планови на Руската Федерација постои намера за инвазија на членките на НАТО.
Руското раководство ги нарекува ваквите наративи „целосна бесмислица“ и плод на добро оркестрирана антируска хистерија.
Според Москва, ширењето паника меѓу европските граѓани служи првенствено како завеса за оправдување на огромните воени буџети и забрзаната милитаризација на западното општество.
Сепак, деескалацијата не е скриена зад негирањето на агресивните намери; напротив, реториката на руските претставници испраќа експлицитно јасна и ладна порака за последиците од можен директен конфликт со Руската Федерација.
Рускиот претседател Владимир Путин постојано нагласуваше во своите говори дека Москва нема територијални претензии или агресивни намери кон Полска, Чешка, Финска или балтичките држави.
Сепак, тој јасно посочи дека забрзаното позиционирање на инфраструктурата на НАТО кон руските граници е црвена линија што директно ја загрозува егзистенцијалната безбедност на земјата.
Тврдејќи се на овие ставови, шефот на руската дипломатија, Сергеј Лавров, го испрати најсилното предупредување досега до европските лидери кои сè повеќе се залагаат за потенцијални напади длабоко на руска територија.
– Немаме намера да нападнеме која било земја во Европа. Но, ако западните тврдења всушност се покажат како покритие за подготовка на вистински напад врз Русија, Москва ќе одговори соодветно. Тоа нема да биде никаква „специјална воена операција“ од наша страна, туку целосен воен одговор со користење на сите деструктивни средства што ни се на располагање. Во тој случај, војната против Европа би била многу кратка – рече Лавров.
Таа дипломатска формулација на „кратка војна“ е всушност недвосмислена алузија на нуклеарниот потенцијал и доктрината за превентивни напади, со која Москва јасно става до знаење дека во случај на општ конфликт нема да има фронтална војна со исцрпување, туку моментално и целосно уништување.
Западот помеѓу параноја и реални подготовки
Угледниот бриселски портал Политико, детално анализирајќи ја безбедносната панорама на Стариот континент, наведува дека силите на НАТО брзо се подготвуваат за сценарио што вклучува потенцијални инциденти под лажно знаме или ненадејни провокации со ракети и беспилотни летала од страна на Москва, чија цел би била да се тестира силата на Член 5 за заедничка одбрана.
Претставниците на Алијансата проценуваат дека во наредниот период, Москва би можела да лансира беспилотни летала или ракети кон граничните области на своите соседи со цел да ја тестира брзината и единството на западната реакција.
И додека италијанскиот адмирал Џузепе Каво Драгоне, во својство на претседател на Воениот комитет на НАТО, ја уверува јавноста со тврдења дека Алијансата е целосно подготвена за секаков сценарио, реалноста на терен покажува дека зад сцената се одвива агресивна и забрзана милитаризација на целото општество.
Оваа воена трансформација повеќе не е ограничена само на граничните балтички држави или Финска, чиј претседател Александар Стаб веќе ја повика нацијата ментално да се подготви за саботажи и руски упади со беспилотни летала.
Воената машинерија и логистиката на големите европски сили беа лансирани во насока што беше незамислива до вчера.
На Островот е започната официјална национална кампања за подготвеност, каде што Лондон отворено апелира до милиони граѓани итно да складираат нерасиплива храна, флаширана вода и основни лекови во своите домови најмалку 72 часа.
Овој потег е придружен со итно активирање на тајната британска „Воена книга“, односно државниот протокол за непосреден премин на економијата и медиумите во воена состојба, додека военото раководство веќе води јавна дебата за создавање на масовна „граѓанска армија“.
Во исто време, Берлин го обликува спроведувањето на сеопфатен оперативен документ наречен „Операција Германија“ (Operationsplan Deutschland).
Овој стратешки план предвидува целосна трансформација на Германија во главен логистички и транзитен центар на пактот на НАТО во случај на војна со Русија, прецизно дефинирајќи како над 200.000 војници и десетици илјади тешки оклопни возила ќе бидат итно префрлени на источниот фронт преку германските автопати и железници.
Холандија, исто така, се потпираше на таа логистичка мрежа, која брзо ја прилагодува својата цивилна инфраструктура за воени потреби, подготвувајќи го пристаништето Ротердам како примарна „воена порта“ преку која би пристигнало тешко американско оружје, муниција и засилување преку Атлантикот.
Дека европскиот безбедносен систем е во фаза на целосна трансформација покажува и примерот на традиционално неутралната Швајцарија. Берн ги усогласува своите одбранбени системи сè поотворено со пактот на НАТО и брзо го ревидира концептот на „тотална одбрана“, што подразбира масовна инспекција и опремување на подземни атомски засолништа способни да го сместат целото население на земјата. Во сенка на овие огромни промени, водечките светски медиуми откриваат дека американскиот разузнавачки сектор, исто така, презел радикален чекор – директорот на ЦИА, Џон Ратклиф, лично отпатувал во Москва за да упати директно предупредување до руските претставници зад затворени врати против каква било форма на ограничени воени упади на балтичката територија. Затоа, Европа повеќе не се подготвува за кризата на реторичко ниво, туку преку снабдување, засолништа и воени планови, брзо го подготвува своето население да се соочи со потенцијален Армагедон.
Стариот континент во маѓепсаниот круг на трката во вооружување
Денес, Европа е очигледно во опасен, маѓепсан круг од кој дипломатскиот излез станува сè потешко да се види.
Додека Брисел и Вашингтон упорно инсистираат на милитаризација на источниот дел, тврдејќи дека тоа е единствениот правилен начин за одвраќање на потенцијална руска закана, Москва ги толкува истите тие потези како непосредна и недвосмислена подготовка за агресија на нејзините државни граници.
Ова создаде класичен безбедносен парадокс на модерната ера, каде што потезите за кои едната страна верува дека носат безбедност, ја тераат другата да ја забрза подготовката за одбрана и контранапад.
Во таква атмосфера, инцидентите како што се честото соборување на беспилотни летала над Балтичкото Море и упадот на неидентификувани летала во воздушниот простор на земјите-членки на НАТО пактот одамна престанаа да бидат изолирани геополитички ексцеси, туку напнато секојдневие што може целосно да излезе од контрола за секунда.
Без оглед на тоа дали сегашното јавно заплашување е прашање на добро осмислена психологија на притисок или реалистична, ладнокрвна прелудиум за отворен глобален конфликт, едно е сигурно – мирот на Стариот континент никогаш не бил покревок.
Економиите на големите сили веќе се пренасочени кон воени патеки, а од обичните граѓани отворено се бара да складираат храна за конфликтот.
Во таква напната атмосфера, најмалата грешка или лошо осмислен потег на фронтот може веднаш да го запали целиот континент.