Земјите-членки на НАТО на север и исток од Европа, првенствено Финска, Полска и балтичките држави, брзо ги зајакнуваат своите воени капацитети и градат одбранбени линии по границите со Русија и Белорусија, пишува „Политико“, наведувајќи дека во тие земји се повеќе и повеќе отворено се зборува за можноста за конфликт со Москва и Минск.
Репортерите на американскиот портал ги посетија Финска, Литванија и Полска, каде што разговараа со воени и политички претставници и обиколуваа делови од источното крило на Алијансата.
Според нивните изјави, преовладувачката проценка во тие земји е дека во првите денови од евентуална криза, тие би морале првенствено да се потпрат на сопствените сили, додека помошта од сојузниците би стигнала дури по активирањето на механизмите на НАТО.
„Ние им веруваме на Соединетите Американски Држави како наш сојузник, членка на НАТО, но разбираме дека тие имаат важни интереси во други региони“, рече шефот на парламентарниот одбор за одбрана на Финска, Јука Копра.
Финска, која има најдолга копнена граница на НАТО со Русија, со години одржува широк систем за резерва и територијална одбрана.
Според „Политико“, Хелсинки може да мобилизира околу 870.000 резервисти, а планот е тој број да се зголеми на еден милион во наредните години.
Таа земја веќе издвојува близу три проценти од БДП за одбрана, со намера да го достигне нивото од пет проценти до 2035 година, во согласност со новите обврски во рамките на Алијансата.
„Со сигурност може да се каже дека Финска е поподготвена да се бори сама од другите земји на фронтовската линија. Намалувањето на американското воено присуство нема никакво влијание врз нејзината подготвеност“, рече Еоин Мајкл Мекнамара, истражувач во Финскиот институт за меѓународни односи.
Во мај, во Финска во близина на границата со Русија беа одржани мултинационални воени вежби, со учество на војници од Франција и Велика Британија.
Дополнително внимание предизвика и одлуката на финските парламентарци да ги ублажат ограничувањата за транспорт и складирање на нуклеарно оружје на територијата на земјата, што предизвика отпор од дел од опозицијата и воените кругови.
„Русија е суперсила, а ние сме мала земја. Мора да бидете внимателни кога спиете покрај мечка“, изјави за „Политико“ полковник Мати Питкианити, командант на финскиот пограничен округ Северна Карелија.
Слична логика е видлива и во Полска, каде што од 2024 година е во тек проектот „Источен штит“, чија цел е зајакнување на границата со рускиот Калининградски регион и Белорусија.
Варшава планира да издвои 4,8 проценти од БДП за одбрана во 2026 година, со купување на значителни количини воена опрема, првенствено од САД.
„Пораката до Москва, Вашингтон и Европа мора да биде кристално јасна: Полска не се подготвува за далечна теоретска закана, туку за можноста војната да започне порано отколку што очекуваат многу западни престолнини“, пишува „Политико“.
Балтичките држави, Литванија, Латвија и Естонија, исто така градат заедничка одбранбена линија кон Русија и Белорусија.
Сепак, во Вилнус отворено се признава дека улогата на ваквите утврдувања првенствено би била да се забави секое можно напредување и да се купи време за пристигнување на сојузничките сили.
Извештајот на „Политико“ е објавен пред самитот на НАТО во Анкара, кој започнува на 7 јули и каде една од централните теми ќе биде понатамошното зајакнување на воените капацитети на Алијансата.
Се очекува лидерите на земјите-членки да разговараат за зголемување на трошоците за одбрана, зајакнување на воената индустрија и продолжување на поддршката за Украина.
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, пред самитот изјави дека Алијансата влегува во фаза во која европските земји мора да преземат поголема одговорност за сопствената безбедност.
Тој оцени дека НАТО ќе остане трансатлантски сојуз, но дека повеќе нема да се потпира на стариот модел на европска зависност од Вашингтон.
„Русија е главната закана сега и на долг рок“, рече Руте во интервју за турската агенција Анадолија.
Од друга страна, Москва вели дека не гледа знаци дека НАТО би можел да го промени својот антируски курс.
Директорот на Одделот за европски прашања на руското Министерство за надворешни работи, Владислав Маслеников, изјави дека овој пристап е јасно утврден во Стратешкиот концепт на Алијансата од 2022 година, во кој Русија е означена како најзначајна и најдиректна закана за безбедноста на сојузниците.
Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, оцени дека учеството на Западот во украинскиот конфликт ја променило неговата природа.
„Војната е во тек, тоа е вистинска војна“, рече Песков, додавајќи дека она што започна како специјална воена операција продолжи како војна бидејќи, како што изјави, „зад Киев стојат Берлин, Париз, Хаг, Осло и, за жал, Вашингтон“.
Во пресрет на самитот во Анкара, станува јасно дека источното крило на НАТО повеќе не го гледа можниот конфликт со Русија како далечна теоретска закана, туку како сценарио за кое, барем во однос на воените планови, мора да биде подготвено.