Претседателот на Соединетите Американски Држави (САД) Доналд Трамп ќе се сретне во среда, за време на самитот на НАТО во Анкара, со претседателот на Украина Володимир Зеленски и претседателот на Сирија Ахмад ал-Шар, објави АП денес повикувајќи се на Белата куќа.
Портпаролката на Белата куќа, Ана Кели, ги потврди тие средби во разговор со новинарите во пресрет на самитот на НАТО во Анкара, додавајќи дека Трамп ќе се сретне со претседателот на Турција Реџеп Таип Ердоган УТРЕ.
Пред да се врати во САД, Трамп ќе одржи и прес-конференција, додаде Ана Кели.
Средбата на Трамп со Зеленски доаѓа по телефонскиот разговор во кој украинскиот претседател им честиташе на САД за 250 години независност, што го направи рускиот претседател Владимир Путин во посебен разговор истата вечер.
Во објава на социјалната мрежа X, Зеленски изјави дека разговарал за ситуацијата на фронтот со американскиот претседател и изразил надеж за „американска решителност“ за да се помогне во завршувањето на војната.
„Постои реална можност оваа војна да заврши и американската решителност да има клучно значење“, рече Зеленски, додавајќи дека тој и Трамп се согласиле да го продолжат разговорот на самитот на НАТО во Турција.
Лидери на НАТО ќе се соберат во вторник и среда на самит во Анкара, по месеци трансатлантски тензии околу војната во Иран и судбината на Гренланд, и во услови на притисок од американскиот претседател Доналд Трамп сојузниците во Европа да ги зголемат воените трошоци.
На самитот ќе присуствуваат лидерите на 32 земји-членки на НАТО, вклучувајќи го и Трамп, а се очекува украинскиот претседател Володимир Зеленски, јужнокорејскиот претседател Ли Џе-мјунг, претседателот на Европскиот совет Антонио Коста и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен да се приклучат на вечерата со лидерите на НАТО утре вечер, објави Ројтерс.
Исто така, се очекува министрите за надворешни работи на НАТО да се сретнат со своите колеги од Бахреин, Кувајт, Катар и Обединетите Арапски Емирати, како и да вечераат со украинскиот министер за надворешни работи и шефот на надворешната политика на Европската Унија, Каја Калас.
Министрите за одбрана на НАТО ќе разговараат и со министрите од Австралија, Јапонија, Нов Зеланд и Јужна Кореја.
Според извори на Ројтерс, европските лидери ќе се обидат да му покажат на Трамп дека го исполнуваат ветувањето дадено на самитот во Хаг минатата година да потрошат пет проценти од бруто домашниот производ за одбрана и мерки поврзани со одбраната до 2035 година.
Се очекува лидерите да наведат во декларација од самитот – според текстот што го виде Ројтерс, дека европските сојузници и Канада ги зголемиле своите инвестиции во основните одбранбени потреби за повеќе од 139 милијарди долари во 2025 година.
„Ја градиме иднината: посилна Европа во посилно НАТО – модернизирана алијанса. Европските сојузници и Канада, во соработка со САД, преземаат поголема одговорност за одбраната на Алијансата“, се наведува во нацрт-декларацијата.
Се очекува членките на НАТО да ја потврдат својата поддршка за Украина и да ветат понатамошна помош.
„За 2026 година, сојузниците ветуваат 70 милијарди евра воена опрема, помош и обука за Украина и ги потврдуваат своите суверени обврски за одржување на барем еквивалентни нивоа во 2027 година“, се вели во нацрт-декларацијата.
Дел од финансирањето ќе дојде од постојните билатерални заложби и кредитен аранжман на ЕУ кој обезбедува 60 милијарди евра за украински инвестиции и набавки во одбраната за периодот 2026-2027 година. Не се очекува САД да придонесат во тоа финансирање.
Иако минатогодишниот самит на НАТО беше посветен на договарање на нова обврска за трошење, официјалните лица сакаат овогодинешниот собир да се фокусира на зголемување на производството на оружје и поттикнување на иновациите во одбраната.
Алијансата, исто така, ќе биде домаќин на форум за одбранбена индустрија во Анкара, каде што се очекува да бидат објавени договори во вредност од десетици милијарди долари.
Европските претставници се исто така загрижени дека војната меѓу САД и Израел со Иран и иритацијата на Трамп кон европските влади околу нивниот одговор на неа би можеле да го засенат самитот.
Се очекува лидерите на НАТО во декларацијата од самитот да кажат дека „повторуваат дека Иран никогаш не смее да има нуклеарно оружје“ и да го повикаат Иран „целосно да ја почитува слободата на пловидба во Ормутскиот теснец“.
Турција ќе се обиде да ги истакне своите растечки капацитети на одбранбената индустрија и да го повтори долгогодишниот повик до членките на НАТО да ги укинат сите ограничувања за трговија со одбранбена опрема во рамките на алијансата.
Претседателот Реџеп Таип Ердоган, исто така, ќе сака да постигне напредок со сојузниците како Франција и Италија во врска со купувањето на системот за ракетна одбрана SAMP/T и друга соработка во одбранбената индустрија.
Во билатералните разговори со Трамп, се очекува Ердоган да го истакне подобрувањето на односите меѓу Анкара и Вашингтон, додека во исто време ќе инсистира на укинување на санкциите на САД и враќање на пристапот до програмата за борбени авиони Ф-35.