Западнонилска треска е вирусно заболување предизвикано од вирусот на Западен Нил, кој најчесто се пренесува преку убод од заразен комарец.
Вирусот природно циркулира меѓу комарците и птиците, а човекот може да се зарази кога ќе биде каснат од комарец што претходно се заразил со вирусот.
Болеста е присутна во повеќе делови од светот, вклучително и во Европа, Балканот и Македонија, а ризикот е најголем во периодот кога комарците се најактивни.
Важно е да се знае дека човек кој е заразен со вирусот на Западен Нил вообичаено не претставува извор на инфекција за луѓето околу него.
Вообичаениот начин на пренос е преку заразен комарец, а не преку ракување, прегратка, кашлање или друг секојдневен контакт.
Кај повеќето заразени со западнонилска треска нема симптоми
Инфекцијата кај најголем дел од луѓето поминува без никакви симптоми.
Според Светската здравствена организација, околу 80 отсто од заразените не развиваат симптоми, додека приближно 20 отсто може да развијат треска и други симптоми.
Кога ќе се појават симптоми, тие најчесто личат на грип или друга вирусна инфекција. Најчести се:
* покачена телесна температура;
* главоболка;
* замор и слабост;
* болки во мускулите и телото;
* гадење и повраќање;
* понекогаш осип;
* отечени лимфни жлезди.
Поради тоа што овие симптоми се неспецифични и можат да се појават и кај голем број други инфекции, само врз основа на симптомите не може да се утврди дека станува збор за западнонилска треска. Дијагнозата се потврдува со лабораториски тестови.
Кога болеста станува опасна?
Кај мал дел од заразените вирусот може да го зафати централниот нервен систем и да предизвика таканаречена невроинвазивна форма на заболувањето.
Таа може да се манифестира како воспаление на мозокот – енцефалитис, воспаление на мозочните и ‘рбетните обвивки – менингитис, или други сериозни невролошки состојби.
Предупредувачки симптоми на тешка форма на западнонилска треска се:
* висока температура;
* силна главоболка;
* вкочанет врат;
* конфузија или дезориентација;
* нарушување на свеста;
* тремор;
* грчеви;
* мускулна слабост;
* парализа.
Доколку се појават вакви симптоми, потребно е веднаш да се побара медицинска помош, особено ако лицето претходно било изложено на комарци во подрачје каде што има регистрирани случаи на вирусот.
Светската здравствена организација и американскиот Центар за контрола и превенција на болести (CDC) посочуваат дека невролошките симптоми бараат итна медицинска проценка.
Кој има најголем ризик од тешка форма?
Иако тешка форма може да се појави кај лице од која било возраст, ризикот е поголем кај повозрасните лица и кај луѓето со одредени хронични или состојби што го ослабуваат имунолошкиот систем.
Токму затоа, појавата на висока температура, силна главоболка, конфузија, вкочанет врат или мускулна слабост кај повозрасно лице не треба да се игнорира.
Колкава е смртноста?
Најголемиот број инфекции не доведуваат до тешко заболување, но невроинвазивната форма може да биде животозагрозувачка.
Според CDC, помалку од 1 отсто од сите заразени лица развиваат тешка форма на заболувањето која го зафаќа централниот нервен систем, бара хоспитализација или може да заврши со смрт.
Кај лицата кои веќе развиле невроинвазивна форма, смртноста е значително повисока и изнесува приближно 10 отсто.
Преживувањето на тешката форма не секогаш значи и целосно закрепнување.
Кај дел од пациентите можат да останат долготрајни невролошки последици, вклучително и мускулна слабост и други проблеми поврзани со функционирањето на нервниот систем.
Нема специфичен лек
Во моментов нема специфичен антивирусен лек со кој се лекува западнонилската инфекција, ниту лиценцирана вакцина за заштита на луѓето.
Третманот е главно поддржувачки – кај полесните случаи се применуваат одмор, внесување течности и терапија за ублажување на симптомите, додека пациентите со тешка форма може да имаат потреба од болничко лекување и интензивен медицински надзор.
Како да се заштитиме?
Бидејќи главниот начин на заразување е убодот од заразен комарец, најважната превентивна мерка е да се намали можноста за убод.
Здравствените власти препорачуваат:
* користење средства против комарци;
* носење долги ракави и долги панталони, особено во области со многу комарци;
* поставување мрежи на прозорците и вратите;
* користење климатизација кога е достапна;
* избегнување престој на отворено во периодите кога комарците се најактивни;
* отстранување на застоена вода околу домовите, бидејќи во неа можат да се размножуваат комарците;
* редовно празнење и чистење на садови, кофи, саксии и други места во кои може да се задржува вода.
Контролата на комарците е важна и на ниво на заедницата. Затоа институциите спроведуваат ларвицидни третмани, терестрична дезинсекција и, кога е потребно, третирање на возрасните комарци.
Не треба да има паника, но треба да има внимание
Појавата на случаи на западнонилска треска не значи дека секој убод од комарец носи ризик од тешко заболување.
Кај огромното мнозинство заразени инфекцијата поминува без симптоми или со лесна форма.
Сепак, во периоди кога вирусот е активен во одредено подрачје, важно е граѓаните да ги следат препораките за заштита од комарци и да обрнат внимание на симптомите.
Особено важно е навремено да се побара медицинска помош при висока температура проследена со силна главоболка, вкочанет врат, конфузија, тремор, грчеви или мускулна слабост.