Дваесет и осумгодишната руска лабораториска работничка Дарја Шипилова почина на 2 октомври од пневмонија. Според непотврдени извештаи во локалните руски медиуми, таа наводно била изложена на предизвикувачкиот агенс на пневмонската чума (Yersinia pestis) откако неправилно ракувала со епрувета што го содржела патогенот во Истражувачкиот институт против чума на Сибир, специјализирана лабораторија за истражување на биолошката безбедност во Иркутск.
Пневмонската чума има долга историја како потенцијално биолошко оружје.
Еден од првите регистрирани примери за нејзина употреба во војување датира од 14 век, кога Татарите наводно ги фрлале телата на луѓето што починале од чума преку ѕидовите на тврдина во Крим.
Во текот на 20 век, истражувачите за биолошко војување научиле како дополнително да ја зголемат смртноста на бактериите со помош на генетски инженеринг.
Советските научници од тајната програма за биолошко оружје „Биопрепарат“ се обиделе да ги комбинираат гените на различни организми со бактеријата Yersinia pestis, создавајќи таканаречени химери, односно нови соеви со карактеристики на неколку различни организми.
Една таква форма на пневмонична чума, развиена кон крајот на 1980-тите, беше особено опасна бидејќи, според описите од тој период, можеше да предизвика дополнителни последици веднаш по администрацијата на антибиотици, кои се стандардна терапија против бактериска чума.
Како дел од програмата „Биопрепарат“, беа развиени и други генетски модифицирани варијанти на Y. pestis, вклучувајќи соеви поврзани со венецуелскиот вирус на коњски енцефалитис.
Тоа биолошко оружје, за среќа, никогаш не беше користено пред распадот на Советскиот Сојуз.
Сепак, смртта на Дарја Шипилова повторно ги отвори прашањата за безбедноста на руските лаборатории што работат со опасни патогени.
Според Ана Јакобсен, авторка на книгата од 2026 година „Биолошка војна: Сценарио“, лабораторијата во Иркутск каде што Шипилова наводно била изложена на предизвикувачкиот агенс на пневмонична чума е приближно на ниво на биолошка безбедност BSL-3, второ највисоко ниво на заштита при работа со опасни патогени.
Во својата книга, Јакобсен опишува хипотетичко сценарио во кое генетски модифицирана форма на пневмонична чума случајно се ослободува од лабораторија BSL-4 во Сибир, позната како Државен научен центар за вирусологија и биотехнологија VECTOR.
Нејзиното сценарио во некои детали наликува на она што наводно се случило во Иркутск на 2 октомври: лабораториски работник доаѓа во контакт со бактеријата Yersinia pestis и умира набргу потоа. Сепак, во хипотетичко сценарио, последиците се неспоредливо потешки.
Како би изгледало најлошото сценарио?
Во замисленото сценарио, првите обиди да се запре ширењето на болеста со карантин не успеваат бидејќи мерките доаѓаат предоцна.
Генетски модифицираната чума е така конструирана што симптомите стануваат видливи само неколку дена по инфекцијата.
Поради ова, луѓето кои биле изложени на патогенот во Русија продолжуваат да патуваат и, не знаејќи дека се заразени, ја пренесуваат болеста преку аеродроми и крстосувачки бродови низ целиот свет.
Дополнителен проблем е тајноста околу развојот на биолошко оружје.
Во сценариото опишано од Јакобсен, руските власти не ги предупредуваат другите земји навреме за опасноста.
Дури кога болеста ќе почне да се шири во Соединетите Американски Држави, американските здравствени и безбедносни институции го сфаќаат обемот на заканата.
Но, тогаш е предоцна.
Пневмонската чума може да се пренесе преку воздух, т.е. преку капки, кога засегнатите почнуваат да развиваат тешки симптоми.
За разлика од бубонската чума, која најчесто се поврзува со отечени лимфни јазли, пневмонската чума ги напаѓа белите дробови и може да предизвика искашлување на крв, пишува Popular Mechanics.
Во замисленото сценарио на Јакобсен, ширењето на инфекцијата во Лос Анџелес брзо излегува од контрола откако студент по медицина, претходно изложен на бактериите во Русија, оди да волонтира и да обезбеди бесплатна медицинска нега.
Состојбата на пациентите брзо се влошува. Белите дробови се полни со течност, пациентите имаат тешкотии при дишењето, а бројот на заразени лица се зголемува од час во час.
Антибиотиците повеќе не помагаат
Ситуацијата станува уште полоша кога службите за здравје и безбедност сфаќаат дека епидемијата е предизвикана од Yersinia pestis, но не успеваат да ја спречат.
Во хипотетичко сценарио, бактеријата е генетски модифицирана за да биде отпорна на антибиотици. Луѓето кои доаѓаат во контакт со патогенот речиси неизбежно се заразуваат, а по неколку дена инкубација развиваат тешки симптоми.
Бројот на пациенти наскоро ги надминува можностите на здравствениот систем, а потоа и на полицијата и другите служби.
Јакобсен опишува сценарио во кое општествениот поредок постепено се урива.
Илјадници луѓе излегуваат на улиците на Лос Анџелес, избувнуваат немири, палежи и грабежи, додека болеста се шири и прво одзема илјадници, а потоа милиони животи.
Како што се зголемува бројот на жртви, клучните делови од инфраструктурата на современото општество почнуваат да откажуваат.
На крајот, само последните механизми на американската федерална држава функционираат за да го зачуваат континуитетот на моќта.
Се активираат планови за преместување на клучните владини претставници во бункери и тајни локации, додека специјализираните сили на Пентагон се обидуваат да го одржат редот во услови на катастрофа.
Во сценариото на Јакобсен, исходот е катастрофален, речиси целото население страда.